قاڭتار قىرعىنىن تەرگەۋ ءالى جالعاسىپ جاتىر. بۇل جونىندە ورتالىق كوممۋنيكاتسيا قىزمەتى الاڭىندا ارنايى بريفينگ وتكىزگەن باس پروكۋراتۋرانىڭ قىلمىستىق قۋدالاۋ قىزمەتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەلدوس قيلىمجانوۆ پەن ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى سانجار ءادىلوۆ مالىمدەدى.
باس پروكۋراتۋرا وكىلىنىڭ حابارلاۋىنشا, قازىرگى تاڭدا تەرگەۋ ورگاندارى بۇلتارتپاۋ شارالارىن جەڭىلدەتۋ بويىنشا 4 849 ءىستى تەرگەپ-تەكسەرۋدە. ال 627 ادام سوت سانكتسياسىمەن كۇدىكتى رەتىندە قاماۋعا الىنعان.
قاڭتار وقيعاسىنا بايلانىستى قىلمىستىق ىستەردىڭ تەرگەلۋ بارىسى تۋرالى جان-جاقتى مالىمەت بەرگەن ە.قيلىمجانوۆ كۇزەتپەن ۇستالعان 280 ادامنىڭ بۇلتارتپاۋ شاراسى ەشقايدا كەتپەۋ تۋرالى قولحاتقا, كەپىلگە, ءۇي قاماققا جانە جەكە كەپىلگەرلىككە اۋىستىرىلعانىن حابارلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇلتارتپاۋ شارالارىن جەڭىلدەتۋ كەزىندە بۇل ادامداردىڭ جەكە باسى, دەنساۋلىعى مەن باسقا دا جاعدايلارى ەسكەرىلگەن.
بريفينگ بارىسىندا ە.قيلىمجانوۆ جاپپاي تارتىپسىزدىكتەردى ۇيىمداستىرۋشىلار مەن قاڭتار وقيعاسىنا قاتىسۋشىلاردى انىقتاۋ, ولاردى جاۋاپقا تارتۋ ماقساتىندا تەرگەۋدىڭ بەلسەندى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن العا تارتتى. تەرگەۋ كەزىندە تالدىقورعان قالاسىنداعى جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە ازاماتتاردىڭ مۇلكى مەن مەملەكەتتىك عيماراتتاردى باسىپ الىپ, قيراتقاندارعا اقشا تولەگەن ەكى كۇدىكتى انىقتالعان. باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمدەۋىنشە, قوس «قارجىگەر» ءاربىر قيراتۋشىعا 20-دان 100 دوللارعا دەيىن اقشا تولەگەن.
تەرگەۋ بارىسىندا انىقتالعان فاكتىلەردىڭ تاعى ءبىرى – 4 قاڭتاردا الماتى قالاسىندا «تەلەگرامم» كانال اشقان جامبىل وبلىسىنىڭ تۇرعىنىنا قاتىستى دەرەك. ول ساناۋلى ساعاتتا جەلىدە بىرنەشە مىڭ ادامنىڭ باسىن قوسىپ, وسى كانال ارقىلى ولارعا بارريكادا قۇرۋ, «مولوتوۆ» كوكتەيلدەرىن دايىنداۋ جانە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنە قارسىلىق ءبىلدىرۋ تۋرالى نۇسقاۋلىق تاراتىپ وتىرعان. ال 5-6 قاڭتار كۇندەرى وسى كانال ارقىلى مارودەرلەردىڭ قوزعالىسى جانە ولاردىڭ جامبىل وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك وبەكتىلەرىنە جاساعان شابۋىلدارى تۋرالى اقپارات تاراعان.
جامبىل وڭىرىندە «گازەل» جۇك كولىگىمەن جاپپاي تارتىپسىزدىككە قاتىسۋشىلارعا الدىن الا دايىندالعان ارماتۋرا, ۇرلانعان پوليتسيا قالقاندارى مەن وق وتكىزبەيتىن كەۋدەشەلەرىن تاراتقان قوس كۇدىكتى دە ۇستالعان. ونىڭ بىرەۋى كولىك جۇرگىزۋشىسى, ەكىنشىسى سونىڭ جاقتاسى بولىپ شىقتى. ولار سونداي-اق قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ قوزعالىسىن قيىنداتۋ ءۇشىن كولىكتەرىن جولعا كەسە-كولدەنەڭ قويىپ, كوشەنى جاۋىپ تاستاماق بولعان.
