اكادەميك اتىندا

اكادەميك اتىندا پلانەتا, قالا, مينەرال, گۇلدەر, مۇزدىق جانە تاۋ شىڭى, كوشەلەر, كاسىپورىندار مەن مەكەمەلەر بار

بۇل كۇندەرى الماتىداعى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيدە اكادەميك قانىش ساتباەۆتىڭ تۋعانىنا 115 جىل تولۋىنا وراي «قازاق جەرىنىڭ ۇلى عالىمى» اتتى كورمە باستالدى. قازاقستان جەر قويناۋىنداعى بايلىقتاردى كەشەندى زەرتتەگەن جانە ولاردى اشۋ ىستەرىن ۇيىمداستىرعان, ءسويتىپ, ەلىمىزدىڭ مينەرالدىق-شيكىزاتتىق بازالارىن كەڭەيتۋگە باعا جەتپەس ۇلەس قوسقان تۇلعا تۋرالى كورمە ءتورت بولىمنەن تۇرادى. كەيىنگى ۇرپاققا اكادەميكتىڭ تاعىلىمدى عۇمىرىن, عىلىمي مۇراسىن مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي قورىنداعى جانە عالىمنىڭ مۇراعاتىنداعى جادىگەرلەر ارقىلى كورسەتۋدى مۇرات تۇتقان كورمە كەلۋشىلەرگە كوپ اسەر سىيلاپ وتىر. ماسەلەن, «ومىرلىك جولدى تاڭداۋ» اتتى العاشقى بولىمدە قانىش ساتباەۆتىڭ بالالىق شاعى, سەمەيدەگى مۇعالىمدەر سەمينارياسىندا وقۋى جانە ونىڭ مۇعالىمدىك قىزمەتى, توم تەحنولوگيا ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ستۋ­دەنتتىك جىلدارىنان سىر شەر­تەدى. «عالىم-گەولوگ» ءبولىمى عىلى­مي-تاجىريبەلىك قىزمەتىنە ار­نالعان. فوتوقۇجاتتار مەن زاتتاي ەكسپوناتتار عالىمنىڭ ينجەنەر-گەولوگ, ءبولىم جەتەكشىسى, اتباسار جانە قارساقپاي گەولوگيا ترەستەرىنىڭ باس گەولوگى كەزەڭدەرىندەگى ەكسپەديتسيالىق قىز­مەتىمەن, سونداي-اق, جەزقازعان مىس جانە بايقوڭىر كومىر كەن ورىندارىندا العاش رەت تۇراقتى گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستا­رىن ۇيىمداستىرعانى تۋرالى باياندايدى.اسىرەسە, الەمدەگى ءۇش ءىرى مىس رۋداسى كەن ورنىنىڭ ءبىرى – ۇلىتاۋ-جەزقازعان كەن ور­نىنداعى قىزمەتى تۋرالى ەرەكشە سىر شەرتەدى. ايتقانداي, عالىمنىڭ ەسىمى ۇلكەن جەزقازعان مەن گەولوگيا ينستيتۋتىنا بەرىلگەن. «اكادەميك ق.ي. ساتباەۆ – قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى» ءبولىمى ونىڭ عىلىمي قىزمەتىنە ارنالعان. بۇل ءبولىم ارقىلى ساتباەۆتىڭ قاشان قازاقستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ العاشقى پرەزيدەنتى بولىپ تاعايىندالعانى تۋرالى بىلۋگە بولادى. ال «مۇرا» بولىمىنە اكادە­ميك­تىڭ گەولوگيا سالاسىمەن قوسا باسقا عىلىمداردا, اتاپ ايتساق مادەنيەت پەن تاريح سالاسىندا قالدىرعان ەڭبەكتەرى قويىلعان. مۇنان دا بولەك, قازىرگى جاستاردىڭ كوپشىلىگى عالىمنىڭ ش.ءۋاليحانوۆتىڭ «ەدىگە» جىرىنىڭ ماتىنىندەگى قازاق وقىرماندارىنا قايتادان دايىنداپ, جەزقازعان- ۇلىتاۋ وڭىرىنەن كوپتەگەن مۇرالاردى زەرتتەپ, «جەزقازعان اۋدانىنداعى كونە زامان ەسكەرتكىشتەرى» اتتى ەڭبەك جازعانىن بىلە مە؟ سول سياقتى ساتباەۆتىڭ قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ تومەنگى جانە جو­عارى سىنىپ وقۋشىلارىنا ار­نالعان «الگەبرا» وقۋلىعىن دايىنداعانى, 1931 جىلى با­سىل­عان ا.زاتاەۆيچتىڭ «500 قازاق ءان­دەرى مەن كۇيلەرى» جيناعىنا 25 ءاندى ءوزى ورىنداپ, ورىس تىلىندە عىلىمي تۇسىنىكتەمە ەنگىزگەنى دە قىزىعۋشىلىق تۋعىزۋدا. زاڭعار عالىمنىڭ ەسىمىمەن ساتباەۆ كىشى پلانەتاسى, قارا­­­­­­­­­­عان­دى وبلىسىنداعى قالا, مينەرال, گۇلدەر, مۇزدىق جانە تاۋ شىڭى, كوشەلەر, كاسىپورىندار جانە مەكەمەلەر اتالادى. ايتۋلى تۇلعانىڭ اتىندا بىرنەشە سىيلىقتار مەن ستيپەنديالار تاعايىندالعان. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى. ––––––––––– سۋرەتتى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.