قاڭتارىلعان قۇرىلىس قاشان قوزعالادى؟

مۇنايلى شاھاردا 12 جىل بۇرىن كونتسەرت زالىنىڭ قۇرىلىسى جەدەل جۇرگىزىلىپ ەدى. ونىڭ قۇنى – 3 ملرد 681 ملن تەڭگە. ارينە, از قارجى ەمەس. بىراق قابىرعاسى اينەكپەن كومكەرىلگەن كونتسەرت زالىنىڭ قۇرىلىسى 2012 جىلى كۇرت توقتادى. سول جىلدان بەرى اتالعان نىساننىڭ اينالاسىندا قىبىر ەتكەن جان كورىنبەيدى. باسقاشا بەينەلەگەندە, ون جىل بويى ءتورت اياعى شىدەرلەنگەن اتتاي «قاڭتارىلىپ» تۇر. قۇرىلىستىڭ توقتاۋىنا نە سەبەپ بولعانى دا اشىپ ايتىلمايدى.

ون جىلدان بەرى وبلىستى باسقارعان اكىمدەر بۇل نىساننىڭ قۇرىلىسىن قايتا جانداندىرۋعا اسىق بولعانى جاسىرىن ەمەس. سول ءۇشىن بيۋدجەتتەن تاعى قارجى شىعارۋعا ءداتى بارمادى ما, ايتەۋىر بۇل نىسانعا ينۆەستور ىزدەۋمەن كەلەدى. قارجى سالۋعا نيەت بىلدىرگەن ينۆەستورلار تابىلعانىمەن, ولاردىڭ تاراپىنان ناقتى ارەكەت بايقالمادى. قۇرىلىس سالاسىنا جاۋاپتى شەنەۋنىكتەر كونتسەرت زالىن باستاپقىدا ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىعىنا اينالدىرۋدى كوزدەدى. كەيىن كاسىپكەرلەر تاراپىنان ونى مەكتەپ, نە بالاباقشا رەتىندە قايتا جوبالاۋعا ۇسى­نىس ايتىلعان بولاتىن. الايدا مۇنىڭ ءبارى تەك ۇسىنىس تۇرىندە ايتىلىپ, «باياعى جارتاس – سول جارتاس» كۇيىندە قالدى.

كونتسەرت زالىمەن «قۇرداس» تاعى ءبىر نىسان بار. بۇل – مونشا-ساۋىقتىرۋ كەشەنى. ەكەۋى دە ءبىر كوشەنىڭ بويىندا ورنالاسقان. مونشا-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ جوبالىق قۇنى – 840 ملن تەڭگە. اتالعان نىساننىڭ دا قۇرىلىسى 2012 جىلدان بەرى قايتادان قولعا الىنبادى. بۇعان بايلانىستى باستاپقى ماقساتىندا پايدالانۋعا بەرۋ, نە جەكە ەمحاناعا بەيىمدەۋ تۋرالى ەكى نۇسقا ايتىلعانىمەن, ء«بالدۋ, ءبالدۋ – ءبارى وتىرىكتىڭ» كەبىن كيىپ تۇر.

– قازىر توقتاپ قال­عان قۇرىلىس نىساندارىنىڭ سانى انىقتالىپ جاتىر. سونداي نىسان­دار­دىڭ قاتارىندا مادەنيەت وشاق­تارى, تۇرعىن ۇيلەر بار. قازىر نىساندار قۇرىلىسىنىڭ نە سەبەپتى توق­تاتىلعانىن زەردەلەپ جاتىرمىز, – دەيدى وبلىس اكىمى سەرىك شاپكەنوۆ.

وبلىستىق قۇرىلىس باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى نۇربەرگەن قۇسايىنوۆتىڭ مالىمەتىن­شە, قازىر بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتقان 28 الەۋ­مەتتىك نىسان بار. ونىڭ ىشىندە 10 نىسانعا بايلانىستى پروبلەما تۋىندادى. سونداي نىسانداردىڭ قا­تارىندا 1 مەكتەپ, 4 مەكتەپتىڭ جاپ­­سارجايى, 2 مادەنيەت ءۇيى, 2 ءدا­رى­­­­- گەرلىك امبۋلاتوريا, 1 سپورت زالى بار. بۇل نىسانداردىڭ تورتەۋىنە قاتىستى قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, تەرگەۋ امالدارى ءجۇرىپ جاتىر. ما­سەلەن, قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ مۇ­قىر اۋىلىندا مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇ­رىلىسى توقتاعالى جىلدار جىلجىپ بارادى. قۇنى 301 ملن تەڭگەگە باعالانعان نىساننىڭ قۇرىلىسى 2017 جىلى باستالدى. سول كەزدە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى. ويتكەنى جاڭا مادەنيەت ءۇيى 2018 جىلدىڭ كۇزىندە پايدالانۋعا بەرىلەتىنى جوسپارلانعان ەدى. الايدا ەندى ونىڭ پايدالانۋعا بەرىلەتىنىنەن بۇرىن قاشان قايتا جانداناتىنى ناقتىلانباي وتىر. اۋىلدىڭ كەلبەتىن بۇزعان سۇرىقسىز نىسانعا اينالعان مادەنيەت ءۇيىنىڭ شاتىرى جابىلماسا دا جيىرماعا جۋىق تەرەزە ورناتىلىپتى. سوندا شاتىرى جوق نىسانعا تەرەزە نەگە كەرەك؟ ءتىپتى ءبىر بولمەسىندە تەرەزە جوبالانباعان. ىرگەتاسى جارىلىپ جاتىر. وسىنداي كەمشىلىگى دە كوپ, قۇرىلىسى دا توقتاعان نىساننىڭ زارىن اۋىلداعى مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى تارتىپ كەلەدى. مۇقىر اۋىلدىق كلۋبىنىڭ ديرەكتورى اسقار ەسەنعاليدىڭ ايتۋىنشا, 15 جىلدان بەرى مەكتەپتىڭ اكت زالىن جالعا ال­عان. مۋزىكالىق اسپاپتارى قۋىقتاي بول­مەدە تۇر. وزدەرى دە سوندا وتىرادى.

