ۇلت ۇستازى ۇلىقتالدى

ۇلت رۋحانياتى جولىندا وراسان ەڭبەك ەتىپ, مول مۇرا قالدىرعان احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تاعى­لىمى قاشاندا وزەكتى. مەرەيتوي قارساڭىنداعى ايتۋلى ءىس-شارا دا عالىمنىڭ مۇرا­سىن جاڭا قازاقستاندا مەملە­كەت­شىل, يدەولوگيالىق, عىلىمي ينتەل­لەك­­تۋالدىق, مادەني تانىمدىق ىزدە­نىسىن, تاجىريبەسىن, الەۋەتىن تانى­­مال ەتە ءتۇسۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرا­­زيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەك­تورى ەرلان سىدىقوۆتىڭ مودە­را­تور­لىعىمەن وتكەن عىلىمي كونفە­رەنتسياعا اقش, ماجارستان, تۇر­كيا, وزبەكستان, باشقۇرتستان مەن رەسەيدەن عالىمدار اتسالىستى.

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك­تىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە گۋماني­تار­لىق عىلىمدار سالاسىندا احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىندا­عى مەملەكەتتىك سىيلىق تاعايىن­دا­لادى. ودان بولەك اعارتۋشى اتىن­داعى توسبەلگى ازىرلەنەدى.

«احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان ءىس-شارالار جالعاسىن تابادى. بىرقاتار اۋقىم­دى جوبا ىسكە اسىپ جاتىر. بۇ­گىندە اعارتۋشىنىڭ قۇرمە­تىنە ارنالعان مەرەيتويلىق ماركا, مونەتا شىعارىلىپ قولدا­نىسقا ەندى. ەندى, ۇكىمەت تاراپى­نان «احمەت بايتۇرسىن ۇلى توس­بەل­گىسى» جىل سوڭىنا دەيىن ءازىر بو­لادى. ودان بولەك, احمەت بايتۇر­سىن ۇلى اتىنداعى گۋماني­تارلىق عىلىم سالاسى بويىن­شا مەملەكەتتىك سىيلىق تاعايىن­دالادى. ۇلت ۇستازىنىڭ عىلىمي شىعارمالارىن حالىقارالىق دەڭ­گەيدە دارىپتەۋ ماقساتىندا تاڭ­دا­مالى ەڭبەكتەرى ورىس, اعىلشىن, تۇرىك تىلدەرىنە اۋدارىلىپ, جىل سوڭىنا دەيىن شىعادى», دەدى مينيستر.

سونداي-اق ول احمەت باي­تۇر­سىن ۇلىنىڭ مەرەيتويىنا وراي پاريجدە كونفەرەنتسيا وتكىزۋ جوسپاردا بار ەكەنىن حابارلادى.

«سونىمەن قاتار ىستانبۇلدا دا كونفەرەنتسيا وتپەك. ودان بولەك انكارا قالاسىندا ۇلت ۇستازىنا ەسكەرتكىش قويۋ ماسەلەسى وڭ شەشىمىن تاۋىپ وتىر. جىل سو­ڭىنا دەيىن رەسمي تۇردە اشىلادى دەپ وتىرمىز», دەدى س.نۇربەك.

ال مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەرەيتويعا وراي 12 تومدىق تولىق شىعارمالار جي­ناعىن باسىپ شىعارماق. بۇل تۋرالى اتالعان ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى داۋرەن اباەۆ ايتتى.

« ۇلى اعارتۋشىنىڭ 12 تومدىق تولىق شىعارمالار جيناعى رەس­پۋبليكالىق, وبلىستىق مەملە­كەتتىك كىتاپحانالارعا تاراتى­لادى. الداعى ۋاقىتتا تۇساۋكە­سەر ءراسىمىن وتكىزۋ جوسپاردا بار. سونىمەن قاتار احمەت بايتۇر­سىن­ ۇلىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى تۋرا­لى تولىقمەتراجدى كوركەم فيلم ءتۇسىرىلىپ, ول دا تانىستىرىلا­تىن بولادى.

احاڭنىڭ ەسىمى رەسپۋبليكا كولەمىندە 1 اۋىلعا, 200-دەن استام كوشە مەن 39 مەكتەپكە, 1 اۋەجايعا, 1 مۋزەيگە بەرىلگەن. جىل باسىنان بەرى تۇلعانىڭ ەسىمى جامبىل وبلىسىنىڭ قورداي اۋدانى ءبىلىم ءبولىمىنىڭ №51 ورتا مەكتەبىنە جانە شۋ اۋدانى ءبىلىم ءبولىمىنىڭ جامبىل اتىنداعى گيمنازياسىنا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى پەتروپاۆل قالاسىنىڭ №9 ورتا مەك­تەبىنە, اقتوبە قالاسىنداعى №24 لينگۆيستيكالىق مەكتەپ-گيم­نا­زياعا جانە شىعىس قا­زاق­ستان وبلىسىنىڭ شەمونايحا اۋدا­­نىنداعى كوشەگە, سونىمەن قاتار قوستاناي حالىقارالىق اۋە­جا­يىنا بەرىلدى», دەدى مينيستر.

