ىرىستى مولايتقان ناۋقان

بار عۇمىرىن دارحان دالانىڭ توسىندە, ىرىزدىق جورىعىندا وتكەرىپ كەلە جاتقان اعا بۋىن وكىل­دەرى بيىلعى كوكتەم مەن جاز ەگىس­تىك ءۇشىن وتە قولايلى بول­دى دەسەدى. القاپ توسىنە تۇ­قىم سىڭىرىلگەننەن كەيىن كوك­تەن ءيىپ, مول جاۋىن جاۋدى. ءدال كەرەك ۋاقىتىندا. ەگىن ماسا­عى سۇتتەنىپ, ءدان تولىسا باس­تاعاندا دا ىلعال جاقسى ءتۇستى. كۇننىڭ قىزۋى دا از بولعان جوق. تا­بيعات­تىڭ جىلى قاباق تانىتقان جومارت­تىعىنان اقمولا ءوڭىرى­نىڭ ەداۋىر بولىگىندە ەل ىرىز­دىعى مولايا ءتۇستى. قازىر گەكتار بەرەكەسى 10,8 تسەنتنەردەن اينالۋ­دا. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتا كەتە­تىن بولساق, بىلتىر ءار گەكتار­دان 8 تسەنتنەردەن ءونىم جينالعان بولاتىن.

الا جازداي ديقان قاۋىمنىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتكەن جاي بيداي­دىڭ باعاسى بولاتىن. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارما­سى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەركەش الەنوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعان­دا, كۇنى كەشە عانا ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى بيدايدىڭ باعاسىن جاريا ەتتى. قامىرلىلىعى 23 پايىزدىق 3 كلاستى بيدايدىڭ ءبىر تونناسى – 121 مىڭ تەڭگە­دەن, قامىرلىلىعى 25 پا­يىز بولسا – 123 مىڭ تەڭگەدەن, قامىر­لىلىعى 27 پايىز بولسا – 125 مىڭ تەڭگەدەن. ال بيدايدىڭ ساپاسىنا, ياكي قامىرلىلىعىنا كەلەتىن بولساق, وبلىس­تا بيىل بۇ­رىن-سوڭدى بولا قويماعان ساپا­لى استىق جينالۋدا. ءوڭىر­دىڭ باتىس جاق بەتكەيىندەگى جاقسى, جارقايىڭ, ەسىل ءتارىز­دى دا­لالىق اۋداندارداعى كەي­بىر شا­رۋاشىلىقتاردىڭ جايقا­لىپ وس­كەن ەگىستىك القابى­نان جينال­عان بي­دايدىڭ قامىرلى­لىعى 34 پا­يىز­عا دەيىن جەتىپ وتىر. بۇل – ال­تىنعا ايىرباستامايتىن ىرىس.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنا قارا­عاندا, ديقانداردىڭ كوك­تەمگى جانە كۇزگى ناۋقاندىق دالا جۇ­مىستارىندا شىعارعان شىعى­نى بيىلعى باعانىڭ دەڭگەيىمەن ەسەپتەگەندە, گەكتارىنان 6 تسەنتنەردەن ءونىم العاندا ءوزىن-ءوزى تولىق اقتاپ شىقپاق. تۇقىم, ءدارى-دارمەك, تىڭايتقىش, تەحنيكا, جانار-جاعارماي, ەڭبەكاقى, سالىق ءتارىزدى بار شىعىندى تولىق جابادى. قالعانى – تازا پايدا. سونىڭ وزىندە كەيبىر شا­رۋاشىلىق باسشىلارىنىڭ بيىل بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرگە بايلانىستى قوسالقى بولشەكتەردىڭ باعاسى تىم قىمباتتاپ كەتتى دەپ سارى ۋايىمعا سالىنىپ جۇرگەنىن ءسان مارتە ەستىدىك. 

