ءبىلىم بەرۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءداستۇرلى تامىز كەڭەسى بىرنەشە جىلدان بەرى بيىل وفلاين رەجىمدە ءوتتى. تامىز ايىنىڭ باسىنان بەرى وبلىستىق, قالالىق دەڭگەيلەردە وتكەن پلەنارلىق وتىرىستاردىڭ قورىتىندىسى رەتىندە ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنتسيادا بيىلعى وزگەرىستەر ايتىلىپ, الداعى مىندەتتەر ايقىندالدى. جيىنعا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ, سالالىق مينيسترلەر, اكىمدىكتەردىڭ وكىلدەرى, پەداگوگتەر قاتىستى.
تامىز كەڭەسىنىڭ اشىلۋىندا ءسوز العان وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ وسىعان دەيىن اتقارىلعان جۇمىستار مەن جاڭا وقۋ جىلىنداعى جاڭالىقتار جونىندە باياندادى.
– پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى اياسىندا پەداگوگ مارتەبەسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ىستەردى اتقارىپ كەلەمىز, بۇل جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى. پەداگوگتەردىڭ جالاقىسى ارتتى, كەلەسى جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن تاعى دا 25 پايىزعا كوبەيەدى. جالاقى ماسەلەسى ايتىلعاندا كوپشىلىك تەك مەكتەپ مۇعالىمدەرىنە عانا قوسىلدى دەپ قابىلدايدى, شىن مانىندە 2019 جىلدان باستاپ جانە كەلەر جىلى دا بالاباقشا, كوللەدج, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى ارتادى. كەلەسى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – ءبىز مەكتەپتەگى وقۋ جۇكتەمەسىن ازايتتىق, – دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.
– وسىعان وراي وقۋ جىلىن 31 مامىرعا دەيىن ۇزارتتىق. ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردەن باسقا بارلىق وقۋ وشاعى بەسكۇندىك جۇمىس فورماتىنا كوشەدى. بۇل مەكتەپتەردىڭ ديرەكتورلارى, ءبىرىنشى باسشىنىڭ ورىنباسارلارى, ءبىلىم باسقارمالارى مەن بولىمدەرى, بارلىق جۇمىسكەر مەن مۇعالىمگە قاتىستى. ءبىز مۇعالىمدەر سەنبى كۇنى ءوز وتباسىمەن بىرگە دەمالۋى كەرەك دەپ سانايمىز. وقۋ جىلىن ۇزارتۋ ارقىلى وسىنداي مۇمكىندىككە قول جەتكىزدىك. مۇنداي وزگەرىس پەداگوگتەردىڭ 56 كۇندىك ەڭبەك دەمالىسىنا ەش اسەر ەتپەيدى. جانە مەكتەپ ديرەكتورلارى سەنبىدە مۇعالىمدەردى ادىستەمەلىك جۇمىستاردى سىلتاۋراتىپ جۇمىسقا شاقىرماۋى كەرەك, – دەدى مينيستر.
مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, بالاباقشا – بارلىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ىرگەتاسى. سوندىقتان اۋقىمدى الەۋمەتتىك سالانىڭ وسى ساتىسىنا ۆەدومستۆو ەرەكشە نازار اۋدارادى. حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىن انىقتايتىن زەرتتەۋلەر بالاباقشاداعى تاربيە مەن ءبىلىم ساپاسىندا وزەكتى ماسەلەلەر بار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. سول سەبەپتى بالاباقشالار جۇمىسىنىڭ جاڭا مودەلى قابىلداندى. ەندى بارلىق جۇمىس بالالارعا باعىتتالادى. قازىر قاناتقاقتى جوبا رەتىندە اپروباتسيادان وتكىزىلىپ جاتقان «ەكى تاربيەشى» جوباسى ەلىمىزدەگى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا ەنگىزىلە باستايدى. ويتكەنى ءبىر توپتا وتىراتىن 25-30 بالانىڭ تاربيەسىمەن ءبىر تاربيەشى ناتيجەلى اينالىسا المايدى.
– 2018 جىلى «مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە» ماماندىعىنا جوعارى ءبىلىم الۋ ءۇشىن وتكىزىلگەن كونكۋرستا 1 ورىنعا 8 ادام تالاسقان بولاتىن. قازىر ءبىر ورىنعا 0,7 تالاپكەردەن كەلىپ وتىر. ياعني ءبىلىم بەرۋدىڭ وسى باعىتىندا جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىندەر جوقتىڭ قاسى. سول سەبەپتى ءبىز ءدال بالاباقشا پەداگوگتەرىنىڭ جالاقىسىن وسىرۋگە كوڭىل بولمەكپىز, ويتكەنى ولاردىڭ ەڭبەكاقىسى وسكەننىڭ وزىندە تىم از. كەلەسى جىلى بىلىكتىلىك كۋرستارىن 3 ەسە كوبەيتەمىز. سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ ماماندارىن بىلىكتىلىك كۋرستارىمەن قامتيمىز, – دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.
