باتىردى ەسكە الدى

باتىربەك سەيسەنباەۆتىڭ ەسىمى جان­كۇيەر­لەرگە جاقسى تانىس. نە­بارى 54 جىل عۇمىر كەشكەن ازامات پاۆلودار وڭىرىندە وسى كۇرەس ءتۇرىنىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. ءبىر عانا مىسال, 1996 جىلى اتلانتادا وتكەن وليمپيا ويىندارىنا قازاقستاننىڭ جەتى دزيۋدوشىسى قاتىسسا, سونىڭ تورتەۋى ءدال وسى سەيسەنباەۆتىڭ شاكىرتتەرى ەدى. ولار – كسرو چەمپيونى جانە سول جارىستىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى سەرگەي ءاشىموۆ, ازيانىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى, ازيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى سەرگەي شاكىموۆ, ازيا ويىندارى مەن قۇرلىق بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى سەرىك ءالىمجانوۆ جانە ازيا چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن قولا جۇلدەگەرى احات ءاشىروۆ. بۇل جەردە ءبىز تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىندا ونەر كورسەتكەن اپايتوستەردىڭ عانا ەسىمدەرىن اتادىق. ودان بولەك, باتىربەكتەن ءتالىم-تاريبە العان سپورتشىلاردىڭ قالىڭ شوعىرى كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق دودادا اتوي سالعانىن ايتا كەتكەن ابزال.

تاياۋدا قازاق سپورتىنىڭ شەجىرەشىسى قىدىربەك رىسبەكتىڭ «قازاقتىڭ 90 باپ­كەرى» اتتى قۇندى كىتابى جارىق كوردى. قارىمدى قالامگەر سول جەردە باپكەر باتىربەكتى بىلاي دەپ سۋرەتتەگەن ەكەن: «باتىربەك اعانىڭ كوڭىلى قازاقتىڭ بايتاق دالاسىنداي ەدى. سوعان ساي رۋحى الاتاۋداي اسقاق بولاتىن. ۇلتىم دەگەندە جانىن ج ۇلىپ بەرۋگە ءازىر ازاماتتىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى دە باتىربەك سەيسەنباەۆ ەدى. ءيا, قازاقتا باپكەر كوپ, سول قالىڭ قولداي سامساعان جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ ىشىندە ايقاسقا جۇيرىگىنىڭ ءبىرى ءارى ورنى بولەك, وردالى ۇلىڭ وسى باتىربەك. يىقتى شالقاق تاستاپ, جارقىلداي ك ۇلىپ, جانارتاۋداي جالىنداپ جۇرەتىن ەسىل اعاتايدىڭ مىنا جالعاننان وزعانىنا دا 23 جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. جەر ءجۇزى جۇيرىگىن سايلاپ, نامىسىن قايراپ باراتىن دۇرمەكتى سىنعا مۇقىم قازاقتان جالعىز ءوزىن قوسىپ جىبەرسەڭ, سول الاماننىڭ ەتەگىنە وراتىلماي, تورىنە وزاتىن, الاشتىڭ ارى مەن اقىلىنا, تەگەۋرىنى مەن وراق تىلىنە سىن كەلتىرمەي جوسىلاتىن جويداسىز باتىرىڭ ءارى كوشەلى شەشەنىڭ وسى باتىربەك ەدى-اۋ!».

جارىستىڭ وزىنە كەلەر بولساق, پاۆ­لوداردا توسەلگەن تاتاميدە اتاقتارى الىسقا جايىلعان بىرنەشە بەلدى بالۋان ونەر كورسەتتى. ماسەلەن, 73 كيلو سالماقتا بەلدەسكەن ايگىلى ەسەت قۋانوۆ­تىڭ قارقىنىنا ەشكىم شىداي العان جوق. فينالدا ول تالدىقورعاندىق دارحان قويباعاردى قاپى قالدىردى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, سامبودان الەم چەم­پيونى جانە سول جارىستىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى, الەم سۋپەركۋبوگى مەن كۋبوگىنىڭ بىرنەشە دۇركىن يەگەرى, جابىق كەشەندەگى ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى دەگەن اتاعى بار اقتوبە وبلى­سىنىڭ وكىلى كەيىنگى كەزدەرى دزيۋدو­شىلاردىڭ دوداسىندا دا ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزىپ ءجۇر.

81 كيلو سالماقتا قازاقستان ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنىڭ مۇشەسى, بىرقاتار حالىقارالىق ءتۋرنيردىڭ جۇلدەگەرى بەكادىل شايمەردەنوۆ پاۆلوداردا شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرمادى. جامبىل وبلىسىنىڭ ورەنى شەشۋشى سايىستا ەلىمىزدىڭ تاعى ءبىر تانىمال بالۋانى نۇرسۇلتاندىق ءمادي امانگەلدىدەن ايلاسىن اسىردى. اسا اۋىر سالماقتا كىل مىقتىلار ايقاستى. فينالدا شىعىس قازاقستان وبلىسىنان كەلگەن قوس الىپ – ءادىل ورازباەۆ پەن ەراسىل قاجىباەۆ باس جۇلدەنى ءوزارا ساراپقا سالدى. ناتيجەسىندە, التىن ادىلگە بۇيىرسا, ەراسىل كۇمىسپەن كۇپتەلدى. ال تالدىقورعاندىق ءمادي ەدىلباەۆ پەن اقتوبەلىك ەلامان ەرعاليەۆ قولا مەدالداردى مويىندارىنا ءىلدى.

وزگە سالماق دارەجەلەرىندە مىنا دزيۋدوشىلار دارا شىقتى: 60 كيلو – نۇرداۋلەت امانقوسوۆ (قىزىلوردا), 66 كيلو – بولات ءبىلال (تۇركىستان), 90 كيلو – قۋانىش راتاەۆ (شقو) جانە 100 كيلو – نۇرلىحان شارحان (قىزىلوردا). سول سەكىلدى كۇمىس پەن قولا مەدالدىڭ دا دەنىن قازاق بالۋاندارى ولجالادى. شەت­ەلدەن كەلگەن ءبىر عانا سپورتشىنىڭ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋگە كۇش-جىگەرى جەتتى. ول – 90 كيلو سالماقتا ەكىنشى ورىن العان رەسەي دزيۋدوشىسى نازار مەنششيكوۆ.