ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستا قازا تاپقان بەيبىت تۇرعىندار سانى كۇن ساناپ ارتىپ بارادى. اسىرەسە مەرت بولعان بالالار كوپ. تاياۋدا ۆيننيتسا قالاسىنا جاسالعان جان تۇرشىگەرلىك سوققى حالىقارالىق قوعامداستىقتى الاڭداتتى.
وتكەن بەيسەنبىدە رەسەي تاراپى ۋكراينانىڭ ورتالىعىندا ورنالاسقان ۆيننيتسا قالاسىن «كاليبر» زىمىرانىمەن اتقىلاعان. سوققى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا 10:45-تە جاسالعان. كيەۆ بيلىگى راكەتالار قارا تەڭىزدە ءجۇزىپ جۇرگەن كەمەدەن ۇشىرىلعانىن حابارلادى. ۆيننيتساعا باعىتتالعان زىمىرانداردىڭ ەكەۋىن اۋە قورعانىسى قۇرىلعىلارى قۇلاتقان. قالعان ءۇش زىمىران كەڭسە عيماراتىنا, «وفيتسەرلەر ءۇيى» تەاترىنا, تۇرعىن ۇيلەرگە جانە «يۋبيلەينىي» ورتالىعى جانىنداعى اۆتوتۇراققا تۇسكەن.
ۆيننيتسا اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى سەرگەي بورزوۆ ۆيننيتسا اۋرۋحانالارىنا 117 ادام تۇسكەنىن, ولاردىڭ 71-ءى اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعانىن حابارلادى. شابۋىل سالدارىنان 24 ادام قازا تاپتى. قايتىس بولعاندار اراسىندا ءۇش بالا بار.
رەسەي تاراپى شابۋىل جاسالعانىن مويىنداعانىمەن, اسكەري نىساندى كوزدەگەنىن العا تارتادى. بىراق ەلدەگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ۆيننيتسا جونىندە ماردىمدى ەشتەڭە تاراتپادى. «ريا نوۆوستي» اگەنتتىگى «روسسيا سەگودنيا» جانە Russian Today-ءدىڭ باس رەداكتورى مارگاريتا سيمونياننىڭ «وفيتسەرلەر ءۇيى» تۋرالى جازباسىنا سىلتەمە جاسادى. وندا م.سيمونيان عيمارات «ناتسيكتەردىڭ ۋاقىتشا ورنالاسقان جەرى بولعان» دەپ جازعان. رەسەيدىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىگىنىڭ اعا كەڭەسشىسى ەۆگەني ۆارگانوۆتىڭ ايتۋىنشا, رەسەي اسكەري نىساندارعا سوققى بەرەدى. بۇل جولى «وفيتسەرلەر ۇيىنە» زىمىران تاستالعانىن ايتادى.
«دالدىگى جوعارى «كاليبر» تەڭىز زىمىرانى ۆيننيتسا قالاسىنداعى وفيتسەرلەر گارنيزونىنىڭ عيماراتىنا ءتيدى. سوققى كەزىندە وسى اسكەري نىساندا ۋكراينا اسكەري-اۋە كۇشتەرى قولباسشىلىعىنىڭ شەتەلدىك قارۋ-جاراق جەتكىزۋشىلەرىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋى ءوتىپ جاتقان. وندا ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنە ۇشاقتار مەن قارۋ-جاراقتىڭ كەزەكتى پارتياسىن بەرۋ, سونداي-اق ۋكراين اۆياتسياسىن جوندەۋدى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسى تالقىلانىپ جاتقان. شابۋىل سالدارىنان جينالىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ كوزى جويىلدى», دەدى رەسەي فەدەراتسياسى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ارنايى وكىلى يگور كوناشەنكوۆ.
دەگەنمەن تاۋەلسىز ساراپشىلار رەسەي تاراپى كەلتىرگەن دەرەكتەردىڭ ءبارىن جوققا شىعارىپ وتىر. بىرىنشىدەن, «وفيتسەرلەر ءۇيىنىڭ» اتاۋى عانا اسكەري. ايتپەسە بۇل عيمارات – كونتسەرتتىك باعدارلامالار وتكىزىلەتىن كونتسەرت زال. سوققى جاسالعان 14 شىلدەدە وندا ۋكراينالىق ءانشى Roxolana-نىڭ قايىرىمدىلىق كەشى ءوتۋى ءتيىس ەدى. شابۋىل سالدارىنان ونەر جۇلدىزىنىڭ كونتسەرتتى ۇيىمداستىرۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن كومەكشىلەرىنىڭ بىرەۋى قازا تاپتى.
ەكىنشىدەن, قايتىس بولعانداردىڭ ءبارى بەيبىت تۇرعىندار. وكىنىشكە قاراي, ۆيننيتساعا جاسالعان شابۋىل سالدارىنان ءۇش بالا قازا تاپتى. سولاردىڭ قاتارىندا يرينا دميتريەۆا ەسىمدى ازاماتشانىڭ قىزى ليزا دا بار. ولار سوققى جاسالار الدىندا عانا الەۋمەتتىك جەلىگە ۆيدەو سالىپ, مامىراجاي كوشەدە كەتىپ بارا جاتقان ەكەن. قۇلاعان زىمىراننىڭ جارىقشاقتارى ءسابيدىڭ ءومىرىن جالماسا, يرينانىڭ ءبىر اياعىن ج ۇلىپ كەتكەن. قازىر ول اۋىر حالدە اۋرۋحانادا جاتىر.
