شاكىرت جەتىستىگى – ۇستاز ابىرويى

جەرگىلىكتى حالىقتىڭ بالالارى جا­قىن ەلدى مەكەندەردەگى مەكتەپتەرگە قاتى­ناپ نەمەسە تۋعان-تۋىستارىنىڭ ۇيلە­رىندە جاتىپ وقىپ ءجۇردى. سول كەز­دەگى اۋىل اكىمى ابىحان جەكسەمبەكوۆ قازاق مەكتەبىن اشۋدى ءوزىنىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى دەپ سانادى. قا­جەتتى قۇ­جاتتار دايىنداپ, اۋداندىق, وب­لىستىق دەڭگەيدەگى جيىنداردا وسىنى بىر­نەشە رەت ماسەلە رەتىندە كوتەردى, ءبىلىم باس­قارمالارىنىڭ تابالدىرىعىن توزدىردى, اۋىلعا قازاق مەكتەبىن اشۋدىڭ قاجەت ەكەنىن دالەلدەدى. اقىرى ول الدىنا قويعان ماقساتىنا جەتىپ, 1994 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىندە تۇرگەن قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ اشىلعانىن ايگىلەگەن تۇڭعىش قوڭىراۋ ءۇنى ەستىلدى. ءدال سول كۇنى بۇل قۋانىشتى ابىحان امانباي ۇلى تەبىرەنە تۇرىپ: «تۇرگەن قازاق ورتا مەكتەبى – تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى» دەپ ماق­تانىشپەن ايتقان ەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2015 جىلعى 25 قاڭتارداعى №54 قاۋلىسىمەن تۇرگەن قازاق ورتا مەكتەبىنە ۇلتجاندى تۇلعا ابىحان امانباي ۇلى جەكسەمبەكوۆتىڭ اتى بەرىلدى. «تاۋەلسىزدىكتىڭ بەل بالاسىنداي» بولعان مەكتەپتە بۇگىندە 600-گە تارتا وقۋشى ءبىلىم الىپ ءجۇر, ولارعا 68 ۇستاز ءبىلىم بەرەدى. مەكتەپ العاش اشىلعاندا جاس مۇعالىم رەتىندە قابىلدانعان 2 مۇعالىم «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى. مەكتەپ تۇلەكتەرى قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ سان الۋان سالاسىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ ءجۇر.

ساپالى ءبىلىم بەرۋدە مەكتەپتىڭ ماتە­ريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ ءرولى ايرىقشا. ءار سىنىپ كابينەتىندە, كىتاپحانادا نوۋتبۋكتەر مەن كومپيۋتەرلەر ورنالاستىرىلعان, عالامتور جەلىسىنە قوسىلعان. سوڭعى ۇلگىدەگى زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن, تاجىريبەلىك قۇرىلعىلارمەن, ينتەراكتيۆتى تاقتامەن جابدىقتالعان موديفيكاتسيالىق فيزيكا كابينەتى دە وقۋشىلاردىڭ پانگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتارىن ارتتىرىپ جاتىر.

اۋىل مەكتەبى مەن قالا مەكتەبىنىڭ اراسىنداعى الشاقتىق قازىرگى باس­تى پروبلەماعا اينالعان. بۇل تەك ماتە­ريالدىق-تەحنيكالىق بازامەن عانا شەك­تەلمەيدى. جىل سايىن ابىحان امان­باي ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى قارساڭىندا ول كىسىنىڭ ۇرپاق ءۇشىن ىستەگەن ونەگەلى ىستەرىن جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور ۆەنەرا جەكسەمبەكوۆا تاۋەلسىز ەلىمىز­دىڭ قارىشتاپ دامۋ جولىندا تەر توك­كەن, ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن تۇلعالاردى اۋىل­داعى مەكتەپكە شاقىرىپ, كەزدەسۋلەر ۇيىم­داستىرادى. سولاردىڭ ىشىندە زاپاس­تاعى گەنەرال-لەيتەنانت, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى توراعاسى بولات باەكەنوۆ, قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى قورعانىس ءمينيسترى قىزمەتىن اتقارعان گەنەرال-پولكوۆنيك ءسات توقپاقپاەۆپەن وتكەن كەزدەسۋدىڭ وقۋشىلار بويىنا تۋعان ەلگە, جەرگە دەگەن پاتريوتتىق تاربيەنىڭ قا­لىپتاسۋىنا ىقپالى زور بولدى.

