قولبالاداي تەلەفونىم قوڭىراۋلاتتى. قۋانىش ەكەن. جيەنباەۆ. «وسى جىگىتتىڭ شىعارماشىلىعىمەن قوسا ادامگەرشىلىگىنە دە ءىشىم جىليدى», دەپ باعا بەرگەن ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ ءىزباسار ءىنىسى. اناۋ-مىناۋ نارسەگە ءىشى جىلي قويمايتىن, حاننان دا, قارادان دا قايمىقپاي, ايدارلى پىكىرىن اشىق ايتاتىن ابەكەڭنىڭ ىستىق لەبىزى مەن ىقىلاسىنا بولەنۋ ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەرمەگەن. تەلەفون سوعىپ تۇرعان سول قۋانىش جيەنباەۆ الىستان وراعىتپاي, توركىندى ماسەلەسىن توتەسىنەن قويدى.
– ءابدىجامىل اعا اۋرۋحانادا جاتىر. حال سۇراپ قايتايىق, – دەدى. ماقۇل. كەلىستىك. كەزدەستىك. جول-جونەكەي:
– اعانى العاش رەت قاشان كوردىڭ؟ – دەپ سۇرادى.
– ۇمىتپاسام, 1970 جىلى قازمۋ-داعى ۇستازىمىز ابدۋل-حاميد مارحاباەۆ ءدارىس ۇستىندە ستۋدەنتتەرگە قاراپ تۇرىپ: «كىم قوي سويا الادى؟», – دەدى. «مەن», – دەپ قول كوتەردىم. ء«ابدىجامىل اعانىڭ قوراسىنداعى قويدى سويىپ بەرىپ قايت!», – دەپ جۇمساپ جىبەردى. ماسكەۋدەن كەلگەن اۋدارماشى يۋري كازاكوۆ ەكەۋى كابينەتىندە جۇمىس ىستەپ وتىر ەكەن. قولىما پىشاق بەرىپ, قوراسىنداعى قويدى كورسەتتى. قويشىنىڭ بالاسى ەمەسپىن بە, جىلىكتەپ-جىكتەپ, مۇشەلەپ بەردىم. مەن عوي... كلاسسيك جازۋشىنىڭ قويىن كورىپ قايتتىم. ال, سەن قۋانىش, حالقىنىڭ قامىن ويلاعان قالامگەرمەن ءجيى ارالاسىپ, قانشاما رەت قابىرعالى ويىن كورىپ قايتتىڭ. مىنە, ەكەۋمىزدىڭ ايىرماشىلىعىمىز قايدا, جەر مەن كوكتەي! – دەپ ءازىل اڭعارتتىم.
– ە-ە, و كىسى «تەز جەت!» – دەپ شاقىرعاسىن بارا جاتىرمىن عوي. اعامىز كەز كەلگەن ادامدى ىزدەمەيدى, كەرەك كەزىندە ءوزى ىزدەپ تابادى. توننىڭ ىشكى باۋىنداي جاقىن ارالاسقان ادامدارى تورەگەلدى شارمانوۆ, ءاسانالى ءاشىموۆ, ءسابيت ورازباەۆتان باستاپ قالامداس, ۇزەڭگىلەس ىنىلەرى ءابىش, انەس, تولەن, قاجىعالي, بەكسۇلتان, دۋلات, نۇرلان, مولداحمەت, سماعۇل, دارحان... ولارمەن ارا-تۇرا كەزدەسىپ, ءبىر-ءبىرىن ىزدەپ جۇرگەنىن اڭعارامىن.
