قىزىلوردادا ءا.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «سىرداريانىڭ تومەنگى اعىسىنداعى ەجەلگى ەگىنشىلەر» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتىپ, وندا وسى اتتاس مونوگرافيا تانىستىرىلدى.
بۇل بەلگىلى ارحەولوگ ج.قۇرمانقۇلوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن 2004 جىلدان باستاپ كەشەندى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان شىرىك-رابات ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. عالىمداردىڭ زەرتتەۋى شىرىك-راباتتىڭ ساق داۋىرىندە ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن ەگىنشىلىك ءوازيسى بولعاندىعىن دالەلدەپ وتىر.
– وسى ماڭعا العاش زەرتتەۋ جۇرگىزگەن س.پ.تولستوۆ وتكەن عاسىردىڭ 50-60 جىلدارداعى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىنە سۇيەنىپ, شىرىك-راباتتى ارال ماڭى ساقتارىنىڭ استاناسى دەپ اتاعانىن بىلەمىز, ال جاڭا زەرتتەۋلەر ونىڭ ءىرى پانتەون ەكەنىن, ءدىني-رۋحاني ورتالىق بولعاندىعىن كورسەتىپ وتىر. راباتتاعىلار ەگىنشىلىكپەن عانا شەكتەلىپ قالماي, جارتىلاي كوشپەلى مال شارۋاشىلىعىن دا جاقسى يگەرگەن,– دەيدى كىتاپتىڭ جاۋاپتى رەداكتورى, ارحەولوگ ءازىلحان تاجەكەەۆ.
شىرىك-رابات كەزەڭى مەن كەيىنگى ورتاعاسىرلىق داۋىرلەردە سىر بويىنداعى ديقاندار 2,5 ملن گەكتار جەر يگەرىپتى. وسى ماڭداعى قالالىق مادەنيەت ورتالىعى ءبابىش-مولا كەشەنى بولعان دەسەدى. بۇل كەشەنگە ءبابىش-مولا قالاشىعى, عيباداتحانا مەن قورىم, كوزەشىلەر اۋىلى, ەگىنشىلىكپەن اينالىسقان ديقاندار مەكەنى, ءىرى جاساندى سۋلاندىرۋ قۇرىلىستارى, ماگيسترالدى كانالدار مەن ەگىستىك القاپتار كىرەدى.
سولاردىڭ ىشىندەگى ەرەكشەسى – كوزەشىلەر اۋىلى. ماماندار ءىرى قىش كۇيدىرەتىن پەشتەر ارقىلى سىرتقى ساۋداعا دا بۇيىمدار ازىرلەنگەن دەگەن بولجام جاسايدى.
عالىمدار بۇل ەڭبەكتە كەشەندى زەرتتەۋلەردەن بولەك جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ ادىستەرى كەڭىنەن پايدالانىلعانىن ايتادى.
قىزىلوردا