پەداگوگيكالىق ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ كاسىبي دامۋى مەن شىعارماشىلىق الەۋەتىن دامىتۋ ماقساتىندا وسى مەرەكە قارساڭىندا مەكتەبىمىزدە وبلىس, رەسپۋب­ليكا كولەمىندە عىلىمي-ادىستەمەلىك كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىپ, قا­نىش ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, كاسپي قو­عامدىق ۋنيۆەرسيتەتى, «تۇران» ۋني­ۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ پروفەسسورلارى مەن «ورلەۋ» باۇو اق فيليالى الماتى وبلىسى بويىنشا پق باي-دىڭ اعا وقىتۋشىلارى, الماتى قالاسىنداعى فيزيكا-ماتەماتي­كا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەر­لىك مەكتەبى مۇعالىمدەرى مەن اۋدان مەكتەپ­تەرىنەن دە ارىپتەستەرىمىزدى شاقىرىپ, ءىس-تاجىريبە الماسۋ داستۇرگە اينالعان. 2020 جىلى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى №74 مەكتەپ-گيمنازياسىمەن مەموراندۋمعا وتىردى. بىرنەشە ۇستاز اتالعان مەكتەپكە بارىپ, قالا مەكتەبىنىڭ تىنىس-تىر­شىلىگىمەن تانىسىپ, تاجىريبە الماسىپ قايتتى.

اكە اماناتىنداي بولعان مەكتەپكە ابىحان جەكسەمبەكوۆتىڭ ۇل-قىزدارى ۇنەمى دەمەۋشىلىك جاساپ, تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان. مەكتەپتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ نىعايۋىن ۇنەمى ءوزىنىڭ نازا­رىندا ۇستاپ وتىرعان تۇراقتى دەمەۋ­شىمىز, قامقورشىلىق كەڭەستىڭ تور­اعاسى, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كان­ديداتى مانشۇك جەكسەمبەكوۆا تۇر­گەن اۋىلىندا جاڭعاق اعاشىن وتىر­عىزىپ, وقۋشىلاردىڭ عىلىمي جۇ­مىسپەن شۇعىلدانۋىنا بارلىق جاع­دايدى جاسايدى. مەكتەپ اۋلاسىنا ءتۇرلى قىلقانجاپىراقتى اعاش ەكتى. مۇعالىمدەردىڭ شىعارماشىلىقپەن جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاساۋ ماق­ساتىندا ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان نوۋت­بۋك­تەرمەن, كونفەرەنتس ۇستەل, ين­­­تەراك­تيۆتى پانەل, سوڭعى ۇلگى­دەگى جي­ھازدارمەن, ادىستە­مەلىك قۇرىل­عى­لار­مەن تولىقتىرىلعان «زا­ماناۋي مۇ­عا­لىمدەر بولمەسىن» جاساقتاپ بەر­دى. كىتاپحانا قورىن تولىقتىرىپ وتى­رۋ دا نازارلارىنان تىس قالعان ەمەس. وتكەن وقۋ جىلىندا ابىحان جەك­سەمبەكوۆ اتىنداعى مۇراجاي اشىلدى. وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم الۋعا دەگەن ىنتالارىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءپان وليمپيادالارىنا قاتىسقان جانە وزات وقۋشىلارعا ابىحان جەكسەمبەكوۆ اتىنداعى ستيپەنديا تاعايىنداپ, جىل سايىن سوڭعى قوڭىراۋدا تابىس ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعان.