ء«بىر قاراعاندا ۇساق-تۇيەك بولىپ كورىنەتىن وسىنداي زاڭسىزدىقتاردىڭ سالدارى قاڭتار وقيعالارى كەزىندە قايعىلى اياقتالىپ جاتتى. ەڭ وكىنىشتىسى, مۇنداي قىلمىستار ەلىمىزدىڭ وزگە دە وڭىرلەرىندە قايتالاندى. مىسالى, الماتى قالاسىندا 4 كۇدىكتى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ارماتۋرا كەسىندىلەرىن دايىنداپ, ولاردى قيراتۋشىلار ورنالاسقان جەرگە جەتكىزۋ تۋرالى نۇسقاۋلار العان. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل نۇسقاۋدى ورلارعا كىمدەردىڭ بەرگەنىن انىقتاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە», دەيدى باس پروكۋراتۋرا وكىلى. ە.قيلىمجانوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇل ءمان-جايلار قاڭتار وقيعاسىنىڭ الدىن الا جوسپارلانىپ, ۇيلەستىرىلگەنىن كورسەتەدى.
قىلمىستىق قۋدالاۋ قىزمەتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بريفينگتە شىمكەنت جانە تاراز قالالارىنداعى اكىمدىك عيماراتتارى مەن جامبىل وبلىسى مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ عيماراتىنا جاسالعان قارۋلى شابۋىلدارعا دا كەڭىنەن توقتالدى. ەستەرىڭىزدە بولسا, قاڭتاردىڭ 6-نا قاراعان ءتۇنى شىمكەنت قالالىق اكىمدىگىنە قارۋلى شابۋىل باستالعان ەدى. سول كۇندەرى قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋعا جۇمىلدىرىلعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى 3 مىڭنان استام ادام جينالعان اگرەسسيۆتى توپتىڭ شابۋىلىنا توسقاۋىل قويۋ كەرەك بولعان. «شابۋىلداۋشىلاردىڭ كوبىنىڭ قولىندا اتىس قارۋى بولعان. ال ءتارتىپ ساقشىلارى تەك رەزەڭكەلى وق پەن جارىق-شۋ گراناتالارىن پايدالاندى. قولعا الىنعان شارالار قىلمىسكەرلەرگە توسقاۋىل بولا المادى. تەك ءۇشىنشى قارۋلى شابۋىلدان كەيىن عانا, وندا دا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ومىرىنە ناقتى قاۋىپ تونگەننەن سوڭ اتىس قارۋىن قولدانۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. وسى قارۋلى قاقتىعىس كەزىندە 20 شابۋىلداۋشى قازا تاپتى», دەپ مالىمدەدى سپيكەر. ال تارازداعى پوليتسيا مەن قارۋلى توپتىڭ تەكەتىرەسى كەزىندە 11 قىلمىسكەردىڭ كوزى جويىلعان. مەديتسينالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى 9 شابۋىلداۋشىنىڭ ماس كۇيىندە, تاعى 2-ءنىڭ ەسىرتكى قولدانعانىن كورسەتىپ بەرگەن. بريفينگتە ە.قيلىمجانوۆ قاڭتار وقيعاسىن تەرگەپ-تەكسەرۋدىڭ جاڭا فاكتىلەرىنە دە توقتالدى. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, تەررورلىق شابۋىلدارعا ۇشىراعان بارلىق قالادا قايعىلى وقيعالاردىڭ ءمان-جايلارى قالپىنا كەلتىرىلىپ, ساۋدا ورتالىقتارى, بانكتەر, مەملەكەتتىك مەكەمەلەر جانە باسقا دا وبەكتىلەردىڭ بەينەكامەرالارىنىڭ جازبالارىنا تالداۋ جۇرگىزىلۋدە. وسىنداي جۇمىستاردىڭ ارقاسىندا وسكەمەندە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە تاس لاقتىرىپ, كەيىن ساقشىلارعا ارماتۋرامەن دەنە جاراقاتىن سالعان ەكى قىلمىسكەر قاماۋعا الىنعان. قاسكويلەردىڭ بۇل قاتىگەزدىكتەرى «حالىق بانك» فيليالىنىڭ كامەراسىنا ءتۇسىپ قالعان. ال شىمكەنت قالاسىندا قاڭتار وقيعاسى كەزىندە 3 پوليتسيا اۆتوكولىگىن ورتەپ, توناۋعا قاتىسقان 3 تۇرعىن ۇستالدى.
