قالا جولدارى قارقىندى جوندەلۋدە

شىمكەنت قالالىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ ما­لى­مەتىنشە, 2022 جىلى جوس­پار­لانعان 308 كوشەنىڭ 190 كوشەسىندە جوندەۋ جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالدى. بارلىق كوشەنى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپاردا بار.

ءدال قازىرگى تاڭدا مەگاپوليس­تە 190 نىساندا جول-قۇرىلىس جۇ­مىس­تارى اتقارىلۋدا. ونىڭ­ ەكەۋى رىسقۇلوۆ – قوناەۆ, بايدىبەك بي – ارعىنبەكوۆ كوشە­لەرىنىڭ قيىلى­سىنداعى جولايرىق قۇ­رىلىسى بولسا, قالعانى – 6 كەزەڭ­­نەن تۇراتىن قوناەۆ كوشە­سى­نىڭ, وڭتۇستىك, شىعىس اينالما جولدارىنىڭ, سامال-1, 2, 3 شا­عىناۋدانى كوشەلەرىنىڭ, ەكى كەزەڭگە بولىنگەن وتەگەنوۆ كو­شە­سىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى. بۇ­دان بولەك ا-2 جولى, ادىر­بە­كوۆ كوشەسى قايتا جاسالىپ جاتسا, اقجايىق, قايتپاس-1, تاسساي شاعىناۋداندارىنىڭ جولدارى مەن قوشقاراتا وزەنى ارقىلى وتەتىن 2 كوپىر كۇردەلى جوندەۋدەن وتۋدە.

بيىل ءىرى نىساندار قاتارىنا كىرەتىن قوناەۆ داڭعىلى ءۇش كەزە­ڭىنىڭ, قوناەۆ – رىسقۇلوۆ جول­اي­رىعىنىڭ جانە سامال-1, 2, 3, شاعىناۋداندارىنداعى جول­­داردىڭ قۇرىلىسى اياقتا­لا­دى. سونداي-اق ەگەر قۇ­رى­لىس جولاعىندا جاتقان جەر ۋچاس­كە­لە­رىن مەملەكەت مۇقتاجدىعىنا قايتارۋ ماسەلەسى دەر كەزىندە شە­شىمىن تاپسا, شىعىس جانە وڭتۇستىك اينالما جولدارىنىڭ قۇرىلىسى دا مارەسىنە جەتەدى.

جوندەلگەن جولدار...

بۇگىنگە دەيىن قالاداعى ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى اتقا­رى­لىپ جاتقان 155 شاقى­رىم جول تولىعىمەن ءبىتتى. جالپى, تامىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن مەگاپوليستەگى رەسپۋبليكا, رىس­قۇ­لوۆ, يلياەۆ, تاشەنوۆ, اقنازار حان, كلارا تسەتكين, جولان باتىر, دۋلاتي, مانگەلدين, توقاەۆ سىندى ماگيسترالدى 10 كوشە جوندەۋدەن كەيىن تولىق پايدالانۋعا بەرىلەدى.

مەگاپوليستىڭ اكىمشىلىك اۋماق­تارىنداعى جۇمىستارعا جە­كەلەي توقتالساق, ماسەلەن, ەڭ­بەكشى اۋدانىنا قاراستى بازارقاقپا تۇرعىن الابىنىڭ كو­شە­لەرى تولىعىمەن ورتاشا جوندەۋدەن ءوتتى. ونىڭ ىشىن­دە شاحايداروۆ, تەلمان, جاس­تار, اقشەڭگەل, نارىنكول, قورعامقۇم, اقىرتاس, ءتاڭىرتاۋ, ابداليەۆ جانە جالپاقتال كو­شە­­لەرى بار. ورتاشا جوندەۋ جۇ­مىس­تارى بۇل كوشەلەردە ءساۋىر ايىندا باستالىپ, اياقتالۋى ماۋسىم ايىنا بەلگىلەنگەن وندىرىستىك كەس­تەدەن اۋىتقىمادى. ايتا كە­تۋ كەرەك, تۇرعىن الاپتاعى جون­­دەلگەن كوشەلەردىڭ جالپى ۇزىندىعى – 11 شاقىرىم. جو­با­لىق سمەتالىق قۇجاتتا كور­سە­تىلگەندەي, بارلىعىنا 10 سان­تي­مەتر قالىڭدىقتا اسفالت توسەلدى.

ءوز كەزەگىندە قاراتاۋ اۋدا­نىن­­داعى شىعىس اينالما جولىندا قۇرىلىس قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. اتالعان جولدى سالۋ 2021 جىلى باستالىپ, بيىل دا قۇرىلىسى جالعاستى. شىعىس اي­نالما جولدىڭ ءى كەزەڭى №1 اۆتو­جولدان ءال-فارابي كوشەسىنە دەيىنگى ارالىقتى قامتيدى. قۇ­رى­لىسقا جاۋاپتى مەردىگەر مەكەمە – وڭىرگە تانىمال «وتاۋ ستروي» جشس. شىعىس اينالما جولىنىڭ ۇزىندىعى – 3,9 شاقىرىم, ءتورت جولاقتى, ال ەنى 60 مەتر بولادى. بۇگىندە قۇرىلىس مەجەسىنىڭ 28 پايىزى ورىندالدى.