تىلداعى قالالاردى راكەتامەن اتقىلاۋ مۇنىمەن بىتپەك ەمەس. رەسەي اسكەرى بۇدان بولەك نيكولاەۆ, حاركوۆ قالالارىنا دا زىمىران تاستادى. سونداي-اق چەركاسسك وبلىسىنا ح-101 زىمىراندارىمەن شابۋىل جاساعان. ۋكراينا اسكەري-اۋە كۇشتەرىنىڭ قولباسشىلىعى ولاردىڭ تورتەۋى جويىلعانىن ايتادى.
بۇعان دەيىن چەركاسسك وبلىستىق اسكەري باسقارماسىنىڭ باسشىسى يگور تابۋرەتس ايماقتاعى اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورنىن اتقىلاعانىن حابارلاعان بولاتىن. الدىن الا مالىمەت بويىنشا, زارداپ شەككەندەر جوق. اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن مال شارۋاشىلىعىنا زيان كەلگەن.
دنەپر قالاسىنا دا زىمىراننان شابۋىل جاسالدى. دنەپروپەتروۆسك وبلىسىنىڭ ايماقتىق بيلىگى رەسەيدىڭ دنەپردى اتقىلاۋ ءۇشىن ح-101 زىمىراندارىن قولدانعانىن حابارلادى. ولار كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىنەن ۇشىرىلعان كورىنەدى. بۇدان بولەك, رەسەي اسكەرى ۋكراينانىڭ باسقا دا بولىكتەرىن جاپپاي راكەتامەن اتقىلاپ جاتىر.
ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, مۇنىڭ باستى سەبەبى مىنادا. تاياۋدا ۋكرايناعا اقش-تىڭ M142 HIMARS دۇركىرەتە وق جاۋدىراتىن رەاكتيۆتى جۇيەسى جەتكىزىلگەن ەدى. مۇنى ۋكراين جاۋىنگەرلەرى ءتيىمدى قولدانا باستادى. اقش تاراپى بۇگىنگە دەيىن ۋكرايناعا 12 دانا HIMARS جەتكىزدى. قازىرگى تاڭدا ونىڭ تيىمدىلىگى انىق اڭعارىلىپ وتىر.
ساراپشىلاردىڭ ەسەپتەۋىنشە, امەريكالىق رەاكتيۆتى جۇيە اكەلىنگەلى ۋكراينالىقتار رەسەيدىڭ وننان استام اسكەري قويماسىن جارىپ جىبەرگەن. BBC اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, حەرسون قالاسى ماڭىندا رەسەيدىڭ 22-ءشى ارميالىق كورپۋسى شتابىنىڭ باسشىسى گەنەرال-مايور ناسبۋلين سەرىكتەرىمەن بىرگە قازا بولعان. وسىنىڭ ءوزى نەبارى 12 دانا HIMARS-تىڭ قانشالىقتى قاۋىپتى قارۋ ەكەنىن كورسەتەدى.
بۇل اسكەري قوندىرعىنىڭ باسقا رەاكتيۆتى جۇيەلەردەن ەرەكشەلىگى كوپ. ماسەلەن, HIMARS كەشەنى FMTV جۇك كولىگىنە ورنالاستىرىلعان. سوندىقتان وق جاۋدىرعاننان كەيىن تەز ارادا سول جەردەن كەتىپ قالا الادى.
سونداي-اق ءبىر دەمدە التى سناريادپەن اتقىلاۋعا مۇمكىندىگى بار. وعان قوسا, قوندىرعىنى وقتاۋ دا جەڭىل. «گراد», «سمەرچ» سەكىلدى باسقا دا دۇركىرەتە وق جاۋدىراتىن رەاكتيۆتى جۇيەلەردىڭ قاسىندا وقتايتىن ارنايى كولىك قاجەت. ال HIMARS سناريادتاردى ءوزى سالىپ الادى. بۇل امەريكالىق جۇيەنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى.
HIMARS-تىڭ ەڭ ۇلكەن ەرەكشەلىگى ونىڭ قولداناتىن سناريادتارىنا بايلانىستى. نەگىزى قوندىرعى قاناتتى راكەتالارمەن دە اتا الادى. بىراق ادەتتە GMLRS سناريادتارى قولدانىلادى. مۇنىڭ ەرەكشەلىگى – GPS ارقىلى باسقارىلىپ, الىس قاشىقتىققا ۇشادى. ءارى نىساناعا ءدوپ تيەدى. ياعني, نىسانا GPS-پەن بەلگىلەنەتىندىكتەن, وق كوزدەگەن جەرگە تۋرا تۇسەدى.
