كاپيتالدى زاڭداستىرۋ ناۋقانى ءساتتى وتسە, ەل ەكونوميكاسىنا ميللياردتاعان دوللاردى تارتۋعا بولادى. بۇل تۋرالى بۇگىن ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە سويلەگەن ۇلتتىق بانكتىڭ توراعاسى قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ مالىمدەمەسىنە سۇيەنگەن egemen.kz ءتىلشىسى ءحابارلادىى.
ەسكە ساال كەتەيىك, مەملەكەت باسشىسى وتكەن جۇماداعى ۇلتتىق ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا ۇلتتىق بانككە ۇكىمەتپەن بىرلەسە وتىرىپ, كاپيتالدى امنيستيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ءوز قاراۋىنا ەنگىزۋ تۋرالى تاپسىرعان بولاتىن. وسىعان وراي بۇگىندە اتالعان ورگاندار بىرقاتار ءىس-شارالاردى باستاپ تا كەتىپتى.
ۇلتتىق بانك توراعاسى ق.كەلىمبەتوۆ اتاپ وتكەندەي, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىندا ءتيىستى زاڭناما قابىلدانۋى ءتيىس. ودان كەيىن حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى قولعا الىنادى. ال ەكىنشى جارتى جىلدىقتا كاپيتالدى زاڭداستىرۋ ناۋقانىنىڭ ءوزى باستالادى. جوسپار بويىنشا اتالعان اكتسيا كەلەسى جىلى اياقتالادى. ال 2017 جىلى 1 قاڭتاردان قازاقستان تابىس كوزدەرىن جالپىعا بىردەي جاريالاۋعا كوشەدى. ودان كەيىن ونداي شارا شىعىس كوزدەرىنە دە قولدانىلادى.
«دەمەك, سول كەزدەن باستاپ ءاربىر ازاماتتىڭ تابىسى مەن شىعىسىنا قاتىستى قاتاڭ تالاپتار بولادى. بىلە-بىلسەك, جاقىندا ونداي شارالار دامىعان ەلدەردە ەنگىزىلدى. ولار دا سونىڭ الدىندا حالىققا اقشا مەن م ۇلىكتى زاڭداستىرىپ الۋعا مۇمكىندىك بەردى», - دەدى ق.كەلىمبەتوۆ.
ارينە, قازىر ەل اۋماعىنان قانشا اقشانىڭ كەتكەنى جانە قاي جەرگە قۇيىلعانى تۋرالى ناقتى اقپارات جوق. الايدا ونى قارجىگەرلەر شامامەن ەسەپتەپ كورىپتى. ياعني ءبارىن دۇرىس ءتۇسىندىرىپ, جەتكىزە الاتىن بولسا, اقشانى زاڭداستىراتىن ازاماتتارعا كەپىلدىك بەرىپ, حالىقتى سەندىرە السا, شىندىعىنا كەلگەندە, جۇمىستى دۇرىس جۇرگىزە السا عانا جوعارىدا اتالعان ميللياردتاعان دوللار ەسەپكە تۇسپەك.
بريفينگ بارىسىندا ق.كەلىمبەتوۆ 2025 جىلى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قارجىلىق نارىعىن رەتتەۋ بويىنشا مەملەكەتۇستى ورگان قۇرىلاتىنىن دا ايتىپ ءوتتى. وعان دەيىن قارجى نارىعى سالاسىندا زاڭنامانى ۇيلەستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. اتاپ ايتقاندا, بۇل ورگان بىرىڭعاي ورتالىق بانك بولمايدى. ول رەتتەۋشى قىزمەتىن اتقارىپ, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ قارجىلىق سەكتورلارى جۇمىستارىن ۇيلەستىرۋ ءۇشىن ەرەجەلەردى شىعاراتىن بولادى. ايتپاقشى, ق.كەلىمبەتوۆتىڭ سوزىنە قۇلاق تۇرسەك, ەۋرازيالىق ىقپالداستىق اياسىندا بىرىڭعاي ۆاليۋتانى ەنگىزۋ ماسەلەسى تالقىعا سالىنباعان.
ۇلتتىق بانك باسشىسى ءسوز اراسىندا ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ, قارجى سەكتورىن 2030 جىلعا دەيىنگى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەپ جاتقاندىعىنا دا توقتالدى. بۇل قۇجاتتىڭ نەگىزى 2008-2010 جىلدارداعى قارجىلىق داعدارىستىڭ سالدارىن جويۋ بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, سالىق كودەكسى تولىقتىرىلىپ جاتىر, ول ناشار نەسيەلەردى ەسەپتەن شىعارعان جاعدايدا بانكتەردى سالىق تولەۋدەن بوساتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, ۇلتتىق بانك باسشىسى پروبلەمالى كرەديتتەر قورى قۇرىلاتىنىن, وعان شامامەن 250 ملرد. تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتتى. ق.كەلىمبەتوۆ الدارىنا 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا قاراي جۇمىس ىستەمەيتىن نەسيەلەر دەڭگەيى جالپى جۇيە بويىنشا 10 پايىزدان اسپاۋ كەرەك دەگەن مىندەت قويىپ وتىرعانىن, ونىڭ ۇستىنە, سول ۋاقىتتان باستاپ بۇل پرودەنتسيالدىق نورماتيۆ بولاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. ۇلتتىق بانك سونداي-اق, جاڭا تۇجىرىمدامالىق اقشا-نەسيە ساياساتىن ويلاستىرۋدى دايىنداۋ ۇستىندە ەكەن.
«بۇل نەسيەلەندىرۋ مەن ەكونوميكانى ىنتالاندىرۋعا ارنالعان تەڭگەنىڭ وتىمدىلىگىن كورسەتۋدى قاراستىراتىن جاڭا تۇجىرىمدامالىق اقشا-نەسيە ساياساتىن ويلاستىرۋ», دەدى ق.كەلىمبەتوۆ. سونداي-اق, ول اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ نەگىزگى ماقساتى باعا تۇراقتىلىعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بريفينگتە ايتىلعان تاعى ءبىر مالىمەت, بۇگىندە قازاقستاننىڭ التىن-ۆاليۋتا قورى 100 ملرد. دوللارعا دەيىن جەتىپ قالىپتى. بيىلعى قاڭتار-ناۋرىزدا ۇلتتىق بانكتىڭ التىن-ۆاليۋتا قورى 7,5 پايىزعا ارتىپ, 26,5 ملرد. دوللاردى قۇراپ وتىر. 2013 جىلى ۇلتتىق بانكتىڭ التىن-ۆاليۋتا اكتيۆتەرىنىڭ كولەمى 12,7 پايىزعا دەيىن, ياعني 24,7 ملرد. دوللارعا تومەندەگەن. بۇعان تەڭگە باعامىن قولداۋعا ۆاليۋتانى شىعىنداۋ سەبەپ بولىپ وتىر. وتكەن جىلى ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى شەتەلدىك ۆاليۋتادا 20 پايىزدان استام كورسەتكىشكە ارتىپ, 70,5 ميلليارد دوللارعا دەيىن جەتكەن. 2014 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىزىندا تاعى ءۇش پايىزعا ءوسىم بولىپ, 72,8 ميلليارد دوللارعا دەيىن ارتقان.
دينارا بىتىكوۆا.
دەرەككوز: egemen.kz.