– مەكتەپتىڭ اكت زالىن اۋىلدىق كلۋبتىڭ جالعا العانى بىزگە وڭاي بول­­ماي تۇر. ويتكەنى مەكتەپتىڭ دە وت­­كى­زەتىن تاربيەلىك ءىس-شارالارى بار. كلۋب پەن مەكتەپ ءبىر مەزگىلدە ءىس-شارا وتكىزۋدى جوسپارلاسا, ءبىر-بى­رى­مىزگە كەدەرگى كەلتىرەتىنىمىزدى جا­سى­را المايمىن, – دەيدى مۇقىر ور­تا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى ۆەنەرا مىرزاعالي.

ءدال وسىنداي جاعداي ماحامبەت اۋدانىنداعى سارىتوعاي اۋىلىندا دا قايتالانىپ وتىر. قازاقپەن بىرگە بىرنەشە ەتنوستىڭ وكىلى تۇراتىن اۋىلداعى جاڭا مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىسىنا 260 ملن تەڭگەگە جۋىق قارجى قارالعان. الايدا بولىنگەن قارجى ازدىق ەتتى مە, الدە وزگە سەبەبى بار ما, مادەنيەت وشاعىنىڭ قۇرىلىسى توقتاعالى بەس جىلعا جۋىقتادى. قازىر جاڭا عيماراتتىڭ «قاڭقاسىنان» باسقا ەشتەڭە جوق. نىسان قۇرىلىسىنا ەكى رەت مەردىگەر تارتىلعانىمەن, جۇمىس ىرعاعى بايقالار ەمەس. ال اۋىلداعى 70 جىلداي بۇرىن سالىنعان مادەنيەت وشاعىنا جوندەۋ جۇرگىزىلگەنىمەن, ەس­كىنىڭ ەسكى ەكەنى ابدەن سەزىلىپ تۇر. سول ەسكى عيماراتتا 80 ونەرپازدى بى­رىك­تىرگەن بەس ونەر ۇجىمى جۇمىس ىستەيدى.

ال يساتاي اۋدانىندا 2019 جىلى قۇرىلىسى باستالعان 60 پاتەرلىك ءۇش تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءالى اياقتالار ەمەس. ءۇش ءۇيدىڭ قۇرىلىسىنا 1 ملرد 765 ملن تەڭگە ءبولىنىپتى. وسى سالاعا جاۋاپتى شەنەۋنىكتەر تۇرعىن ءۇي «جى­رىنىڭ» سوزىلۋىنا ەكى سەبەپتى العا تارتىپ وتىر. ءبىرىنشىسى – كورو­نا­­ۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ ءورشۋى, ەكىن­شىسى – اقتوبە وبلىسىنان قاجەتتى كىرپىشتىڭ ۋاقتىلى جەتكىزىلمەۋى.

ءدال وسىنداي 60 پاتەرلىك تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ماقات اۋدانىندا دا مەرزىمىندە اياقتالماي قالعانى انىقتالىپ وتىر. باسقاسى باسقا, تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسىنا نەمقۇرايدى قا­راۋعا بولا ما؟

– ەگەر مەردىگەر كەستەگە ساي جۇ­مىس ىستەي الماسا, كەلىسىمشارتتى توق­تاتىپ, باسقا مەردىگەردى ىزدەۋى كەرەك. وسىلاي جۇمىس ىستەيتىن بولساق, كا­سىپ­كەرلەر دە وسى تارتىپكە ۇيرەنەدى. قۇ­رىلىس جۇرگىزۋ ءىسى قولىنان كەل­مەيتىن بولسا, كەلەسى جولى مۇنداي جۇ­­مىستارعا ارالاسپايدى. قازىر كەي­بىر ەلدى مەكەندەردە كلۋب تا, مەك­تەپ تە, سپورت زالى دا, اسحانا دا جوق. اۋىل­­داردىڭ تۇرعىندارى وسىن­داي الەۋ­مەتتىك نىسانداردىڭ پايدا­لا­نۋعا تەز بەرىل­گەنىن كۇتىپ ءجۇر. مەر­دىگەرلەر تاراپىنان قۇرىلىستى ساپا­سىز اياقتاۋ ماسەلەسىنە كوڭىل بولى­­نەدى. سوندىقتان وسىنداي كەلەڭ­سىزدىك­تەرگە جول بەرمەس ءۇشىن ناقتى الگوريتم دايىنداپ, سوعان سايكەس, جۇمىس ىس­تەيمىز, – دەپ تالاپ قويدى وبلىس اكىمى سەرىك شاپكەنوۆ.

ارينە, اكىم ورىندى تالاپ قويىپ وتىر. الايدا مەردىگەرلەر بۇل تا­لاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعا الا ما؟ بۇعان تورەشى – ۋاقىت. ال ءوڭىر جۇرت­شىلىعى اسىرەسە, الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسى ساپالى ءارى مەرزىمىندە پاي­دالانۋعا بەرىلگەنىن كۇتكەلى قاشان؟

اتىراۋ وبلىسى