سونداي-اق ول وسى ايدا ۇلت ۇس­­تازىنىڭ مۇراسىن جاس مامان­دار­عا ناسيحاتتاۋ, كىتاپحانا مارتەبەسىن كوتەرۋ ماقساتىندا احمەت باي­تۇر­­سىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينس­تي­تۋتىنىڭ وكىلدەرى مەن احمەت بايتۇرسىن ۇلىن زەرتتەۋشى عالىم­دار باس قوساتىن ءداس­تۇرلى رەس­پۋب­ليكالىق «جاس كىتاپ­حا­نا­شى­لار IV سلەتى» وتكىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.

ودان بولەك, بيىلعى «التىن دومبىرا» رەسپۋبليكالىق اقىن­دار ايتىسىن دا احمەت بايتۇر­سىن ۇلىنا ارناپ وتكىزۋ جوس­پار­لانىپ وتىر. ال الماتى قالا­سىندا ورنالاسقان مۋزەي-ۇيىندە عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.

اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىرالى ۇلت تۇلعاسىنىڭ مەرەيتويى قاي سالادا دا وي تارازىلايتىن ۋاقىت ەكە­نىن اتاپ ءوتتى.

«ەگەر اباي ادامزات اقىل-ويىنىڭ الىبى, الاشتىڭ ابىزى بولسا, احاڭ ۇلتتىق رۋحتىڭ ساردارى. سوندىقتان بۇگىن – ۇلتتىق رۋح­تىڭ, الاش اماناتىنىڭ تويى. احمەت بايتۇرسىن ۇلىن, جالپى الاش ارداقتىلارىن ۇلىق­تاۋدا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن كوپتەگەن ىرگەلى ءىس اتقارىلىپ جاتىر. اقپارات سالاسى دا احاڭنىڭ مەرەيتويى قارساڭىندا بىرقاتار جوبا باستادى. دەرەكتى فيلمدەر ءتۇسىرىلدى, ءباسپاسوز بەتتەرىندە دە زەرتتەۋ ماقالالار جازىلۋدا. ما­سەلەن, ءبىر عانا «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە احمەت بايتۇرسىن ۇلىنا ارنالعان 40-تان اسا ماتەريال جارىق كورگەن. جالپى, بارلىق گازەت-جۋرنال وسى جىلدى احا­ڭا ارنادى. الدا وتەتىن Astana media week حالىقارالىق جيىنىندا دا ۇلت ۇستازىنا ارنالعان تاقى­رىپ ۇيىمداستىرامىز. «ۇر­كەر» شىعارماشىلىق بايقاۋى­نىڭ ۇلكەن اتالىمى دا احمەت باي­تۇرسىن ۇلىنىڭ اتىمەن اتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل – ويدىڭ تويى. احاڭنىڭ ەڭبەگى مەن مۇراسى – ءبىزدىڭ, اسىرەسە قالام ۇستاعان قاۋىمعا ۇلكەن تاعىلىم بولۋعا ءتيىس. مەملەكەت باسشىسى دا بيىلعى جولداۋىندا جۋرناليس­تەر ءوز ەلى مەن ازاماتتارىنا شىنايى جاناشىر بولۋ كەرەكتىگىن ايتتى. بۇگىنگى القالى جيىنعا ءۇش بىردەي ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى قاتىسىپ وتىر. ال احاڭ ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش مينيسترلەرىنىڭ ءبىرى, بىراق ول مينيستر بولعانى ءۇشىن تاريحتا قالعان جوق. احاڭ سانالى عۇمىرىن ۇلتقا ارناعانى ءۇشىن, الاشقا قالتقىسىز قىزمەت ەتكەنى ءۇشىن, جۇرتتىڭ جولىندا جانىن قۇربان ەتكەنى ءۇشىن تاريحتا قالدى. سوندىقتان ويدىڭ تويىندا احاڭنىڭ اماناتىن تاعى ءبىر وي تارازىسىنا سالايىق», دەدى مينيستر.

رۋحاني ءىس-شارا بارىسىندا ۇعا اكادەميگى, تاريح عى­لىم­دارىنىڭ دوكتورى, ل.ن.گۋمي­لەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدى­قوۆتىڭ «احمەت بايتۋرسىنوۆ – ۋچيتەل ناتسي» عىلىمي-تا­نىمدىق كىتابى تانىستىرىلدى. جاڭا جيناق «حۋدوجەستۆەننايا ليتەراتۋرا» باسپاسىنان 3 000 دانامەن جارىق كوردى. ياعني بارلىق وڭىرلىك كىتاپحانا مەن ۋنيۆەرسيتەت قورىن تولىقتىرۋعا باعىتتالىپ وتىر. سونداي-اق كىتاپتى قازاق, اعىلشىن جانە تۇرىك تىلدەرىندە اۋدارىپ, باسىپ شىعارۋ جوسپارلانۋدا. ايتا كەتەيىك, فيلوسوفيالىق سۇحبات ستي­لىندە جازىلعان ەڭبەك جۋىردا عانا رەسەيلىك كورمەگە قويىلعان.