ءاربىر ەلدىڭ وركەندەۋى, تۇعىرىنىڭ بەرىك بولۋى دا بىلىمگە كەلىپ تىرەلەدى. زاڭعار جازۋشى م.اۋەزوۆتىڭ سوزىمەن ايتار بولساق, «حالىق پەن حالىقتى, ادام مەن ادامدى تەڭەستىرەتىن ءبىلىم بول­ماق». ەگەمەندىك العان تاۋەلسىز قازاق­ستاننىڭ الەمدىك وركەنيەتكە جەتۋدەگى بىردەن-ءبىر دارا جولى – ءبىلىم جۇيەسى. ال مۇعالىمنىڭ باستى ماقساتى – الدىنداعى وقۋشىلارعا تەك ءبىلىمدى عانا بەرە ءبىلۋ ەمەس, بۇگىنگى العان ءبىلىمىن ومىرلىك قا­جەتتىلىكتەرىنە ساي پايداعا اسىرا بىلۋگە ۇيرەتۋ. مەكتەبىمىزدە وسىنداي قابى­لەت پەن قاسيەتتەردى بويىنا سىڭىرە بىلگەن ۇستاز جەتەرلىك. «ۇرپاعى ءبىلىمدى حالىقتىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر بولمايدى» دەگەندەي, ماعىنالى, ونەگەلى تاربيە مەن ساپالى ءبىلىم بەرىپ ءجۇر. وقۋ­شى­لارىمىزدىڭ كوپتەگەن جەتىستىككە قول جەتكىزىپ, ءتۇرلى بايقاۋدا, ءبىلىم باي­گەلەرىندە بيىكتەردى باعىندىرۋى وسىنى ايعاقتايدى.

شاكىرت جەتىستىگى مەكتەپتىڭ, ۇستاز­دىڭ, ءتىپتى ەلدىڭ ابىرويى ەكەنى انىق. وسى تۇرعىدا مەكتەپ وقۋشىلارى ءتۇرلى سايىس­تا وزدەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن كور­سەتىپ كەلەدى. 4-سىنىپ وقۋشىلارى ارۋجان جۇرمۇحامبەت مەن جاندوس پولات «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 دارىندى وقۋشىسى» اتتى رەسپۋبلي­كالىق بايقاۋىندا جەڭىمپاز اتانسا, رەس­پۋبليكالىق «ۇكىلى ءۇمىت» بالالار شى­عارماشىلىعى بايقاۋىندا 4-سى­نىپ وقۋشىسى باعلان شەرنياز­ ۇلى باس جۇلدەگە يە بولدى. «ارىس­تان» ما­مانداندىرىلعان ليتسەيى ۇيىمداس­تى­رىل­عان رەسپۋبليكالىق بوكس تۋرني­رىندە 11-سىنىپ وقۋشىسى ارمان جامبىل 60 كگ سالماقتا جۇلدەلى ءىىى ورىندى جەڭىپ الدى. سونداي-اق ەڭبەكشىقازاق اۋدانى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى اراسىندا وتكىزىلگەن «پوليتسيانىڭ جاس كومەكشىلەرى-2022» بايقاۋىندا مەكتەبىمىز جۇلدەلى 2-ورىندى يەلەندى.

ۇستازدارىمىز دا اۋدان, وبلىس دەڭگەيىندەگى كاسىبي بايقاۋلار مەن ءپان وليمپيادالارىنا بەلسەنە قاتىسادى. اۋداندىق «ۇزدىك جىل مۇعالىمى-2022» بايقاۋىندا بيولوگيا ءپانى مۇعالىمى اسەم احمەتوۆا جۇلدەلى 3-ورىندى يەلەنسە, «ۇستاز تىلەگى» عىلىمي-ادىس­تە­مە­لىك ور­تالىعى ۇيىمداستىرعان «ۇز­دىك تاريحشى» اتتى رەسپۋبليكالىق باي­قاۋدا تا­ريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى رامازان راحاەۆ ءى دارەجەلى ديپلوممەن ماراپاتتالدى.