...قانداي عاجاپ! جاقسى ادامدار جانى قالماي ءبىر-ءبىرىن ىزدەيدى. ىزدەپ جۇرسەڭ, ىزدەنىپ جۇرسەڭ عانا ءىز قالادى. ءىز دەگەن نە؟ ول ءجۇرىپ وتكەن بىرەۋدىڭ ارتىندا قالعان ايقىن بەلگىسى ەمەس پە؟!. ءبىزدىڭ قۋانىش – قاشاندا سالالى وي مەن سالماقتى پايىمدى كەن ىزدەگەن كەنشىدەي ىزدەپ جۇرەتىن, ىزگىلىككە جانى قۇمار جازۋشى. ونىڭ ەرەكشەلىگى دە وسىندا. ەل بايقاماعان, ەشكىم ايتا قويماعان اۋقىمدى يدەيانىڭ تاۋ-تاسىن كەزىپ, تابانىنان توزادى. تابادى. تاپقاسىن زەرگەر جاساعان جۇزىكتىڭ كوزىندەي جاۋدىرەتىپ جازادى. ايتپەسە بار نارسەگە باس يە قويمايتىن اكىم تارازي بىلاي دەر مە: ء«بىز كەيىپكەرلەرىمىزگە جوعارىدان مەنسىنبەي قارايمىز عوي, ال قاي كەيىپكەرىن الماڭىز, قۋانىش سولاردىڭ ىشىنە كىرىپ كەتەدى. اۆتور سوزۋارلىققا سالىنىپ, بولمايتىن تۇستان اقىل ايتىپ, ءوزىن كورسەتۋدى دە مۇرات تۇتپايدى. كەيىن ويلادىم, بۇل بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن تاقىرىپ قانا ەمەس, بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن ستيل دە...». ستيل دەگەن نە؟ جازۋشىنىڭ جانرى مەن جان دۇنيەسىن جان-جاقتى زەردەلەگەن عۇلامالاردىڭ پايىمداۋىنشا, «ستيل – ادامنىڭ ءوزى». قازاقشا ايتقاندا, ءوزىڭ قانداي بولساڭ, ءسوزىڭ دە سونداي. سوندىقتان دا بولار, قاجىعالي مۇحانبەتقاليەۆ كوزى تىرىسىندە قۋانىشتىڭ وزىنە ءتان ءستيلىنىڭ قالىپتاسقانىن, دۇنيەنى وزىنشە كورىپ, وزىنشە بايلام جاساي الاتىندىعىن بايقاپ, اجارلى ويىن ايتىپ كەتكەنىن بىلەمىز.
– ال قۋانىش, سەن ءوزىڭ ءابدىجامىل اعامەن قاشان, قاي جىلى تانىستىڭ؟
– سوناۋ جەتپىسىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا «لەنينشىل جاس» گازەتىندە مەنىڭ «تۇز» دەگەن وچەركىم جاريالاندى.
– نە تۋرالى؟ مازمۇنى...
– تابانى كورىنىپ تارتىلىپ كەتكەن ارال تەڭىزىنىڭ اتاقتى بالىقشىسى, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى تولەگەن الىمبەتوۆ ءبىر قاۋىم ەلمەن قاپشاعايعا قونىس اۋدارىپ, كوشىپ كەلدى. سول اعاي ارالدىڭ ءبىر قاپشىق تۇزىن وزىمەن بىرگە الا كەلىپ, قايىعىنىڭ باسىنا بايلاپ قويعان ەكەن. تەڭىزگە شىققان سايىن تۇزدىڭ ءبىر-ەكى ءتۇيىرىن اۋزىنا سالىپ, ءدامىن تاتىپ وتىرۋدى ادەتكە اينالدىرسا كەرەك. تۋعان جەردىڭ تۇزىنان, ءدام-تۇزىنان ارتىق نە بار؟! مىنە, نەگىزگى ارقاۋى. وچەركىمدى وقىعان ابەكەڭ گازەتتىڭ رەداكتورى سەيداحمەت بەردىقۇلوۆقا تەلەفون شالىپ, «اۆتورى كىم؟ تاقىرىبى – ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ تاقىرىبى عوي. مۇمكىندىگى بولسا, سول بالا ءبىزدىڭ ۇيگە سوعىپ كەتپەس پە ەكەن؟», – دەپ مەنى ىزدەپتى. باردىم. العاش رەت امانداستىم. تاقىرىبىمىز ورتاق بولعاسىن با, ءارى قاراي اڭگىمەمىز جاراسىپ جۇرە بەردى.
كىمدى كىم ىزدەيدى؟ وقىرماندار ىزدەنگەن قالامگەردى ىزدەيدى. كەرمەك شىعارما كىمگە كەرەك؟ جازعان دۇنيەسىنىڭ تۇزى تاتىسا عانا ىزدەيدى.