سونىمەن قاتار وتەگەنوۆ كوشەسى قۇرىلىسىنىڭ ءى كەزەڭى شىمكەنت سيتي شاعىناۋدانىنان سىرىم باتىر كوشەسى ارالىعىن قامتيدى. بۇل كەزەڭدەگى جولدىڭ جالپى ۇزىندىعى – 970 مەتر, ەنى 28 مەتردى قۇرايدى. ءتورت جولاقتى جولدىڭ ءبىرىنشى كە­زە­ڭى قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جات­قان مەردىگەر «الەم ترانس جول» كومپانياسى اۆتوموبيل جولىنىڭ نەگىزىن جاساپ, تى­عىز­داۋ جۇمىستارىن اتقار­دى. اسفالتبەتون قاباتى دا توسەلۋدە. ەكىنشى كەزەڭدەگى وتە­گە­نوۆ كوشەسىنىڭ قۇرىلىسى سىرىم باتىر كوشەسى مەن تولە­مە­توۆ كوشەلەرىنىڭ ارالىعىندا جۇرەدى. بۇل جەردە جولدىڭ ۇزىندىعى – 970 مەترگە, ەنى 23,5 مەترگە تەڭ. اۆتوموبيلدەر ءتورت جولاقتا جۇيتكىمەك.

جول قۇرىلىسى قارقىندى

قوناەۆ داڭعىلىنىڭ جول قۇرىلىسى بەس كەزەڭ بويىنشا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. داڭعىلدىڭ بەسىنشى كەزەڭىندەگى قۇرىلىس بادام وزەنىنەن باستالىپ, التىنشى كەزەڭگە دەيىنگى ارالىققا جالعاسادى. قۇرىلىستىڭ بەسىنشى كەزەڭىندەگى جولدىڭ ۇزىندىعى – 4,6 شاقىرىم, ەنى – 23 مەتر. ال جول بويىنداعى اياقجولدىڭ ەنى – 3 مەتر. التى قوزعالىس جولاعى بولادى. قۇرىلىستا جول نەگىزىن ازىرلەۋ, تاس توسەۋ, سۋاعارلاردى, سۋ وتكىزگىش قۇبىرلاردى ورناتۋ سەكىلدى جۇمىستار اتقارىلادى. جول تۇسەتىن بەلدەۋدە ينجەنەرلىك جەلىلەردى اۋىستىرۋ جوسپاردا بار. وسىندا اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ ءبىرى – تىرەك قابىرعالارىن ورناتۋ. ونىڭ ۇزىندىعى مىڭ مەتردەن اسسا, بيىكتىگى 15 مەترگە جەتەدى.

بايدىبەك بي – ارعىنبەكوۆ قيى­لىسىنداعى جولايرىق قۇ­رى­لىسى قالاداعى جول قۇرى­لىسى سالاسىنداعى اۋقىمدى جو­بالاردىڭ قاتارىنا كىرە­دى. بايدىبەك بي داڭعىلى مەن ارعىنبەكوۆ كوشەسىنىڭ قيى­لى­سىن­داعى جولايرىق قۇرىلىسى بۇگىندە قارقىن العان. ءۇش دەڭگەيدەن تۇراتىن جولايرىق 2022-2023 جىلدار ارالىعىندا سالىنىپ, قالانىڭ كولىك قوز­عا­لىسىن رەتتەۋگە ۇلكەن سەپتى­گىن تيگىزبەك. اۋقىمدى جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ناتيجەسىندە, اتالعان كوشەلەردىڭ كولىك وتكىز­گىشتىك قابىلەتى ەكى ەسەگە دە­يىن ارتادى. جولايرىقتىڭ تەح­ني­كا­لىق سيپاتىنا وراي بايدىبەك بي داڭعىلىنىڭ 700 مەترى, ارعىنبەكوۆ كوشەسىنىڭ 921 مەترى قۇرىلىس اۋماعىنا ەنگەن.

– جوبا بويىنشا ەنى 80 مەترلى ءتورت-التى جولاقتى اۆتو­ما­گيسترال سالىنىپ, جول جيە­گىنە جاياۋ جۇرگىنشىلەر جانە ۆەلوجول توسەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ارعىنبەكوۆ كوشەسى بويىندا تىرەۋ قابىرعالارى ورناتىلىپ جاتىر. ال بايدىبەك بي داڭعىلىندا كوپىر وتكەلى كونس­ترۋكتسيالارى قۇراستىرىلۋدا. جولايرىقتىڭ بايدىبەك بي بويىنداعى كولىك قوزعالىسى 6 شىلدە كۇنى جابىلعان بولاتىن. جوسپارعا سايكەس, بيىل 1 قىركۇيەكتە اتالعان داڭعىلدىڭ سولتۇستىك باعىتى كولىك قوزعا­لى­سىنا جارتىلاي اشىلادى. ال وڭتۇستىك باعىتىنداعى كولىك اعىنى ارعىنبەكوۆكە قاراي بۇرىلىپ, بايتۇرسىنوۆ كوشە­سى­مەن بويلاي جۇرەتىن بولادى. كولىك قوزعالىسى ءۇشىن ارعىن­بەكوۆ كوشەسىنە بالاما ماگيس­ترالدار رەتىندە رىسقۇلوۆ پەن تولەمەتوۆ كوشەلەرى بەلگىلەنگەن. ال بايدىبەك بي داڭعىلىنا بالاما كوشەلەر بايتەرەكوۆ, شاياح­مە­توۆ جانە وتەگەنوۆ تاڭ­دا­لدى, – دەدى شىمكەنت قالا­لىق جولاۋ­شىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرجان جولداسوۆ.

