ءومىردىڭ قۇنى

اقىن, اۋدارماشى, جۋرناليست المات ءيسادىل قازۇۋ-ءدىڭ جۋرناليس­تيكا فاكۋلتەتىنىڭ تۇلەگى. ولەڭدەرى «ءححى عاسىر پوەزياسىنىڭ انتولوگياسى» ۇجىمدىق جيناعىنا ەنگەن. سونداي-اق, ول «جولدار, جولدار...», «كوكجيەككە سىڭگەن جول», «مەن – قازاقتىڭ بالاسى» كىتاپتارىنىڭ اۆتورى.

المات ءيسادىل.

قازاقستان ءبىر اللا اتتى تەڭدەسسىز عاجاپ ۇستانىڭ, بويىنا جيعان يماني تازالىق ءنارىن. تورىڭە قانشا تونسە دە قارا دۇشپانىڭ, بولاشاعى ءۇشىن باستارىن بايگەگە تىگىپ, قورعادى سەنى سەرت بەرىپ سان ارىستارىم – قازاقستانىم!   ءتوندىرىپ تاعدىر باسىڭا قارا بۇلتتارىن, تاريحتان بىلەم ۇلتىمنىڭ جان اۋىرتقانىن. ۇرپاقتارىڭنىڭ بىلعاعان بالالىق شاعىن, قاريالاردىڭ ۇرلاعان دانالىق شامىن, زاماندار دا ءوتتى-اۋ, جاتاتىن تونالىپ باعىڭ – قازاقستانىم!   ءومىر-وزەننىڭ بۇلقىنعان دولى اعىستارىن, ەلەڭ دە قىلماي, ەڭكەيمەي, الابۇرتپادىڭ. قاپ-قارا جەرگە قىپ-قىزىل كوپ اعىپ قانىڭ, اقىرىپ تەڭدىك سۇراپ ەڭ, الاشىڭدى ايتىپ, اقىرى كەلىپ قولىڭا جالاۋ ۇستادىڭ – قازاقستانىم!   بوساتىپ توردان زارىققان دالا قۇستارىن, الدىڭنان اتتى نۇر شاشىپ, اعارىپ تاڭىڭ. سونىڭ ءۇشىن دە قولىما قالام ۇستادىم... جۇرەگىممەنەن جۇرەمىن ۇنەمى سەزىپ, بويىڭدا سەنىڭ اسقاق رۋح, دارا كۇش بارىن – قازاقستانىم!   كوكجيەككە سىڭگەن جول تاعدىر بىزگە جاسامايدى بەكەر سىن, الدى-ارتىڭدى بىلگەن ءجون. مەنى قايدا اپارادى ەكەنسىڭ, كوكجيەككە سىڭگەن جول؟   كوكجيەكتىڭ ار جاعىندا – ارمانىم, بەر جاعىندا – ءۇمىتىم. ءبىر جاقسىلىق, ءبىر جاماندىق – جان-جاعىم, تاس توبەمدە – ۇلى كۇن.   اينالدىرعان جالعىز ءومىر – بەس كۇندىك, ونى-داعى از كورىپ... «ولەڭىمىز ولتىرمەيدى!» –دەپ ءبىزدى, جۇبانامىز ءماز بولىپ.   تارامدانعان تامىرىنداي دالامنىڭ, شاقىرادى جول مەنى. ءجۇرىپ وتكەن ىزىمەنەن بابامنىڭ, ءجۇرىپ وتسەم مەن دە ءبىر.   جارىم كوڭىل بولادى ەكەن سەكەمشىل, دەرەگى جوق كۇندەردەن. مەنى قايدا اپارادى ەكەنسىڭ, كوكجيەككە سىڭگەن جول.   بارلىق جولدار باستاسا عوي باقىتقا, شاشۋ شاشىپ گۇلدەن مول! مەنى قايدا اپاراسىڭ, اسىقپا – كوكجيەككە سىڭگەن جول.   ساپارىمدى باستادىم عوي جاڭادان, جاسقانامىن مەن نەدەن؟! ءبارىبىر دە سوڭعى ايالدامادان, باسقالارعا جول بەرەم.   ەسەنيننىڭ ەلىندە بورەنەلى سول ۇيلەر, سول باياعى, سول ولكە: باسىن جەرگە ءسال يگەن, قايىڭ ءتۇبى – كولەڭكە. جانارىندا مۇڭ, نالا, بىلگىسى كەپ سىرىڭدى, پەش تۇبىندە ءبىر بالا, وقىپ وتىر جىرىڭدى. ەل-جۇرتىڭا قوش, قوش دەپ, «تىم اۋلاققا» كەتكەندە. «ەسەنيندە ەس جوق», دەپ, تىلدەپ ەدى كوپ پەندە. شايقاپ ءجۇردىڭ, شايىرىم, شاراپتان دا باس الماي. قاسىرەتكە بايىدىڭ, كۇيىگىڭدى باسا الماي. گيتارانىڭ كۇيىمەن, كوڭىل مۇزىن ەرىتتىڭ. ايسەدورا بيىنە, ەسىڭ كەتىپ, ەلىتتىڭ. تاعدىر نەگە مۇڭايتىپ, جىگەرىڭدى ۋاتتى؟ ...شاگانەڭە سىر ايتىپ, ءوزىڭدى-ءوزىڭ جۇباتتىڭ.   قايران اناڭ قامىعىپ, قانشاما رەت ەزىلدى؟ جەلبەگەيىن جامىلىپ, توستى قانشا جولىڭدى؟.. ەلگە ورالدىڭ اقىرى, ارتتا قالىپ ەلەس-كۇن: ءرۋستىڭ ۇلى اقىنىن, ەلەمەدى كوپ ەشكىم... ورتەندىڭ دە, جاندىڭ دا, جىرعا ارنالدى حاس, كۇشىڭ. ەسىگىڭنىڭ الدىندا, مۇڭايىپ تۇر تاس ءمۇسىن. ەلگە اڭىز بولدىڭ دا, جارقىرادى نۇرلى ايىڭ. ەسىگىڭنىڭ الدىندا جالعىزسىراپ تۇر قايىڭ...   تۇندە ...دالا سۋىق. انشەيىندە شۋلايتىن قالا – س ۇلىق. تەرەزەدەن تەلمىرەم تىسقا قاراي, بىردەمەنى كۇبىرلەپ, داناسىنىپ... مەن سياقتى كوكتەمىن كۇتە مە ەكەن – بۇرسەڭدەيدى گۇلزاردا دارا شىبىق. انەبىر جان قاشانعى تۇرار ەكەن, الدەكىمدى كۇتۋمەن تاڭ اتىرىپ... سۇر كوشەنىڭ شامدارى سىعىرايىپ, اسپاننان اي ءتونىپ تۇر جاعى اشىلىپ. تەرەزەمدى سوعادى قايتا-قايتا, شۇبار قانات كوبەلەك الاسۇرىپ. ۇيقىم قاشىپ وتىرمىن, ويعا باتىپ, مويىنىما مەشەل-مۇڭ تاعى اسىلىپ. تارقاتىلماي تۇرعانى-اي جاقسى جىردىڭ, قالامىمنىڭ ۇشىندا وراتىلىپ...   بويىما ءتاتتى سەزىم ءدانىن ەككەن الىپ ۇشىپ, شارق ۇرىپ كوڭىل جۇردەك, كوپ ىشىندە جۇرگەندە ءوزىڭدى ىزدەپ, قاپەلىمدە قاق ءتىلىپ قارا ءتۇندى, كوگىمنەن جۇلدىز بولىپ كورىندىڭ كەپ: شەرمەندە جۇرەك شىركىن جىرعا وراندى, كەۋدەمدە جاڭاشا ءبىر ءومىر گۇلدەپ. سودان بەرى كوڭىلگە كوكتەم ورناپ, ارمانىم قانات قاقتى كوككە بارلاپ. قوس جۇرەككە ورتاق ءبىر ءلۇپىل بەرگەن, ءتاڭىرىم نەتكەن شەبەر, نەتكەن ارداق؟! شىن ماحاببات ومىردە بولمايدى دەپ, ءجۇرىپپىن قۇر قايعىرىپ, تەككە «زارلاپ». ارۋ ەدىڭ جايدارى جانى نەتكەن, بويىما ءتاتتى سەزىم ءدانىن ەككەن؟! جانارىڭنان تاراعان جىلى ساۋلە, جان, ارىمنىڭ سارايىن جارىق ەتكەن. ك ۇلىمدەپ قاسىمدا سەن جۇرسەڭ ىلعي, مەن ءۇشىن ءتورت مەزگىلدىڭ ءبارى كوكتەم!   بالاپاندارىم سەندەرسىڭ مەنىڭ باقىتىم بالاپاندارىم, بالاپاندارىم – شاتتىقتىڭ تاراتار ءنارىن. جۇرىڭدەر ىلعي ك ۇلىمدەپ قاسىمدا مەنىڭ, ءومىردىڭ بىرگە قارسى الىپ جاڭا تاڭدارىن.   اۋىرلاپ كەتكەن ساتتەردە ءتوزىمنىڭ جۇگى, وزدەرىڭمەنەن سەيىلەر كوڭىلدىڭ مۇڭى. سەندەرسىڭ مەنىڭ سەنەرىم, سۇيەنىشىم دە, سەندەرمەن عانا باعالى ءومىردىڭ قۇنى.   تاعدىردىڭ جولى تىم قيىن, بولىڭدار اباي, قارسى جۇزىڭدەر تايسالماي اعىنعا قاراي. تاۋ جاقتان ەسكەن سامال جەل جۇزدەرىڭدى ءوبىپ, ايمالاپ ءجۇرسىن كۇندە ەرتە جاعىلعان اراي؟!   بالالىق كۇننىڭ ۋايىمسىز, زەرلى شاعىندا, ۋاقىتتىڭ ءوزى جۇرەككە بەلگى سالۋدا. وسىڭدەر بويعا دارىتىپ دالامنىڭ ءيسىن, جاقسىلىق تۇنعان الەمنىڭ كەڭ قۇشاعىندا.   كۇن سايىن ماعان ءومىردىڭ تاراتار ءنارىن, امان جۇرىڭدەر كىشكەنتاي  بالاپاندارىم. عاجابىن عانا كورىڭدەر عۇمىردىڭ مىناۋ, باتاعا عانا جايىلسىن الاقاندارىڭ. بالاپاندارىم...  الماتى.