ورتا ءبىلىم بەرۋ. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى قىركۇيەكتەن باستاپ قازاقشا ءبىلىم الاتىن سىنىپتارداعى بالالار 1-سىنىپتا تەك قازاق ءتىلىن ءپان رەتىندە وقيدى, ورىس ءتىلى 2-سىنىپتان, اعىلشىن ءتىلى 3-سىنىپتان باستاپ قوسىلادى. ال ورىس تىلىندە ءبىلىم الاتىن وقۋشىلار 1-سىنىپتا قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىن وقيدى, اعىلشىن ءتىلى 3-سىنىپتان قوسىلادى. ەڭبەككە باۋلۋ ءپانى دە جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ بولەك وقىتىلادى. سونداي-اق «تسيفرلى پەداگوگ» جوباسى وسى وقۋ جىلىنان باستاپ بارلىق مەكتەپتە ىسكە اسىرىلادى. ەلىمىزدە 500 مىڭعا جۋىق ۇلگەرىمى تومەن بالالار بار. وسى وقۋشىلار ءۇشىن ءار جۇما سايىن ءار ءپان بويىنشا قوسىمشا ساباقتار بەرىلەدى. قوسىمشا ساباقتاردى ءپان مۇعالىمدەرى عانا ەمەس, پسيحولوگتەر دە جۇرگىزەدى.
– «تسيفرلى پەداگوگ» جوباسى شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردەگى كادر ماسەلەسىن شەشۋگە كومەكتەستى. مۇنداي مەكتەپتەردە ساعات سانى از بولعاندىقتان جانە مامان جەتىسپەيتىندىكتەن ءبىر مۇعالىم بىرنەشە پاننەن ساباق بەرەتىنىن بىلەمىز. ال جوبا ارقىلى مىقتى مۇعالىمدەردى شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردە قاشىقتان ساباق بەرۋگە تارتامىز. بۇل رەتتە جاعىن جيناقتى مەكتەپتەردە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ماماندار جۇمىسسىز, ساعاتسىز قالمايتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. ولار قاشىقتان ساباق بەرەتىن مۇعالىمدەرگە اسسيستەنت رەتىندە ساباققا تولىعىمەن قاتىسىپ, سول ساتتە ءوزى دە كاسىبي تۇرعىدان جەتىلۋگە مۇمكىندىك الادى, – دەدى مينيستر.
ا.ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى مەنەدجمەنت ماسەلەسى كەزەك كۇتتىرمەي شەشۋدى تالاپ ەتەدى. ارينە, مۇعالىمنىڭ ەڭبەگى, كاسىبيلىگى وتە ماڭىزدى, بىراق بىلىكتى باسشى بولماسا, باسقا جۇمىستار ناتيجە بەرمەيدى. سەبەبى قازىرگى تاڭدا مەكتەپ, كوللەدج ديرەكتورلارىنا بوس ۆاكانسيا كوپ. ويتكەنى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى باسشىلاردىڭ جالاقىسى پەداگوگتەردەن تومەن, بىراق جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى. جاڭا وقۋ جىلىندا وسى ماسەلەنى شەشۋ جولعا قويىلماق.
– پاندەميا بارلىعىمىز ءۇشىن ۇلكەن سىن بولدى. جۇيەنى ءبىر سىلكىنتىپ الدى. ارينە, ونلاين ءبىلىم بەرۋگە ءارتۇرلى كوزقاراس بولۋى مۇمكىن, دەگەنمەن مۇنىڭ شىندىققا اينالعانىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. ءبىز ونلاين مەكتەپتەر مەن ونلاين كوللەدجدەر بويىنشا نورمانى زاڭدى نەگىزدە بەكىتۋ ءۇشىن شارا قابىلداعىمىز كەلەدى. قازىر عالامتوردىڭ شەكاراسى جوق. ەگەر بالالار ءبىزدىڭ ەلدە بەلگىلى باعىتتار بويىنشا ونلاين كوللەدجدە ءبىلىم الا الماسا, مۇنى وزگە ەلدەردىڭ ونلاين كوللەدجدەرىندە وقي الادى. سوندىقتان بىزگە ماسەلەنىڭ جوق ەكەنىن ايتۋدان گورى, ماسەلەنى شەشىپ, زاڭداستىرۋ كەرەك, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, كوللەدجدەرگە اكادەميالىق دەربەستىك بەرىلدى. وسى ساياسات ءارى قاراي دا جالعاسادى. مەملەكەتتىك تاپسىرىس كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا ەمەس, كاسىپورىندارعا بەرىلە باستادى. كاسىپورىندار ەندى تالاپكەرلەردى قابىلداۋعا, ولاردى دۋالدى جۇيە بويىنشا وقىتىپ, مامان رەتىندە دايارلاۋعا جانە سول تۇلەكتەردى جۇمىسپەن قامتۋعا مىندەتتى بولادى. وسى جۇمىس بيىل دا جالعاسىن تابادى.