ءابدىجامىل اعا ءبىر سوزىندە قۋانىش ىنىسىنە مىناداي وي تاستاپتى: «انا دۇنيەنىڭ ازابى مەن توزاعىن كىم بىلگەن؟ ەگەر كەلەشەك ۇرپاق ادامدارعا ەسكەرتكىش قويۋ كەرەك بولسا, ول تەك ارالدىقتارعا قويىلۋعا ءتيىس!». ويلى ءسوز. جان ايقايى بار جاناشىر ءسوز. وسى يدەيانى تەمىرقازىق ەتىپ ۇستانعان قالامگەر ءىنىسى ءوز شىعارمالارىندا ارالدا تۋىپ, ارالدا وسكەن, ەكولوگيانىڭ ازابىن تارتقان, ءالى دە تارتىپ كەلە جاتقان ادامدارعا عانا ەمەس, جەر شارىنداعى اپاتقا ۇشىراي باستاعان ادامزاتقا كوركەمسوزبەن كورنەكتى ەسكەرتكىش قويۋدى ماقسات ەتتى. ارقالى اقىن ەسەنعالي راۋشانوۆتىڭ «كىل ساۋداگەر ەل تىزگىنىن قولعا الىپ, ساتىپ جاتىر وتاندى» دەپ جىلاپ جازعان جىر تىزبەگىنىڭ ءۇزىندىسىن ءجيى قايتالايدى. نەگە؟ پوەزيانىڭ دا, پروزانىڭ دا مۇددەسى ءبىر. وتاندى سۇيۋگە, ەل مەن جەر ءۇشىن كۇيۋگە, تابيعاتتىڭ تازا قالپىن ساقتاپ, تامىلجىعان وي تۇيۋگە بەت بۇرعان بەرەكەلى قالامگەردىڭ پاراساتى بۇل.
الەمدىك ادەبيەتپەن سۋسىنداعان تانىمال سىنشى امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلىن ءتانتى ەتكەن تاعى ءبىر تۇسىنا توقتالايىن. ءسۇزىپ وقىپ سۇزگىدەن وتكىزەتىن سىنشى نە دەيدى؟ «جازۋشىنىڭ كىتاپتارىنداعى سۋرەتتەلەتىن اۋىلدى كورۋگە ىنتىعىپ, ارال جاققا تارتىپ كەتكىڭ كەلەدى. وسى تاقىرىپتى بۇرىن-سوڭدى دا سان مارتە قاۋزاعان قابىرعالى قالامگەرلەرىمىزدىڭ جازعاندارىنا مۇلدەم ۇقسامايتىن باسقا ءبىر الەمنىڭ ەسىگىن اشقانداي كۇيگە بولەنەسىڭ». اعىنان جارىلعان اقيقات باعا.
بارساكەلمەس ارالىنداعى قورىقشىلار تۋرالى «قۇلان جانارىنداعى عۇمىر» اتتى پوۆەسى 1990 جىلى «جۇلدىز» جۋرنالىندا جاريالاندى. ارال الىستاپ, تارتىلعاننان كەيىن قورىقتاعى قۇلانداردى قاپشاعايدىڭ التىن-ەمەل جازىعىنا اكەلىپ جەرسىندىرەدى. كۇندەردىڭ كۇنىندە بارساكەلمەستىڭ قورىقشىسى قۇلانداردى ىزدەپ كەلسە, ءوزىنىڭ باعىپ-قاعىپ وسىرگەن جانۋارلارى يەسىن تانيدى. جان مەن جانۋاردىڭ جانارلارى تۇيىسكەن ساتتە قورىقشىنىڭ بۇكىل عۇمىرى قۇلاننىڭ كوزىنەن كورىنىپ تۇرادى. مىنە, سەزىم. جانۋارلار دا ادامدى ىزدەيدى ەكەن.
نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى يۆان بۋنين جاس جازۋشى نابوكوۆتىڭ جاقسى شىعارماسىن وقىعاندا بىلاي دەپتى: ء«بىر جاس جىگىت اپىل-عۇپىل كەلدى دە, قابىرعاسى قاۋساعان شالداردى ءبىر-اق وعىمەن جايراتىپ سالدى». «كىمدى, نەنى مەڭزەگەن؟» دەيسىز بە؟ تالاي دۇنيەسىن تاپتاۋرىن ستيلمەن جازىپ جۇرگەن قارتامىس قالامگەرلەردى قاتاردان شىعارىپ جىبەرگەنىن تۇسپالداعان. وسى تۇرعىداعى ويىم – قۋانىشتىڭ «جەر ۇستىندە دە جۇماق بار» رومانى نابوكوۆتىڭ ء«بىر-اق وعى» سياقتى كوركەم دۇنيە.