عىلىمي كونفەرەنتسيادا بايانداما جاساعان م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينس­تي­تۋتىنىڭ ديرەكتورى كەنجە­حان ماتىجانوۆ مەرەيتوي قارسا­ڭىندا احاڭنىڭ بەس تومدىق اكادە­ميالىق تولىق جيناعى دايىن ەكەنىن ايتىپ, سۇيىنشىلەدى.

ء«بىز بۇعان دەيىن دە اباي, جام­بىل شىعارمالارىنىڭ ءۇش تومدىق اكادەميالىق باسىلىمىن دايىنداعان ەدىك. ولار ينستيتۋتتىڭ سايتىنداعى ەلەكتروندى كىتاپحاناعا جيناقتالدى. ال بيىل احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋىنا وراي, قالامگەر شىعارمالارىنىڭ تەرەڭ تەكستولوگيالىق سارالاۋدان وتكەن, عىلىمي تۇسىنىكتەرمەن جا­راقتالعان بەس تومدىق اكادە­ميالىق تولىق جيناعىن وقىر­مانعا سۇيىنشىلەپ ۇسىنىپ وتىر. مۇندا عالىمنىڭ حح عاسىر باسىندا اراب ارپىندە جارىق كورگەن كىتاپتارى مەن ءباسپا­سوز ماتەريالدارى, ارحيۆ قۇ­جاتتارى مەن تاۋەلسىزدىك كەزەڭىن­دە الدەنەشە مارتە باسىلىپ شىق­قان جيناقتارىنداعى شىعار­مالارى ءوزارا جولما-جول سالىس­تىرىلىپ, العاش رەت جۇيە­لى تەكس­تولوگيالىق سارالاۋدان وتكى­زىلدى. اتالعان جاريالانىم­داردا ارقيلى سەبەپتەرمەن وزگەر­­تىلگەن, الىنىپ تاستالعان ماتىن­دىك ايىرىمدار تولىقتاي دەرلىك قالپىنا كەلتىرىلدى. بەس تومدىق اكادەميالىق باسىلىمدى ازىر­لەۋ بارىسىندا احمەت بايتۇر­سىن ۇلىنىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىنگى جيناقتارىنا ەنبەگەن وقۋ قۇ­رالدارى مەن ماقالالارى, كەيبىر ارحيۆ قۇجاتتارى جيناققا تىڭنان قوسىلدى», دەدى ينستيتۋت ديرەكتورى.

سونداي-اق ول اكادەميالىق باسىلىمنىڭ باستى جاڭالىعى رەتىندە بۇرىنعى  جيناقتاردا جارىق كورمەگەن «شارۋالىق وزگە­رىسى» (كولەمى 107 بەتتەن تۇراتىن قولجازبا), «جازۋ ماسە­لەسى» (شاكارىم اقساقالعا جاۋاپ), «الاش ازاماتتارىنا», «كو­ڭىل ايتۋ», «شوراي يسلام», «الاش ازاماتتارىنا» (بوسقىن قىرعىز­دارعا جاردەم بەرۋ تۋرالى), «دايەكشى», ء«وربۋ», «قازاق حال­قىنا», «ەركىن دالا», «تاعى دا جەر جايىنان», «از ۋاقىتتا كوپ ءبىلۋ جولىنىڭ باسى», «مۇسىل­ماندار ءۇشىن پەتەربۋردا بولاتىن كەڭەس جيىلىسى», «تورعاي ءھام ىرعىز ۇيەزىنىڭ حالقىنا», «ازا­مات سەرىكتىگىنىڭ جالپى جيى­لىسى», «زاياۆلەنيە ت. احمەتا باي­تۋرسۋنوۆا», سونداي-اق قىزىل­وردا مۇراعاتىنان تابىلعان «ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ارىزى» سىندى ءار تاقىرىپتا جازىلعان ماقالالارى, ۇندەۋ حاتتارى, ارىز-شاعىمدارى تابىلىپ, العاش رەت وسى جيناقتا جاريالانىپ وتىرعانىن ايتتى.

«الايدا بۇل جيناقتىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسى عانا ازىرلەندى. باسپادان شىعارۋ ءىسى ءالى شەشىمىن تاپپاي وتىر. ەكى جىل بويى ايتىپ كەلە جاتساق تا, باسىلۋىنا قولداۋ كورسەتەتىن تاراپ تابىلعان جوق», دەيدى ك. ماتىجانوۆ.

ايتا كەتەيىك, مەرەيلى كۇندە قا­لام­گەرلەر اللەياسىنداعى «الاش قايراتكەرلەرى» ەسكەرت­كىشىنە گۇل قويۋ راسىمىنەن باس­تالعان جيىن ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى №48 مەكتەپ-ليتسەيدەگى ۇلت ۇستازى مۋزەيىنە بارىپ, كورمە تاماشالاۋمەن جالعاستى.