ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا «عاسىرلىق ءداستۇر – تۇراقتى دامۋ» تاقىرىبىندا سەمينار ءوتتى. ءىس-شارا وتاندىق مۇناي-گاز كەشەنىنىڭ قاراشاڭىراعى – «ەمبىمۇنايگاز» كومپانياسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلدى.
سەمينارعا ۇيىتقى بولعان «مۇناي-گاز كەشەنى ارداگەرلەرى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى اناتولى تەگىسباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قىركۇيەك ايىنىڭ العاشقى جەكسەنبىسى – مۇنايشىلار كۇنى. بيىلعى كاسىبي مەرەكە وتاندىق مۇناي-گاز كەشەنىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان «ەمبىمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر.
– مۇنىڭ ءبارى – مۇنايشىلار ءۇشىن ۇلكەن مەرەكە, زور جەتىستىك. بىرنەشە كۇننەن كەيىن اتىراۋ وڭىرىندە تاريحى تەرەڭدە جاتقان كومپانيانىڭ مەرەيتويى كەڭ كولەمدە اتالىپ وتىلەدى. ءبىز وسىناۋ ايتۋلى وقيعانىڭ الدىندا سەمينار وتكىزۋدى ءجون كوردىك. ونداعى ماقسات – وتكەنىمىزدەن ونەگە الىپ, بۇگىنىمىزگە باعدار جاساۋ, اعا بۋىن مەن قازىرگى بۋىننىڭ اراسىنا التىن كوپىر بولۋ. وسىلايشا, سالاداعى جەتىستىكتەر مەن كەمشىلىكتەردى سارالاي وتىرىپ, مۇناي-گاز كەشەنىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقاندى ءجون كوردىك. ارداگەرلەردىڭ ايتارى كوپ. قازىرگىدەي الماعايىپ كەزەڭدە وتاندىق مۇناي-گاز سالاسى ارداگەرلەرىنىڭ مول تاجىريبەسىنە, تەرەڭ بىلىمىنە سۇيەنۋى كەرەك. ءبىز دە ءوز تاراپىمىزدان ورتاق ىسكە جۇمىلۋعا ءازىرمىز, – دەدى اناتولى تەگىسباەۆ.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, مەملەكەت قايراتكەرى ۇزاقباي قاراباليننىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق مۇناي-گاز وندىرىسىندە «ەمبىمۇنايگازدىڭ» الاتىن ورنى ەرەكشە.
– وسىدان 123 جىل بۇرىن ەمبى ءوڭىرىنىڭ قاراشۇڭگىل دەگەن جەرىنەن العاشقى مۇنايدىڭ بۇرقاعى اتىلعان. سودان بەرى بۇل جەردە وتاندىق مۇناي ءوندىرىسىنىڭ نەگىزى قالانا باستادى. ينۆەستورلار كەلىپ, مۇناي كوزدەرىن اشتى. 1922 جىلى دوسسور جانە ماقات كەن ورىندارىن يگەرۋ ءۇشىن «ەمبىمۇناي» ترەسى قۇرىلدى. سودان بەرى مۇنايلى ولكە ەلدىڭ دامۋىنا ەرەكشە سەرپىن بەرىپ كەلەدى. ءبىر عانا مىسال, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا وسى ولكەنىڭ مۇنايى اسكەري تەحنيكالاردىڭ ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋىنا پايدالانىلدى. سونىمەن قاتار «ەمبىمۇنايگازدىڭ» وتاندىق مۇنايشى مامانداردى دايارلاۋداعى ورنى بولەك. ونى كاسىبي مامانداردى ازىرلەپ شىعارعان ۇستاحانا دەسە دە بولادى. ويتكەنى ەلىمىزدەگى وزگە دە مۇناي كەن ورىندارىن يگەرۋدە ەمبىلىك مۇنايشىلاردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەن. ەمبىدەن باستالعان مۇناي ءوندىرىسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ التىن دىڭگەگىنە اينالدى. بۇگىندە قازاقستان الەمدە مۇناي قورى بويىنشا 12-ءشى ورىندا, گاز قورى بويىنشا 17-ءشى ورىندا تۇر. بۇل – ەمبىدەن باستالعان يگى ءىستىڭ جەمىسى, – دەدى ۇزاقباي قارابالين.
«قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى باسقارما توراعاسىنىڭ بارلاۋ جانە ءوندىرۋ جونىندەگى ورىنباسارى قۇرمانعازى ەسقازيەۆتىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە «ەمبىمۇنايگازدا» جىلىنا 2 ملن 640 مىڭ توننا مۇناي وندىرىلەدى.