ورىس حالقىندا «باقىتتى ادامدار كىتاپ جازبايدى» دەگەن ءسوز بار. ايتپاعى نە, استارىندا نە ۇعىم؟ ءبىر قاراعاندا كەرتارتپالاۋ ءتامسىل. شىن مانىندە سولاي ما؟ ولاي ەمەس. بار ءومىرىن ادەبيەتكە ارناعان قۋانىش سياقتى قالامگەرلەرگە كىتاپ جازۋدان باسقا باقىت جوق. راس پا؟ راس. قيسىندى ما؟ قيسىندى.
اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ نەمەرە قىزى مەري ترامپ اتاسى جونىندە كىتاپ جازعان. ءبىر قىزىعى, كىتاپتىڭ اتىن «الەمدەگى ەڭ قاۋىپتى ادام» دەپ قويعان. شىعارماسىندا شىندىقتىڭ ءبارىن جايىپ ساپ, اقيقاتىن ايتقان. مۇنى مىسال رەتىندە كەلتىرىپ وتىرمىن. قۋانىشتىڭ «جەر سىلكىنىسىنەن ءبىر جۇما بۇرىن» كىتابى «جالىن» باسپاسىندا ۇلكەن تالقىعا تۇسكەنىن بىلەمىن. باسپا باسشىلارى «مىنە, كىتاپتىڭ اتىن توسىننان قويۋدىڭ ۇلگىسى. وقىرمانداردى ورتاعا تارتىپ وقىتۋ ءۇشىن وسىنداي ات كەرەك-اق!», دەپ قولداعان. مۇنىڭ ءوزى ىزدەنۋدىڭ بەلگىسى.
زامانداسىمنىڭ, قالامداسىمنىڭ قاسيەتىن اشا ءتۇسۋ ءۇشىن وزىمە ءوزىم سۇراق قويىپ, وعان ءوزىم جاۋاپ بەرىپ كورەيىنشى.
– ادامنىڭ ەڭ ۇلكەن جاۋى كىم؟
– ءوزى.
– نەگە؟
– ەڭبەك ەتىپ تىربانباسا, اششى تەردىڭ ءتاتتى ءدامىن تاتا ما؟ تاتپايدى. ارەكەتكە بەرەكەت كەلەتىنىن بىلگەن ءبىزدىڭ قۋانىش وزىنە-ءوزى جاۋلىق جاساماعان. ىلعي دا ىلديدان توسكە شاۋىپ وتىرعان.
– ومىردەگى ەڭ ۇلكەن اقىماقتىق؟
– وتىرىك ايتۋ. جالعان سويلەۋ – جاردان قۇلاعانمەن بىردەي. وتىرىك ايتىپ, وتىرىك كولگىرسۋ تابيعاتىندا جوق.
– ەڭ ۇلكەن جەڭىلىس؟
– مەنمەندىك. «مەن, مەن دەپ ءتوسىن ۇرادى. ءتوسى سىنسا نەسىن ۇرادى؟», – دەگەن شونا اعامىزدىڭ شىمشىماسى بار. ول ءتوس ۇرىپ, توبەگە ۇمتىلعان ەمەس. مەنمەندىك جوق, مەيلىنشە بيازى.
– ەڭ ۇلكەن قايعى؟
– قىزعانىش. قىزعانشاقتىق. بىرەۋدىڭ جەتىستىگىن كورە الماعان كورسوقىر پەندە قايعى جۇتپاعاندا قايتەدى. قۋانىشتىڭ تۇلا بويى تۇنعان ىشتارلىق ەمەس, قۇشتارلىق!
– ەڭ ۇلكەن قاتەلىك؟
– ءوزىن جوعالتۋ. ول ەشقاشان ءوزىن-ءوزى جوعالتپاعان. كەرىسىنشە كەستەلى ويلار مەن كەرەمەت يدەيانى ويلاپ, جوق ىزدەگەن ادامداي جول ۇستىندە جۇرەدى. ادام قالپىنان اينىساڭ – اداسقانىڭ. وندا ءوزىڭدى جوعالتاسىڭ. قۋناق مىنەز قۋانىشتىڭ بار بولمىسى – ىزگى وي ويلاپ, ىزگى ءسوز سويلەپ, ىزگى ءىس تىندىرۋ.