«قاسىرەتتى قاڭتاردى» تەرگەۋ ىسىندە ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىرعان قىلمىس ساناتى – ۇرلانعان قارۋ-جاراقتاردى انىقتاۋعا قاتىستى. قاڭتار قىرعىنى اياقتالعالى بەرى قولدى بولعان قارۋلار ساقتالعان ورىنداردى اشكەرەلەۋ جۇمىستارى بەلسەندى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بريفينگتە ە.قيلىمجانوۆ الماتى قالاسىندا «ورۋجەينيك» اڭشىلىق دۇكەنىنەن ۇرلانعان 12-كاليبرلى ۆينچەستەر مەن «قورعان» دۇكەنىنەن ۇرلانعان 2 مىلتىقتىڭ تابىلعانىن مالىمدەدى. بۇل قارۋلاردى ۇرلادى دەگەن كۇدىكپەن دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمىنىڭ جاقتاۋشىسى س. ەسىمدى ازامات ۇستالعان. ال تارازدا قاندى قىرعىن كەزىندە وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنەن 4 «ماكاروۆ» تاپانشاسى مەن 131 وق-ءدارىنى قولدى قىلعان تۇرعىن قولعا تۇسكەن.
«الماتى وبلىسىندا «قازاقستاندىقتار» دەپ اتالاتىن ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ قارۋ قويماسى تابىلدى. ولار اتىس قارۋلارىن تالعار اۋدانىنا قاراستى بايتەرەك كەنتىنىڭ شەتىندەگى قاراۋسىز قالعان عيماراتتا ساقتاپ كەلگەن. قويمادان 28 قارۋ-جاراق تابىلدى. ونىڭ 2-ءۋى «كالاشنيكوۆ» اۆتوماتى, 3-ءۋى «ماكاروۆ» تاپانشاسى. سونداي-اق شەتەلدىك ءوندىرىستىڭ 4 تاپانشاسى, 5 ەكى ۇڭعىلى جانە 10 ءبىر ۇڭعىلى مىلتىق, 2 شولاق مىلتىق, ءتۇرلى كاليبرلى وقتار, جارىق-شۋ گراناتالارى مەن برونيجيلەتتەر تابىلدى», دەيدى باس پروكۋراتۋرا وكىلى.
جالپى, ەل بويىنشا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قاڭتار وقيعاسى كەزىندە ۇرلانعان 750-دەن استام مىلتىق پەن تەگىس ۇڭعىلى قارۋدى تاپقان. تابىلعان قارۋدىڭ ەڭ كوبى جامبىل وبلىسىندا – 281, الماتى قالاسىندا – 249, الماتى وبلىسىندا 201 قارۋ تاركىلەنگەن.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ە.قيلىمجانوۆ زاڭسىز ساقتالعان قارۋدى, وق-دارىلەردى جانە جارىلعىش زاتتاردى ءوز ەركىمەن تاپسىرعان ازاماتتار قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتان بوساتىلاتىنىن ەسكەرتتى. الايدا «ولاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىندە قىلمىس قۇرامى بولماۋى قاجەت». سونداي-اق ول الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ءاربىر فەيك اقپاراتتىڭ ءجىتى تەكسەرىلەتىنىن, جالعان اقپارات تاراتقانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلگەنىن ەسكە سالا كەلىپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن وسىنداي نەگىزسىز حابارلامالار بويىنشا 11 سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ تىركەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
قاڭتار وقيعالارىن تەرگەۋدىڭ الدىن الا ناتيجەلەرىمەن تانىستىرعان ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى, پوليتسيا پولكوۆنيگى سانجار ءادىلوۆ قازىرگى تاڭدا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ تەرگەۋشىلەرى 402 ايىپتالۋشىعا قاتىستى 255 قىلمىستىق ءىستى ايىپتاۋ اكتىسىمەن اياقتاپ, سوتقا جولداعانىن مالىمدەدى. ەڭ كوپ ءىس الماتى قالاسىنىڭ ەنشىسىندە – 183, الماتى وبلىسى بويىنشا – 46 جانە كولىكتەگى پوليتسيا دەپارتامەنتى بويىنشا 10 قىلمىستىق ءىس تەرگەلگەن. ال وسى ىستەر بويىنشا جابىرلەنۋشىلەردىڭ شامامەن 95 ميلليون تەڭگە شىعىنىنىڭ ورنى تولتىرىلعان.