– «ەمبىمۇنايگاز» كومپانياسىنىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ورنى ەرەكشە. كومپانيانىڭ بولاشاعى زور. وعان قولعا الىنىپ جاتقان جوبا-جوسپارلار دالەل. ماسەلەن, تايسويعان پوليگونىندا 18 ملرد تەڭگەگە 3D سەيسميكالىق بارلاۋ جۇرگىزىلدى. 428 ملن توننا گەولوگيالىق قور بارى انىقتالدى. 5,5 مىڭ شارشى مەتر اۋماقتى قامتىعان مۇنداي اۋقىمدى بارلاۋ كومپانيا تاريحىندا العاش رەت جۇرگىزىلگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. بۇگىندە مۇندا 5,5 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدى. بۇدان بولەك, كومپانيانىڭ اينالاسىندا قىزمەت كورسەتەتىن جەكە كومپانيالاردا مىڭداعان ادام جۇمىس ىستەيدى. «ەمبىمۇنايگاز» بولاشاققا سەنىممەن قارايدى. جيناقتالعان مول تاجىريبە مەن بىلىكتى ۇجىمنىڭ ارقاسىندا العا قويىلعان مىندەتتەردى ابىرويمەن ورىنداپ كەلەدى. وسى بيىكتەن تۇسپەسىنە سەنەمىز, – دەدى قۇرمانعازى ەسقازيەۆ.
«مۇناي-گاز كەشەنى ارداگەرلەرى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى وسىدان ءۇش جىل بۇرىن قۇرىلعان بولاتىن. بۇگىندە ونىڭ بىرنەشە وڭىردە فيليالى بار. مۇناي-گاز سالاسىندا تىنىمسىز تەر توككەن ەڭبەك ارداگەرلەرىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان ۇيىمنىڭ قاتارىندا 20-دان استام عىلىم دوكتورى مەن كانديداتى, باسشىلىق قىزمەتتە بولعان 30-دان استام ارداگەر بار. ارداگەر دەگەن اتى بولماسا, ءالى كۇنگە دەيىن قاتاردان قالماي, وتاندىق مۇناي-گاز سالاسىنىڭ دامۋىنا حال-قادەرىنشە ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
«ەمبىمۇنايگاز» كومپانياسىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان سەمينار مازمۇندى ءوربىدى. ءىس-شارا بارىسىندا تاريحتان بولەك, وتاندىق مۇناي-گاز سالاسىنىڭ دامۋىنا قاتىستى كەلەلى ويلار, تىڭ ۇسىنىستار دا ايتىلدى.
ەسكە سالا كەتەيىك, «ەمبىمۇنايگاز» – «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى. ونىڭ تاريحى 1922 جىلى دوسسور جانە ماقات كەن ورىندارىن يگەرۋ ماقساتىندا «ەمبىمۇناي» ترەسى قۇرىلعان كەزەڭنەن باستاۋ الادى. كومپانيا قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى – گەولوگيالىق بارلاۋ, مۇناي-گاز كەن ورىندارىن يگەرۋ, مۇناي مەن گازدى ءوندىرۋ جانە دايىنداۋ. «ەمبىمۇنايگاز» اق قۇرامىنا اتىراۋ وڭىرىندەگى التى وندىرىستىك-قۇرىلىمدىق بولىمشە كىرەدى. ولار – «دوسسورمۇنايگاز», «جىلىويمۇنايگاز», «جايىقمۇنايگاز», «قاينارمۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارمالارى مەن ەكى قۇرىلىمدىق مەكەمە – «ەمبىمۇنايەنەرگو», «وندىرىستىك-تەحنيكالىق قىزمەت ەتۋ جانە جابدىقتاردى جيناقتاۋ» باسقارمالارى.
«ەمبىمۇنايگاز» اق وندىرىلگەن مۇنايدى ىشكى نارىققا جىبەرۋمەن قاتار, ەكسپورتقا دا شىعارادى. ىشكى نارىققا مۇناي ەلدەگى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى ارقىلى جەتكىزىلەدى. ال ەكسپورتقا مۇناي ەكى نەگىزگى مارشرۋت: كاسپي قۇبىر كونسورتسيۋمى جانە وزەن – اتىراۋ – سامارا قۇبىر جەلىلەرى ارقىلى شىعارىلادى. تاۋارلىق گاز جوباسى «Qazaq Gaz» ۇلتتىق كومپانياسى ارقىلى جۇزەگە اسادى. «ەمبىمۇنايگاز» كومپانياسى اكتسيونەرلىك قوعام بولىپ قۇرىلعان 2012 جىلدان باستاپ 2021 جىل ارالىعىندا ۇلتتىق قورعا, رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە سالىق تولەمدەرى رەتىندە 1 ترلن 303 ملرد تەڭگەدەن استام, ال ءوڭىردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا 4 ملرد 900 ملن تەڭگەگە جۋىق قاراجات اۋداردى.