– شاعىن شارۋاشىلىقتار­عا وڭاي ەمەس, ارينە, – دەيدى باس­قارما باسشى­سىنىڭ ورىنباسارى, – ال ءىرى اۋىل شارۋا­شىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ تەحني­كاسى جاڭا. سوڭعى جىلدارى مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن مول كومەك ارقىلى مۇنداي قۇرىلىمدار ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭالاپ الدى. سوندىقتان, قوسالقى بولشەكتەردى كوپ قاجەت ەتپەيدى. ونىڭ ۇستىنە 48,1 ملرد تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا تۇرىندەگى كومەك كورسەتىلدى. ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى تاراپىنان 20 ملرد تەڭگەگە كەلىسىمشارت جاسالدى. مەملەكەت اۋىل شارۋا­شىلىعى تەحنيكاسىنا دا, تۇقىم مەن تىڭايتقىشقا دا, قىسقاسى ديقان قاۋىمعا قاجەتتىنىڭ بارلىعىنا دا كومەكتەسىپ جاتىر ەمەس پە؟!

شىنىندا دا, بۇرناعى جىلدارى ءوز قوتىرىن ءوزى قاسى­عان اۋىل شارۋا­شىلىعى قۇرىلىم­دارى بىرسى­دىرعى كۇن كوردى. ال مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديا بەرىلە باستاعالى قارجىدان قيىنشىلىق كورىپ وتىرعان جوق.

– وسىعان تاۋبە دەۋىمىز كەرەك, سوڭعى جىلدارى ەڭسەمىز­دى كوتەرىپ قالساق, ول اۋىل شارۋا­شى­لىعىنا دەگەن جاناشىر­لىقتىڭ ارقاسى, – دەيدى زەرەندى اۋدانىنداعى «قۇلان» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى قۇلان بولاتوۆ, – ءبىز سوڭعى جىلى شەتەلدىك كومباين, تراك­تور الىپ, ەگىستىك القابىمىزدى كەڭەي­­تىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ەگەر مەم­لەكەت تاراپىنان كومەك كورسەتىل­مەسە, مۇنداي ناتي­جەگە جەتە الماس ەدىك.

وسى ارادا ءبىر عانا مىسال كەلتىرە كەتەلىك, كەپىلدەندىرىل­گەن ديزەل وتى­نى­نىڭ ءار ءليترى شارۋا­لارعا 218 تەڭ­گەدەن بوساتىلدى. ال جانار-جاعار ماي قۇيۋ ستانسالارىندا ءار ليتر 260 تەڭ­گە­دەن ساتىلۋدا. ءدال وسى جەردەن-اق قامقورلىق كورىنىپ تۇرعان جوق پا؟

ءجىتى قيمىلداعان اۋداندار ەگىن ورا­عىن اياقتاپ قالۋعا تاياۋ. ەسىل اۋدانى بارلىق ەگىستىك القابىنىڭ – 92, ەگىن­دىكول اۋدانى – 88, تسەلينوگراد اۋدانى 86 پايىزىن جيناپ الدى. اشىق كۇندەرى وبلىس ديقاندارى تاۋلىگىنە 160 مىڭ گەكتار القاپ­تىڭ ەگىنىن باستىرۋدا. وسى قار­قىن­نان تانباسا, ءبىر اپتانىڭ ىشىندە ەل ىرىزدىعىنىڭ ءبىر ءدانى ىسىراپ بولماي, حالىقتىڭ يگىلىگىنە جاراتىلماق.

ءوڭىردىڭ ەلەۆاتورلارى مەن استىق ساقتايتىن قويمالارعا 1 ملن 400 مىڭ توننا بيداي تاسىمال­داندى. كەلەر جىلعا 530 مىڭ توننا تۇقىم قاجەت بولسا, ونىڭ 344 مىڭى ىرىكتەلىپ, تازالانىپ, قۇيىلىپ الىندى.

اقمولا وبلىسى