جولاۋشىلار تاسىمالى كوندۋكتورسىز قىزمەتكە كوشەدى

2019 جىلدىڭ باسىندا ۇكى­مەت قاۋلىسىمەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە قاراستى «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» قۇرىلعان بولاتىن. اتالعان ورتالىقپەن شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمدىگى جولدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ارنايى كەلىسىمشارت بەكىتكەن. وسىعان سايكەس, قالانىڭ كوشە­لە­رىنە توسەلگەن ءاربىر اسفالت قاباتىنىڭ نىعىزدىعى ورتا­لىق تاراپىنان تەكسەرۋدەن ءوتىپ تۇرادى. دەرەكتەرگە نازار اۋدارساق, 2020 جىلى 1 161 جول قۇرىلىسى ماتەريالدارى ىرىك­تەپ الىنسا, ونىڭ ىشىندە, نورماتيۆتىك تالاپتارعا جاۋاپ بەرمەگەندەرىنىڭ سانى 603 بولدى. بىلتىر دا 1 285 جول قۇرىلىسى ماتەريالدارى سىنالىپ, ونىڭ 671-ءى نورماتيۆتىك تالاپتارعا جاۋاپ بەرمەگەن. بيىل جىل باسىنان بەرى قالاداعى 108 نىسانعا تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, 68 نىساندا كەمشىلىكتەر مەن اقاۋلار انىقتالدى. بۇدان بولەك, جول قۇرىلىسى ماتەريالدارىنىڭ 368 سىناماسى ىرىكتەلىپ, 241-ءى نورماتيۆتىك تالاپتارعا سايكەس كەلمەدى. ىرىكتەلىنىپ الىنعان اسفالتبەتون ۇلگىلەرىنىڭ سانى 280-گە جەتتى. ايتا كەتۋ كەرەك, جاڭا كاسىپورىننىڭ سىناما جۇمىستارىنداعى مىندەتى كە­ڭە­يىپ, اۋقىمى ارتقان. ارنايى قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان جىلجىمالى زەرتحانا سونىڭ دالەلى. ورتالىق ماماندارى قۇ­رىلىس جۇمىستارى ءجۇ­رىپ جات­قان جەرگە بارىپ, قولدا­نىس­تاعى ماتەريالداردىڭ سىنا­ما­سىنىڭ تالاپقا ساي بولۋىن تەكسەرەدى. جالپى, ورتالىقتىڭ مىندەتى – اۆتوموبيل جولدارىنا ساراپتاما جۇرگىزۋ ارقىلى توسەلگەن جولداردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن قاداعالاۋ. وسى ورايدا شىمكەنتتە سالىنىپ جاتقان جولداردىڭ ساپالى ەكە­نى­نە ەش كۇمان جوق.

جول مەن جولاۋشىلار تاسىمالىنا جاۋاپتى مەكەمەنىڭ بيىلعى قولعا العان تاعى ءبىر جاڭالىعىنىڭ ءبىرى – تامىزدان باستاپ قوعامدىق كولىكتەر كوندۋكتورسىز قىزمەت جۇيەسىنە كو­شە­دى. باسقارما باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, قالادا تۇراقتى باعىتتا قاتىنايتىن 78 مارشرۋت بولسا, وسى مارشرۋتتارمەن كۇندەلىكتى مىڭعا جۋىق اۆتوبۋس جولاۋشىلاردى تاسىمالدايدى. ءوز كەزەگىندە قوعامدىق كولىكتەردە ەكى مىڭداي كوندۋكتور جۇمىس ىستەيدى. ەندى تامىز ايىندا اۆتوبۋسقا مىنگەن جولاۋشىلار ءوز-وزدەرىنە قىزمەت كورسەتەدى. مۇنىڭ الدىندا بىر­نە­شە مارشرۋتقا قانات­قاقتى جوبا رەتىندە بۇل باستا­مانى تاجىريبەدەن وتكىزىپ كورگەن. قالا اكىمدىگى ەندىگى جەردە بارلىق اۆتوبۋسقا وسى تاجىريبەنى ەنگىزىپ, زامان تالابىنا ساي جولاۋشىلار تاسىمالىن كوندۋكتورسىز قىزمەتكە كوشىرۋدى ۇيعارىپ وتىر.

شىمكەنت