وسىعان دەيىن ۋكرايناعا جەتكىزىلگەن سناريادتار شامامەن 70-80 شاقىرىمعا دەيىن ۇشادى. ەندىگى جەردە اق ءۇي 300 شاقىرىمعا دەيىن جەتەتىن راكەتالار بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. الدا-جالدا مۇنداي وق جەتە قالسا, ۋكراينا ۇلكەن ارتىقشىلىققا يە بولادى. ويتكەنى ەلدىڭ باسىپ الىنعان وڭتۇستىكتەگى ايماقتارىنا رەسەي قارۋ-جاراقتى قىرىم كوپىرى ارقىلى تاسىمالدايدى. تۇبەكتى رەسەيمەن بايلانىستىراتىن كوپىردىڭ سالىنعانىنا بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. ەگەر ۋكراينا اسكەرى ونى جارىپ جىبەرسە, وندا رەسەيدىڭ اسكەرى اجەپتەۋىر قيىندىققا تاپ كەلەدى. ۋكراينا الىس قاشىقتىققا ۇشاتىن سناريادتاردى ءدال وسى كوپىردى قيراتۋعا قولدانۋى ابدەن ىقتيمال.
ۇلىبريتانيا بارلاۋ قىزمەتى رەسەي ۋكراينانىڭ وڭتۇستىگىندەگى وككۋپاتسيالانعان اۋماقتارداعى قورعانىس پوزيتسيالارىن نىعايتا باستاعانىن مالىمدەدى. ماريۋپول مەن زاپوروجە اراسىنداعى اۋداندارعا, سونداي-اق حەرسونعا ساربازدار مەن مەن اسكەري تەحنيكا تاسىمالداۋعا كىرىسكەن. سونداي-اق مەليتوپولدەگى رەسەيلىك كۇشتەر دە قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتىپ جاتقان كورىنەدى.
«ۋكراينا اسكەرلەرى حەرسون وبلىسىنداعى رەسەيلىك قورعانىس شەبىنە ءبىر ايدان استام ۋاقىت بويى قىسىم كورسەتىپ كەلەدى. پرەزيدەنت زەلەنسكيدىڭ سوڭعى ساياسي مالىمدەمەلەرىنىڭ بىرىندە قازىرگى ۋاقىتتا رەسەيدى باقىلاۋىنا العان ايماقتاردان شىعارۋ ماقساتىندا شابۋىلعا شىعۋ تۋرالى ايتىلعان.
رەسەيدىڭ قورعانىس ارەكەتتەرى ۋكراينانىڭ ىقتيمال شابۋىلىنا, سونداي-اق قورعانىس ءمينيسترى شويگۋدىڭ جاقىندا دونباسسقا ساپارى كەزىندەگى تالاپتارىنا جانە ۋكراينانىڭ كوماندالىق پۋنكتتەرگە, لوگيستيكالىق ورتالىقتارعا جانە رەسەيلىك اسكەر شوعىرلانۋىنا قارسى جاساپ جاتقان شابۋىلدارىنا جاۋاپ بولۋى مۇمكىن», دەلىنگەن ۇلىبريتانيا بارلاۋ قىزمەتىنىڭ بايانداماسىندا.
سونىمەن قاتار ەۋروپالىق وداق ۋكرايناداعى سوعىس ءۇشىن رەسەيگە قارسى تاعى ءبىر سانكتسيا ازىرلەمەك. جەتىنشى پاكەتتە رەسەيلىك التىندى اكەلۋگە تىيىم سالىنادى. سونداي-اق كەيبىر ولقىلىقتاردى جاۋىپ, رەسەيلىك ازىق-ت ۇلىك يمپورتى ءۇشىن ەرەكشەلىكتى ناقتى انىقتايدى.
«رەسەي ۋكرايناعا قارسى اياۋسىز ارەكەتىن جالعاستىرىپ جاتىر. سوندىقتان كرەملگە قارسى جاڭا سانكتسيالار ەنگىزۋدى, قولدانىستاعى سانكتسيالاردىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى جانە ولاردى 2023 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن ۇزارتۋدى ۇسىنامىز. ماسكەۋ اگرەسسياسىنىڭ زاردابىن تارتۋى كەرەك», دەدى ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ پرەزيدەنتى ۋرسۋلا فون دەر لەيەن.
بۇدان بولەك, نيدەرلاند سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆوپكە حوەكسترا باتىس ەلدەرىن ۋكراينادا جاسالعان سوعىس قىلمىستارىنا ارنالعان تريبۋنال قۇرۋعا شاقىردى. مۇنداي مالىمدەمەنى گااگادا وتكەن سوعىس كەزىندەگى قىلمىستار ءۇشىن جاۋاپتىلاردى قۋدالاۋعا ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا ايتتى. «مەنىڭ ويىمشا, مۇنداي تريبۋنال يدەياسىن قاراستىرۋ كەرەك. بۇل وڭاي بولمايدى, بىراق ۋكرايناعا قولىمىزدان كەلگەنشە كومەكتەسكىمىز كەلەدى», دەدى ول.