– جۇزەگە اسىرىلعان «جاس مامان» جوباسى وتە ءتيىمدى بولدى, وسى جوبا ارقىلى ماتەريالدىق جاعدايى جاقسارعان 180 كوللەدج قازىر مۇلدەم باسقا جاعدايدا. كاسىپورىنداردىڭ ءوزى ونداعى جاعدايعا, مۇمكىندىكتەرگە قىزىعا قارايدى. تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق بىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسى دا جالعاسادى. بيىل 128 مىڭ ورىنعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس ورىندالسا, 2025 جىلعا قاراي مۇنى 165 مىڭعا دەيىن ارتتىرماقپىز, – دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.
تامىز كەڭەسىنە قاتىسقان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ ءبىلىم بەرۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىن كەلە جاتقان جاڭا وقۋ جىلىمەن قۇتتىقتاپ, تولاعاي تابىس تىلەدى. سونداي-اق ول سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالىپ, ءتيىستى مينيسترلىككە, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بىرقاتار تاپسىرما بەردى.
– پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭدى تابىستى ىسكە اسىرۋ پەداگوگتىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇگىندە مۇعالىمدەر ءوز ەڭبەكتەرى ءۇشىن لايىقتى جالاقى الادى. ناتيجەسىندە, مەكتەپتىڭ ۇزدىك تۇلەكتەرى ماماندىق تاڭداۋ كەزىندە پەداگوگيكالىق باعىتتاعى ماماندىقتارعا باسىمدىق بەرەتىنىن كورىپ وتىرمىز. بۇگىنگى تاڭدا مۇعالىم – الەمدەگى ەڭ قۇرمەتتى جانە ماڭىزدى ماماندىقتاردىڭ ءبىرى. ەڭ باستاپقى ءبىلىمدى, بىلىكتىلىكتى, داعدىلار مەن قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىراتىن دا وسى مۇعالىمدەر. وسى رەتتە سالادا ءالى دە شەشىلۋگە ءتيىس ءبىراز ماسەلە بار. وسى جيىنعا بارلىق اكىمدىكتىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ وتىر. اكىمدىكتەرگە اپاتتى جاعدايداعى جانە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر ماسەلەسىن تەز ارادا تولىق شەشۋدى تاپسىرامىن! بۇل مەنىڭ جەكە باقىلاۋىمدا بولادى, – دەدى ە.توعجانوۆ.
وسىعان قوسا پرەمەردىڭ ورىنباسارى اكىمدىكتەرگە الداعى وقۋ جىلىندا بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارۋدى; ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىقپەن بىرلەسىپ, ادام جانە بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىقتىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىن قۇرۋدى جەدەلدەتۋدى; ليتسەنزيالانعان ۇيىمداردى مەكتەپتەردى كۇزەتۋگە تارتۋ بويىنشا تالاپتاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى; پوليتسيا دەپارتامەنتتەرىمەن بىرلەسىپ جولداردا بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ, بۇل جۇمىسقا قولدانىستاعى پوليتسيا ينسپەكتورلارىن تارتۋدى تاپسىردى.
ال وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە وقۋ پاندەرى بويىنشا پەداگوگتەردىڭ رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعىن قۇرۋدى; احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ 150 جىلدىعى اياسىندا ۇزدىك پەداگوگيكالىق تاجىريبەلەردى الماسۋ جانە تاراتۋ بويىنشا پەداگوگتەردىڭ رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق كونگرەستەرىن ۇيىمداستىرۋدى; تاربيە جۇمىسىن بىرەگەيلەۋ ماقساتىندا بالاباقشالاردا, مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە جاڭا قازاقستاننىڭ جاستارىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى تاربيەنىڭ بىرىڭعاي تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋدى جۇكتەدى.