«جاپپاي تارتىپسىزدىكتى ۇيىمداستىرۋشىلار مەن قاتىسۋشىلارىنا, سونداي-اق تەرروريستىك شابۋىلدارعا قاتىستى تەرگەۋدى ارنايى پروكۋرورلار جۇرگىزەدى. ال ءىىم تەرگەۋشىلەرى وندىرىستەگى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىن ءار ادامنىڭ جەكە باسىن زەردەلەيدى جانە ولاردى جاپپاي تارتىپسىزدىك بارىسىندا قىلمىس جاساۋعا نە يتەرمەلەگەنىن انىقتايدى. وسىعان وراي ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز قۇقىق بۇزۋشىلاردىڭ بارلىعىن بارىنشا قاتاڭ جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ەمەس ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى پولكوۆنيك.
ونىڭ ايتۋىنشا, «كۇدىكتىلەردىڭ كوبى ادال ازاماتتار بولعانىمەن, وقيعا كەزىندە جىلدام بايىپ كەتەمىن دەپ ويلاعان نەمەسە باسقالاردىڭ سوزدەرىنە ەرىپ كەتكەن». «اراسىندا قالىڭ توپتىڭ ىشىندە قىلمىسىم بايقالماي قالادى دەپ ۇمىتتەنگەندەردىڭ دە بارى انىق», دەيدى ول. وسىعان وراي قاڭتار قىرعىنى كەزىندە 323 جازا باسقان ازاماتتىڭ جەكە باسى, جاعىمدى مىنەزدەمەلەرى مەن زالالدى وتەگەنى ەسكەرىلىپ, قاماۋدان بوساتىلعان. سونىمەن قاتار 214 ايىپتالۋشىنىڭ 194-ءى سوت كەزىندە وسىنداي نەگىزدەر بويىنشا باس بوستاندىعىنان ايىرۋدى كوزدەمەيتىن جازالاۋ شارالارىنا كەسىلگەن. بۇدان بولەك, الماتى قالاسىندا تاعى 6 ادامعا قاتىستى قىلمىستىق ىستەر تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋىنا بايلانىستى قىسقارتىلعان.
«قازىرگى ۋاقىتتا ىشكى ىستەر ورگاندارى تەرگەۋشىلەرىنىڭ وندىرىسىندە بۇرىن قابىلدانعان شەشىمدەردى ەسكەرمەسەك, 1 260 قىلمىستىق ءىس بار. بۇل ىستەر بويىنشا اۋىر قىلمىس جاسادى دەگەن كۇدىكپەن 158 ادام كۇزەتپەن ۇستالدى. ولاردىڭ كىناسى نەگىزىنەن قىلمىس ورىندارىنان الىنعان بەينەجازبا, كۋالار مەن كوزبەن كورگەن كۋاگەرلەردىڭ, سونداي-اق الىنعان زاتتاي ايعاقتارىمەن دالەلدەنگەن», دەيدى س.ءادىلوۆ.
جاقىندا قىلمىستىق پروتسەستىڭ ءۇش بۋىندى مودەلى شەڭبەرىندە جانە پروكۋرورلاردىڭ كەلىسۋىمەن وسى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءتيىستى پروتسەستىك شەشىمدەر قابىلدانباق. ءىىم وكىلى سونداي-اق بريفينگ بارىسىندا حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەتىن ۇرلانعان قارۋ ماسەلەسىنە كەڭىنەن توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قارۋدى ءوز ەركىمەن تاپسىرۋ بويىنشا قارقىندى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ازاماتتار 125 قارۋدى پوليتسياعا وزدەرى اكەلىپ تاپسىرعان. ء«بىز تەك قاڭتار قىرعىنى كەزىندە ۇرلانعان قارۋ-جاراقتاردى عانا ەمەس, زاڭسىز ساقتالعان جانە تىركەلمەگەن قارۋدىڭ بارلىق تۇرلەرىن تابۋ بويىنشا جەدەل ءىس-شارالار بەلسەندى جۇرگىزىپ كەلەمىز. قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى تاڭدا پوليتسيا ورگاندارى 1 460 قارۋ مەن 35 مىڭنان استام وق-ءدارىنى تاپتى», دەپ مالىمدەدى س.ءادىلوۆ.
قاڭتار وقيعاسى كەزىندە ەڭ كوپ تىركەلگەن قىلمىس ءتۇرى – ۇرلىق. وسىعان وراي جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر بارىسىندا ۇرلانعان مۇلكىن ىزدەستىرۋ مەن تابۋ بويىنشا جۇمىستارعا دا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىر. ءىىم وكىلىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇگىنگى تاڭدا پوليتسيا ورگاندارى ازاماتتاردىڭ قۇنى 340 ميلليوننان استام تەڭگەگە باعالاناتىن ۇرلانعان دۇنيە-مۇلكىن تاۋىپ بەرگەن.