عىلىمدى قارجىلاندىرۋ ەكى ەسە ءوستى

جيىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا. ايماعامبەتوۆ, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى ك. زاكاريا بايانداما جاسادى.

ۇكىمەت باسشىسى بارلىق عىلىمي قىزمەتكەرلەردى كاسىبي مەرەكە – عىلىم كۇنىمەن قۇتتىقتادى.

«قازاقستاندا سوڭعى ەكى جىلدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن عىلىمدى قارجىلاندىرۋ شامامەن 2 ەسە ءوستى (2022 جىلى شامامەن 84 ملرد تەڭگەنى قۇرادى). ونىڭ ۇستىنە مەملەكەتتىك قارجىنى عىلىمي جوبالارعا ءبولۋ قۇزىرەتى عالىمداردىڭ وزدەرىنە بەرىلگەن. قازىرگى كەزدە قازاقستاندىق عالىمداردىڭ عىلىمي جۇمىستارى كوبەيىپ كەلەدى. ولاردىڭ زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى ەلىمىزبەن قاتار, شەت مەملەكەتتەردە دە لايىقتى باعالانىپ وتىر», دەدى ءا. سمايىلوۆ. 

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, قازاقستاننىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ءوز ۆاكتسيناسى بار 6 ەلدىڭ قاتارىندا بولۋى وتاندىق عىلىمنىڭ الەۋەتى قانشالىقتى زور ەكەنىن كورسەتەدى. پاندەميا كەزىندە بۇل ۆاكتسينانى كوپتەگەن ازاماتتارىمىز سالدىردى, ول باسقا ەلدەرگە دە جىبەرىلدى.

ء«بىز عىلىمعا جاڭا لەپ اكەلگەن ءوز ۆاكتسينامىزدى ماقتان تۇتامىز. بۇل – شىن مانىندە ءبىزدىڭ عالىمدارىمىزدىڭ ۇلكەن جەڭىسى. وتاندىق عىلىم حالقىمىزدىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسۋى ءتيىس. عىلىم سالاسىنداعى باعدارلامالىق قۇجاتتاردىڭ بارلىعى وسىعان باعىتتالعان», دەدى پرەمەر-مينيستر. 

عالىمداردى قولداۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, عىلىمدى ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋ جونىندەگى كەشەندى شارالار «تسيفرلاندىرۋ, عىلىم مەن يننوۆاتسيالار ەسەبىنەن تەحنولوگيالىق سەرپىلىس» اتتى ۇلتتىق جوبادا قاراستىرىلعان. ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ عالىمدار مەن ولاردىڭ عىلىمي جۇمىستارىنىڭ سانىن ارتتىرۋعا, زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ جابدىقتارىن جاڭارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وتكەن جىلدان بەرى جىل سايىن 500 عالىم الەمنىڭ جەتەكشى عىلىمي ورتالىقتارىنا بارىپ, تاعىلىمدامادان وتەدى. جىل سايىن «جاس عالىم» جوباسى اياسىندا 1000 گرانت بولىنەدى. 

ء«بىز 2025 جىلعا قاراي عىلىمدى قارجىلاندىرۋدا جەكەمەنشىك قارجىنىڭ ۇلەسىن 50%-عا دەيىن ۇلعايتۋىمىز كەرەك. اT, مەديتسينالىق-بيولوگيالىق سالالاردا, اگروونەركاسىپتىك كەشەندە, «جاسىل» تەحنولوگيالاردا, تاۋ-كەن عىلىمى مەن مەتاللۋرگيادا 5 ءىرى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىق قۇرىلادى», دەدى ءا. سمايىلوۆ.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ مەن جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەردى قۇرۋدا عىلىمنىڭ ءرولى ەرەكشە. بۇل ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 

عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلىگىن جاقسارتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزۋ كەرەك. عزي مەن ۋنيۆەرسيتەتتەر, وتاندىق يندۋستريا مەن بيزنەس تىعىز بايلانىستا بولعاندا عانا ءوندىرىس داميدى. حالىققا ناقتى پايدا اكەلەدى. 

ەڭ الدىمەن عىلىمي جاڭالىقتارعا مۇقتاج كاسىپورىنداردى انىقتاۋ ءۇشىن ماركەتينگ جۇيەسىن ەنگىزۋ كەرەك. عىلىم قورى ءوز جۇمىسىن عىلىمي ورتانىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا, عىلىمي زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋعا باعىتتاۋى ءتيىس. 

وسىعان وراي ءا. سمايىلوۆ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە بيىلعى 30 ساۋىرگە دەيىن قازاقستان عىلىمىن دامىتۋدىڭ 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىنىڭ قابىلدانۋىن قامتاماسىز ەتۋدى, جاس تالانتتاردى ىزدەۋ جانە ولاردى عىلىمعا تارتۋ مەحانيزمدەرىن پىسىقتاۋدى, زەرتتەۋ الەۋەتى جوعارى عالىمداردىڭ جاڭا بۋىنىنىڭ اقپاراتتىق بازاسىن جاساۋدى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنا مەملەكەتتىك مارتەبە بەرە وتىرىپ, ينستيتۋتسيونالدىق ترانسفورماتسيالاۋ شارالارىن قابىلداۋدى تاپسىردى. 

«سونىمەن قاتار عىلىم قورىنىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, عىلىمي زەرتتەۋلەردى كاپيتالداندىرۋعا, ولاردىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن, بارلىق كەزەڭدەگى اشىقتىعىن ارتتىرۋعا باسا ءمان بەرە وتىرىپ, ونىڭ رەبرەندينگىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك», دەدى ءا. سمايىلوۆ.

بۇعان قوسا بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرىمەن جانە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسىپ, حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسىنىڭ جوباسىنا عىلىمدى قاجەت ەتەتىن وندىرىستەردى, جوعارى تەحنولوگيالىق جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدا عىلىمنىڭ ۇلەسى بويىنشا ءبولىمدى قوسىپ, ونىڭ ناقتى ينديكاتورلارىن بەلگىلەۋدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.

«سونداي-اق يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ, ەنەرگەتيكا مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ, عىلىمي-تەحنيكالىق كەڭەستەر قۇرۋدى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان مەحانيزمىن ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك», دەدى ول.