ەۋروپالىق وداق ايەلدەر مەن ەرلەر اراسىنداعى جالاقى ايىرماسىن قىسقارتا الماي الەك. وسىعان بايلانىستى «قارت قۇرلىق» گەندەرلىك الشاقتىقتى جويۋ ءۇشىن جالاقىنىڭ اشىقتىعى جونىندە قۇجات قابىلداماق. بىراق بۇل ماسەلەنىڭ داۋى بىتەر ەمەس. ويتكەنى كوپتەگەن مەملەكەت ەڭبەكاقى ايىرىمىن قىسقارتۋ ءۇشىن ءتۇرلى امال-شارعىلارعا بارادى.
بىلتىر ەۋروپالىق كوميسسيا جالاقى تولەۋدەگى گەندەرلىك تەڭسىزدىكتى جويۋ ماقساتىندا اشىقتىقتى كورسەتەتىن زاڭ جوباسىن ۇسىندى. قۇجاتقا سايكەس, كومپانيالار جۇمىس ءتۇرى مەن قىزمەتكەردىڭ جىنىسىنا بايلانىستى تولەنەتىن ەڭبەكاقىنى اشىق تۇردە كورسەتۋى ءتيىس. مۇنداي مالىمەت ارقىلى جۇمىسشىلار ءوز جالاقىسىن ارىپتەستەرىمەن سالىستىرىپ, ايىرىمىن انىقتاي الادى. زاڭ جوباسىنا ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ پرەزيدەنتى ۋرسۋلا فون دەر لياەن باستاماشى بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ول مۇنداي لاۋازىمعا يە بولعان تۇڭعىش ايەل.
قازىرگى تاڭدا ەۋروپالىق وداق ەلدەرىندە ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىنداعى جالاقى ايىرماشىلىعى ورتا ەسەپپەن 14,1 پايىزدى قۇرايدى. دەگەنمەن كەي ساراپشىلار ەۋروپالىق وداقتا كىمنىڭ قانشا تاباتىنىن جاريالاۋ ءالى كۇنگە دەيىن قۇپيا ماسەلە ەكەنىن ايتادى. ءتىپتى قوعامنىڭ ءوزى مۇنداي وزگەرىسكە قۇمار ەمەس.
ەۋروپالىق وداق ۇسىنىپ وتىرعان زاڭناما قىزمەتكەرلەرگە وزدەرىنىڭ تابىستارىن باسقالارمەن سالىستىرۋعا, ەڭبەك ءوتىلى مەن ونىمدىلىگىنە قاراي قانشالىقتى لايىق ەكەنىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. بۇگىنگە دەيىن «قارت قۇرلىقتىڭ» 10 ەلى عانا – اۋستريا, بەلگيا, دانيا, گەرمانيا, يسپانيا, فينليانديا, فرانتسيا, يتاليا, پورتۋگاليا جانە شۆەتسيا جالاقىنىڭ اشىقتىعى تۋرالى قۇجاتتى ماقۇلدادى. يرلانديا مەن نيدەرلاندتا بۇل ماسەلە قوعامدىق تالقىعا تۇسكەن. الداعى ۋاقىتتا ونى قابىلداپ قالۋى ىقتيمال.
وسى ورايدا مىنا ماسەلەنى ايتا كەتكەن ءجون. كانادا, فرانتسيا, يسپانيا جانە شۆەتسيا سەكىلدى اۋقاتتى باتىس ەلدەرىندە ءار كومپانيا جالاقى الشاقتىعىنا قاتىستى تولىق اۋديتتىك ەسەپ بەرۋگە مىندەتتى. بىراق بەلگيا, يتاليا جانە ۇلىبريتانيا سەكىلدى مەملەكەتتەر قىزمەتكەرلەردىڭ جىنىسىنا بايلانىستى جالاقى تولەۋدى تالاپ ەتكەنىمەن, وندا كوپتەگەن مالىمەت كورسەتىلمەيدى. ال گەرمانيا, ليۋكسەمبۋرگ جانە اقش كەي كومپانيادان عانا اۋديت تالاپ ەتەدى.
ەۋروپالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەر ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىنداعى جالاقى ايىرىمىن قىسقارتۋعا قانشا جەردەن تالپىنعانىمەن بۇعان بايلانىستى قابىلدانعان شارالار ءتيىمدى بولماي تۇر. ماسەلەن, كەيىنگى كەزدە ەڭبەكاقى تولەۋدەگى گەندەرلىك الشاقتىق ايتارلىقتاي ازايعان. ايتسە دە, مۇنىڭ ەكىنشى جاعى بار. كومپانيالار جالاقى ايىرىمىن قىسقارتۋ ءۇشىن ايەل قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرمەگەن. كەرىسىنشە كوپ تاباتىن ەرلەردىڭ تابىسىن ازايتقان. سونىڭ سالدارىنان كومپانيالارداعى ەر ادامداردىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگى ايتارلىقتاي ازايعان كورىنەدى.
ساراپشىلار «مۇنداي جاعدايدا ەكى تاراپ تا پايداعا كەنەلە المايدى» دەپ ەسەپتەيدى. ياعني «ايەل ادامدارعا كوبىرەك تولەپ, بىراق ەر ادامداردىڭ جۇمىس ونىمدىلىگىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىن ەمەس» دەگەن پىكىردە. بىراق ادىلدىكتىڭ ارتىقشىلىعى دا مول ەكەنىن ايتىپ وتىر. ماسەلەن, McKinsey كومپانياسىنىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, قازىرگىدەي جالاقى ايىرىمى ساقتالا بەرسە, 2030 جىلعا قاراي الەم ەكونوميكاسى 1 تريلليون دوللار جوعالتادى. ەڭبەكاقى تولەمىندەگى ايىرىمدى جويۋ ماقساتىندا ءتۇرلى شارالار قابىلدانعان جاعدايدا, اتالعان مەرزىمدە شارتاراپ قوسىمشا 13 تريلليون پايدا كورمەك.
سوندىقتان ەڭبەكاقىداعى ايىرماشىلىقتى ەر ادامداردىڭ اقىسىن ازايتۋمەن ەمەس, ايەل قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن كوبەيتۋمەن اينالىسۋ قاجەت. مۇنداي قادامعا بارماعان جاعدايدا, ەڭبەك ونىمدىلىگى ايتارلىقتاي تومەندەيدى. ماسەلەن, 2006 جىلى دانيا جالاقى اشىقتىعى تۋرالى زاڭ قابىلدادى. سونىڭ ناتيجەسىندە ايىرىم 13 پايىزعا ازايدى. بىراق اتالعان ەلدە ايەلدەردىڭ تابىسى كوبەيمەگەن, ەرلەردىڭ كىرىسى ازايعان. بۇل از دەسەڭىز, ەرلەردىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگى دە تومەندەپ كەتكەن.
بىرقاتار زەرتتەۋشى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى 19 مۇشە-ەلدەگى جالاقىنىڭ اشىقتىعىن زەردەلەپ كورگەن ەكەن. سوعان سايكەس, اتالعان مەملەكەتتەردە الشاقتىق ايەلدەردىڭ جالاقىسىن كوتەرۋدەن گورى ەرلەردىڭ جالاقىسىن قىسقارتۋ ارقىلى تومەندەگەن.
ءۇندىستاندا جۇرگىزىلگەن كەلەسى ءبىر زەرتتەۋ جالاقىنىڭ اشىقتىعى كەيبىر جۇمىسشىلاردىڭ ونىمدىلىگىن تومەندەتۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى. ويتكەنى ولار وزدەرىنە از تولەنگەن دەپ ەسەپتەيدى. سوندىقتان ەڭبەك ونىمدىلىگى ايتارلىقتاي ازايادى.
قورىتا ايتقاندا, ەۋروپالىق وداق ءۇشىن ەڭبەكاقى تولەمىندەگى گەندەرلىك تەڭسىزدىكتى جويۋ وزەكتى ماسەلەگە ۇلاسىپ وتىر. ءبىر جاعىنان بۇل وزەكتى بولعانىمەن, ەكىنشى جاعىنان ونىڭ سالدارىنان تۋىندايتىن ماسەلە بريۋسسەلدەگى شەنەۋنىكتەردىڭ باس اۋرۋىنا اينالدى.