ەل تاريحىندا مەرەيى تاسىعان مارتەبەلى داۋىرلەرىمەن قاتار, «تار جول تايعاق كەشكەن» تاقسىرەتتى كەزەڭدەردىڭ دە از بولماعانى اششى اقيقات. حالقىمىز قۋعىن-سۇرگىن كەسىرىنەن جازىقسىز جاپا شەككەن قايراتكەرلەردىڭ ەسىمدەرىن ەسكە الۋ, ولاردىڭ رۋحتارىنا قۇرمەت كورسەتۋدى ءار ۋاقىتتا دا ەسىنەن شىعارعان ەمەس.
1921 جىلدان باستاپ 1954 جىلدار ارالىعىندا كسرو-دا شامامەن 3 ملن 700 مىڭ كۇناسىز ازاماتتار قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىرادى, ونىڭ 600 مىڭعا جۋىعىنا ءولىم جازاسى بەرىلدى. ال قالعاندارى ۇزاق مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايرىلدى.
ساياسي سەبەپپەن 103 مىڭ ادام سوتتالىپ, ونىڭ 25 مىڭى اتۋ جازاسىنا كەسىلدى. قازاقستان اۋماعىندا 11 جازالاۋ لاگەرى قۇرىلىپ, وندا سوتتالعاندار مەن ولاردىڭ وتباسىلارى ادام توزگىسىز قيىن جاعدايدا كۇن كەشتى. قۋعىن-سۇرگىننىڭ زوبالاڭىن قازاقتار عانا ەمەس, قازاقستانعا ەرىكسىز, كۇشپەن جەر اۋدارىلىپ كەلگەن 1,5 ميلليون وزگە ەتنوس وكىلدەرى دە كوردى. قازاق حالقىنىڭ جاناشىرلىعى مەن كومەگىنىڭ ارقاسىندا ولار جان ساقتاپ, امان قالدى.
وراسان شىعىنعا ۇشىراعانىنا قاراماستان, ءبىزدىڭ حالقىمىز ءوزىنىڭ بىرەگەي ۇلتتىق بولمىسى مەن اسىل قاسيەتتەرىن ساقتاپ قالدى. قاتىگەزدىككە بوي الدىرعان جوق, سان عاسىرلىق دانالىعىن دا جوعالتپادى.