ءوزىم كۋا بولعان ىزەتتى تىرلىگىنىڭ بىرەۋىن عانا ايتايىن. جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە قۋانىشپەن بىرگە وقيتىن ءبىر قىزعا كوزىم ءتۇسىپ, قۇدايدىڭ قۇتتى كۇنى جاتاقحاناسىنا كەلگىشتەپ ءجۇردىم. ونى بايقاعان جورا-جولداستارى «كوزى كوكشيگەن مىنا جىگىت ءبىزدىڭ كۋرستىڭ قىزىنا قىرىنداپ, قىر سوڭىنان قالمادى عوي. داۆاي, ساباپ جىبەرەيىك!», دەپ بىلەك سىبانىپ ورە تۇرەگەلسە, قۋانىش ء«بارىمىز بەكەجان بولامىز با؟ ءبىر قىزدىڭ باعىن بايلاماڭدار! قويىڭدار!», دەپ ارا ءتۇسىپتى.
وسىندايدا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ء«اربىر قالامگەر ادەبيەتكە ءوزىنىڭ تالانتىمەن عانا ەمەس, مىنەزىمەن دە ءسىڭىسۋى كەرەك», دەگەن ءتامسىلى ويىما تۇسەدى. قاي ورتاعا بولسىن, تالانتىمەن دە, تابيعي مىنەزىمەن دە سىڭىسكەن جىگىت قوي ول.
– ەڭ ۇلكەن قادام؟
– جىعىلعان سوڭ قايتا تۇرۋ. جۇمىر باستى پەندە بولعان سوڭ ارينە جىعىلاسىڭ, سۇرىنەسىڭ. قۋانىش تا قانشاما رەت جىعىلدى, سان مارتە ءسۇرىندى. بىراق جىعىلعان جەرىندە جاتىپ قالعان جوق. قارعىپ تۇرىپ قادام جاسادى. ەڭ ۇلكەن قادام سول – قانشا قۇلاسا دا قازاق ادەبيەتىنە قاراي بەتتەيدى.
– ەڭ ۇلكەن جۇبانىش؟
– يماندىلىق. «مەن قۇدايعا سەنسەم بولعانى, ادام بولىپ شىعا كەلەمىن», – دەپ جارىقتىق لەۆ تولستوي ايتپاقشى, قۋانىش جيەنباەۆتىڭ ادام بولىپ جۇرگەنى دە وسى قاسيەتتى قاستەرلەپ ساقتاعانى.
– ەڭ ۇلكەن قۇت-بەرەكە؟
– كەڭ پەيىل. مىسال ما؟ مىنە... مۇحتار ماعاۋين «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى بولىپ تۇرعاندا قۋانىش جيەنباەۆتى ىزدەپ تاۋىپ, اق نيەتپەن جۇمىسقا شاقىردى. بۇل دا ء«ۇي كەزەگى كەلىپ قالىپ ەدى, بارسام, باسپاناسىز قالام عوي», دەپ اق نيەتىن اقتارىپ سالدى. ول كەزدە «جۇلدىزدا» جۇمىس ىستەۋ جارتى پاتشالىقپەن پارا-پار ەدى. بارا قويمادى. ماعاۋين ءار كەزدەسكەن سايىن «مەن سەنى كلاسسيك باسىممەن جۇمىسقا شاقىرىپ ەدىم, سەن بىراق كەلمەدىڭ», دەپ وكپەلەگەندەي سىڭاي تانىتىپ ءجۇردى. اعاسىنىڭ پەيىلى دە اق, ءىنىسىنىڭ پەيىل-نيەتى دە اق. ارالارىندا ناز عانا بار.
