پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 16 ناۋرىزدا ۇسىنعان جولداۋىندا اۋقىمدى رەفورمالار تۋرالى اشىق ايتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاڭا قازاقستان تەك ادال جانە ەركىن ساياسي باسەكەلەستىك جاعدايىندا قالىپتاسادى. «جاڭا قازاقستاندى ازاماتتىق قوعامى قالىپتاسقان ءتيىمدى مەملەكەتكە اينالدىرا الامىز», دەدى پرەزيدەنت ق.توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى «رەفورمالار ءۇشىن رەفورمالارعا» قارسى شىقتى. «قاعاز بەتىندە عانا جۇزەگە اسىرىلعان, بىراق شىندىققا ەش جاناسپايتىن جالعان تابىستارعا ماساتتانىپ وتىراتىن زامان كەلمەسكە كەتتى. حالىققا كوپىرمە ءسوز, بوس ۋادە ەمەس, كوزبەن كورىپ, قولمەن ۇستاۋعا بولاتىن وڭ وزگەرىستەر كەرەك. ءبىز كۇشتى پارلامەنتى بار پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكانى قۇرىپ جاتىرمىز», دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار كەيبىرەۋلەرگە ۇناعان جوق. سوندىقتان ىقپالدى ادامدار وزدەرىنىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرىن كەدەرگىسىز جالعاستىرۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسادى. ونىڭ پىكىرىنشە, ء«بارىن بارماق باستى, كوز قىستىمەن» شەشىپ ۇيرەنگەن ادامدار بۇعان دەيىنگى ارتىقشىلىقتارى مەن تابىس كوزدەرىن جوعالتىپ الۋدان قورىقتى. بۇل قاڭتار وقيعالاردى تۋىنداتتى. بەيبىت شەرۋگە شىققانداردى ارانداتۋشى توپتار ءوز ماقساتتارى ءۇشىن پايدالاندى.
«زاڭ بارىنە ورتاق, وعان بيلىكتەگى ازاماتتار دا, قوعام بەلسەندىلەرى دە بىردەي باعىنۋعا ءتيىس», دەدى ق.توقاەۆ. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانعا «حالقىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى جانە ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋ» ءۇشىن بۇرىنعىسىنشا اۋقىمدى رەفورمالار قاجەت. ق.توقاەۆ تامىر-تانىستىق پەن جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جاريالادى.
رەفورمالار بويىنشا پرەزيدەنتتىڭ بۇدان بىلاي مۋنيتسيپاليتەتتەردىڭ اكىمدەرىن قىزمەتتەن بوساتۋعا قۇقى بولماۋى كەرەك. پارلامەنتتىك باقىلاۋ كەڭەيتىلىپ, پرەزيدەنتتىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ توراعاسى مەن جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسىن تاعايىنداۋى پارلامەنت سەناتىنىڭ ماقۇلداۋىن تالاپ ەتەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەن ساياسي قايراتكەرلەر ءبىر مەزگىلدە اتقارا الاتىن لاۋازىمدار سانى شەكتەۋلى بولادى.
رەفورمالار ماجىلىسكە دە قاتىستى بولماق, وندا دەپۋتاتتاردىڭ 70 پايىزى پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا پروپورتسيونالدى وكىلدىك بويىنشا تىكەلەي داۋىس بەرۋ ارقىلى, ال 30 پايىزى ماجوريتارلىق جۇيە بويىنشا سايلاناتىن بولادى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ۇلكەن تاۋەلسىزدىككە يە بولادى. پارلامەنت كوبىرەك زاڭنامالىق وكىلەتتىكتەرگە يە جانە ەلدىڭ بۇكىل ەلەكتوراتىنىڭ ءۇنىن جەتكىزۋشى بولادى.
ساياسي پارتيالار قۇرۋ ءۇشىن بۇرىنعىداي 20 مىڭ ەمەس, 5 مىڭ مۇشە جەتكىلىكتى بولادى. سايلاۋ قورلارىنا قايىرىمدىلىقتىڭ شەكتى مولشەرىن ەنگىزۋ جەكە تۇلعالاردىڭ سايلاۋ بارىسىنا اسەرىن بولدىرماۋعا كومەكتەسەدى.
پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قىلمىستىق قۋدالاۋ سالاسى دا رەفورمالانىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى كەڭەيتىلەدى. ازاپتاۋ جانە قاتىگەزدىك جاعدايلارى تولىعىمەن جانە دەربەس تەرگەلەدى. كونستيتۋتسيالىق سوت بولاشاقتا ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋعا ءتيىس, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل دە وعان جۇگىنە الادى. جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ وتىرىستارى ونلاين رەجىمدە كورسەتىلەتىن بولادى, سۋديالاردى ىرىكتەۋ پروتسەسى نەعۇرلىم اشىق بولادى, ال القابيلەر سوتتارى كەڭەيتىلەدى.
پرەزيدەنت باق ءرولىنىڭ ماڭىزدىلىعىن دا اتاپ ءوتتى. باق بوستاندىعى مەن باسەكەلەستىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا باق تۋرالى زاڭ دا رەفورمالانادى. ق.توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, تاۋەلسىز باق-سىز دەموكراتيالاندىرۋ ءىسىن ىلگەرى جىلجىتۋ مۇمكىن ەمەس.