اتاقتى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فا­رابي: «ادامعا ەڭ ءبىرىنشى ءبىلىم ەمەس, تاربيە كەرەك. تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى, ول كەلەشەكتە ونىڭ ومىرىنە قاۋىپ اكەلەدى» دەگەن بولاتىن. جالپى, ادامزاتتىق جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە جان-جاقتى جانە ۇيلەسىمدى دامىعان تۇلعا تاربيەلەۋ ماق­ساتىندا تاربيە سالاسى بەلسەندى جۇمىستار ات­قارۋدا. جاس ۇرپاقتى ەل­جاندىلىققا, وتانسۇيگىشتىككە, ىن­تىماق پەن بىرلىككە باۋلۋدا سىنىپتان تىس شارالاردىڭ ورنى ەرەكشە ەكەنى بارشامىزعا ايان. وتكەن وقۋ جىلىندا قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن وقۋ-تاربيە باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە «وقۋعا قۇشتار مەكتەپ», «وتباسى – ورتا مەكتەپ», ء«داستۇر مەن عۇرىپ», «ەرتە جاستان باس­تاپ ەكولوگيالىق مادەنيەت», «پاراسات» اتتى دەبات قوزعالىسى, وقۋ­شى­لاردىڭ ء«وزىن-ءوزى باسقارۋ» ۇيىمدارى جوبالارى ىسكە قوسىلدى. وسى جوبالار اياسىندا تار­بيە سالاسى بويىنشا جە­تىستىكتەرىمىز دە جەتەرلىك.

جاس ۇرپاقتى سپورتقا باۋلىپ, اۋىل جاستارىنا سالاماتتى ءومىر سالتىن نا­سيحاتتاۋدا دەنە تاربيەسى مۇعالىم­دە­رىنىڭ ەڭبەكتەرى زور. مەكتەپ جانىندا ۆو­لەيبول, فۋتبول, بوكس, شاحمات, توعىز­قۇ­مالاقتان تەگىن ۇيىرمەلەر تۇراقتى تۇر­دە جۇرگىزىلىپ كەلەدى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2022 جىلدى «بالالار جىلى» دەپ جاريالادى. «بالالار جىلى» اياسىندا جاس بالدىرعانداردىڭ بارلىق جاعى­نان دامۋىنا جۇمىس جاسالۋعا ءتيىس. ال­داعى وقۋ جىلى بارىسىندا بالالارعا ارنالعان كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارلاپ وتىرمىز. دارىندى بالالارمەن جۇمىس جاساۋ – ۋاقىت تالابى. دارىندى جانە قابىلەتتى وقۋشىلارمەن جۇمىس جۇرگىزۋ ماق­ساتىندا «دارابوز» وقۋشىلار عى­لى­­مي قوعامى جۇمىسى جالعاسىن تاپپاق. ۇكىمەتتىڭ باستى نازارىندا تۇر­عان ەرەك­­­­شە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن بالا­­لار­­مەن جۇمىس ماسەلەسى بويىنشا دا پە­داگوگ-پسيحولوگتەر تاراپىنان وقۋ­شى­لاردىڭ ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى مەن جەكە مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرىپ, پسيحولو­گيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا «قولداۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.

جىل سايىن «مەكتەپكە جول» اكتسياسى اياسىندا «ترانساۆيا» جشس اۋە كومپانياسى مەكتەپتەگى كوپبالالى وتباسىنان شىققان وقۋشىلاردى وقۋ قۇرالدارى, مەكتەپ فورماسىمەن قامتاماسىز ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعان.

جاڭا وقۋ جىلى دا كوپتەگەن جاڭا­لىق­پەن باستالعالى تۇر. مەملە­كەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستان­دارت­تارىنىڭ نەگىزىندە جاس ۇرپاقتى تار­بيە­لەۋدە قۇندىلىققا باعدارلانعان ءتاسىل ارقىلى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. وسى باعىت­تا بىرنەشە جوبامەن جۇمىس ىستەۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىز.

گۇلباقىت قاسىمجانوۆا,

ابىحان جەكسەمبەكوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ ديرەكتورى

الماتى وبلىسى,

ەڭبەكشىقازاق اۋدانى