«جاھاندانۋ ۇدەرىسىنە بەيىمدەلە وتىرىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ ماسەلەسىن وتكىر قويۋى – اۆتوردىڭ تىنىمسىز ىزدەنىسىنىڭ ناتيجەسى». بۇل – قايراتكەر قازاق امانگەلدى ايتالىنىڭ ىزدەنۋدەن جالىقپايتىن ءىنىسى تۋرالى پىكىرى. تاڭدامالى شىعارمالارىن تالعامپازدىقپەن وقىعاننان كەيىنگى ءتۇيىندى ءسوزى. ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدىڭ ءبىرى دە, بىرەگەيى دە – ءتىل. انا ءتىلىنىڭ اجارىن اشا تۇسەتىن نە؟ ءسوز. سويلەم سوزدەن قۇرالادى. ەندەشە, قالامگەردىڭ قارۋى دا, بار بايلىعى دا ءتىل ەكەنى تۇسىنىكتى. قۋانىشتىڭ ءبىر عانا «اكىم كەتىپ قالدى» اتتى اڭگىمەسىندەگى بىرەن-ساران ءتىل ناقىشتارىن تىزىمدەيىن. «تىكباقاي تىرلىك», «سەيىلحانداي نە تىراشتانۋ؟», ء«وي-ءدويت, ايتىڭىزدار», «ەكولوگيالىق اپاتتى ايماقتىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشەتىن دەرەك دەگەنىڭىز جىرتىلىپ ايىرىلادى», «ەسكى سۇرلەۋمەن تارتا بەرگىلەرى كەلەدى», «كىشى تەڭىزدىڭ اۋىلعا قاراي ميتىڭداپ بەت بۇرعان سۋ مولشەرى سەكىلدى», ء«ان قايىرماسىنداي ادەمى ەستىلەدى», «قىم-قۋىت شارۋا», «ۇيىنەن قاشان ءيىس شىعارىپ ەدى؟», «كۇندەلىكتى كاكىر-شۇكىر عوي, ايتەۋىر...».
ۇلت بوياۋى. ۇعىمدى ما؟ ۇعىمدى. جۇعىمدى ما؟ جۇعىمدى. قازاقى ءتىلدىڭ قانى اينالىپ تۇرعانداي.
تەڭىز تاقىرىبىنا كوپ قالام تەربەگەن ايگىلى كونستانتين پاۋستوۆسكي «تەڭىز جاعالاۋىندا تۋعان ادامنىڭ اقىن بولماسقا حاقى جوق», دەپتى. ارالدا تۋعاندار كىمدەر دەيسىز بە؟ ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ, زەينوللا شۇكىروۆ, ابدۋل-حاميد مارحاباەۆ, مولداحمەت قانازوۆ, جاراسقان ابدىراشەۆ, ءشومىشباي ساريەۆ, جاقسىلىق تۇمەنباەۆ, جاقاۋ داۋرەنبەكوۆ, سايلاۋباي جۇباتىروۆ, باۋىرجان وماروۆ جانە ولاردىڭ ورتانقولى قۋانىش جيەنباەۆ. وسى «ورتانقولدىڭ» العاشقى ارمانى سۋرەتشى بولۋ ەدى. الابۇرتقان شاعىندا الىپ-ۇشىپ, سان ءتۇرلى قايقى باس قايىقتار مەن كەر كەۋدە كەمەلەردىڭ سۋرەتىن سالاتىن. دولدانعان تەڭىزدىڭ تولقىنىن اق قاعازعا كوك بوياۋمەن بەدەرلەيتىن.
– اتاقتى ايۆازوۆسكيدىڭ «توعىزىنشى تولقىن» كارتيناسىن كورىپ, ەلىكتەگەن جوقسىڭ با؟ – دەپ سۇرادىم.
– وعان ونشا قىزىعا قويمادىم, – دەيدى ول. – ويتكەنى ونداي سۋرەت كۇن سايىن كوز الدىمىزدان ءوتىپ جاتتى. ءبىز ءۇشىن تاڭسىق ەمەس.
كوپەن امىربەك,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
بالالىق شاق, بالداۋرەن كەزدەگى باستاپقى ارمان-قيال الىستان قول بۇلعاپ, جۇرەك تۇبىندە ۇيالاپ قالاتىنى راس. حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ دە, قۇدايبەرگەن سۇلتانباەۆتىڭ دا ءاۋ باستا سۋرەتشى بولسام دەگەن شارانا قيالى شارتاراپتى شارلاعان. سۋرەتشى بولدى ما؟ بولدى. ونەر ولكەسىنىڭ حاس شەبەرى بولعان جوق پا! سول سياقتى قۋانىش تا ايۆازوۆسكيدىڭ سۋرەتشىلىك قاسيەتىن تۇلا بويىنا تۇندىرىپ, ادەبيەت الەمىن كوركەمسوزبەن كومكەرىپ كەستەلەدى. سىرلى سوزبەن دۇبىرگە تولى دۇنيەنى سۋرەتتەۋ دە – سۋرەتشىنىڭ بولمىس-ءبىتىمى.