«ۇستاز دەگەن شاكىرتىنىڭ شىراعىن جاعا ءبىلۋى كەرەك. مەن سۇلتاننىڭ شىراعىن جاعا المادىم». بۇل – ءوزىمىز جاقسى بىلەتىن «مەنىڭ اتىم قوجا» فيلمىندەگى راحمانوۆ اعايدىڭ بالا كەزىمىزدەن قۇلاعىمىزعا ءسىڭىستى بولىپ كەتكەن ءسوزى.ء دال وسىلاي ءوزىن جازعىراتىن راحمانوۆ اعاي ءبىزدىڭ سانامىزدا شاكىرت الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن تەرەڭ سەزىنەتىن ناعىز ۇستازدىڭ بەينەسىندە ساقتالىپ قالعان. وقۋشى كۇنىمىزدە مەيىر-شاپاعاتىن توگىپ, ساباعىن ىنتى-شىنتىسىمەن, ەرەكشە ىقىلاسىمەن بەرەتىن مۇعالىمىمىزدى راحمانوۆ اعايعا ۇقساتىپ جاقسى كورەتىنبىز. قازىر وسىنداي ۇستازدار بار ما ەكەن؟
راسىندا, قانشا بۋىنعا ەس بولعان, قانشا ۇرپاق كورىپ وسكەن وسىناۋ كلاسسيكالىق كينوداعى ۇستاز وبرازىن شىنايى ومىردەن ىزدەيتىن ەدىك. ءبىز وقىعان اۋىلداعى مەكتەپتە قيالىمىزعا قانات ءبىتىرىپ, ارمانىمىزدى شىعارما ەتىپ جازدىرعان باستاۋىش سىنىپتاعى ۇستازدىڭ, سونداي-اق ەجەلگى ءداۋىر تاريحىن ەرتەگىدەي ەلىتىپ تۇسىندىرەتىن تاريحشى اعاي مەن جەر شارىنىڭ نەبىر كەرەمەتىنە قىزىقتىرىپ گەوگرافيادان ساباق بەرگەن اعايدىڭ بويىنان راحمانوۆ اعايعا ءتان قاسيەتتى بايقاۋشى ەدىك. اۋىلداعى قۇرداستارىم, بىزدەن بۇرىن-كەيىن وقىعان زامانداستارىم ءالى كۇنگە دەيىن وسىنداي ۇستازداردىڭ الدىن كورىپ, ءبىلىم الۋ نەسىبەمىزگە بۇيىرعانىنا ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ, ايتىپ جۇرەمىز. ويلاپ قاراساق, بىزگە ءار ساباقتان ءوز ءپانىن جەتىك بىلەتىن, وقۋشىنىڭ جۇرەگىنە جول تابا بىلەتىن ءبىلىمدى دە بىلىكتى مۇعالىمدەر ساباق بەرگەن ەكەن. ال بۇگىنگى تاڭدا بۇل ۇستازدارىمىزدىڭ ورنىن كەيىنگى تولقىن مۇعالىمدەر باسقان. بىراق ول اياۋلى ۇستازدارىمىزدىڭ ورنىن باستى دەپ اۋزىمىزدى تولتىرىپ ايتا دا المايمىز. ويتكەنى قازىر مەكتەپتە كەزىندە وزىمىزبەن قاتار وقىعان جانە قاتىرىپ وقىماعان قاتارلاستارىمىز ساباق بەرىپ ءجۇر. وكىنىشكە قاراي, بۇل – بۇگىنگى تاڭدا جالپىلاما سيپات الىپ كەتكەن, كوپ اۋىلعا ءتان جاعداي.
جالپى, جۇرگەن جەرىمىزدە, الەۋمەتتىك جەلىلەردە قازىرگى مۇعالىمدەردىڭ بىلىمىنە, ساۋاتىنا قاتىستى سىندى ءجيى ەستىپ-ءبىلىپ ءجۇرمىز. پاندەميا كەزىندە مەكتەپتەر ونلاين ءبىلىم بەرۋگە كوشكەندە ءبىراز اتا-انا مۇعالىمدەردىڭ ۋاتساپتاعى جازۋىنان-اق ساۋاتىنىڭ ناشار ەكەنىن بايقاپ, شوشىنىپ قالعان جاعدايلار دا بولدى. بۇل رەتتە ساۋاتسىز جازاتىن مۇعالىمنىڭ بالاعا قانداي ءبىلىم بەرەتىنى كوپشىلىكتى اجەپتاۋىر الاڭداتقانى راس. كەيىنگى جىلدارى قوعامدا مۇعالىم مارتەبەسىنىڭ تومەندەپ كەتكەنى, ماردىمسىز ەڭبەكاقى وسى ماماندىقتى تاڭدايتىنداردىڭ قاتارىن ازايتىپ جىبەرگەن ەدى. سونىڭ سالدارىنان مەكتەپتەردە مۇعالىم جەتىسپەي, بۇل پەداگوگتەردىڭ ساپاسىنا دا اسەر ەتتى. اسىرەسە مۇعالىم تاپشىلىعى قاتتى سەزىلەتىن اۋىل-ايماقتاردا ءبىلىم ساپاسى ايتارلىقتاي ءتۇسىپ كەتتى. ال اۋىلداعى كەيبىر مۇعالىمدەردىڭ دەڭگەيى كوبىنە-كوپ تالاپقا ساي كەلە بەرمەيدى. ديپلومىن ساتىپ العان, وقىعان ماماندىعىنا سايكەس كەلە بەرمەيتىن پاننەن ساباق بەرىپ جۇرگەن مۇعالىمدەردىڭ بارىن جانە از ەمەس ەكەنىن ەستىپ قالامىز.
ەندىگى ۋاقىتتا اسا ماڭىزدى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قاتىستى بۇل ماسەلە ءجىتى نازارعا الىنىپ, قاجەتتى ءىس-شارالار قولعا الىنباق. جاقىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە اۋىل-ايماقتارعا ۇزدىك مۇعالىمدەردى تارتۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. «ساپالى بىلىمگە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ – ءسوزسىز باسىم باعىت. بۇل – بۇكىل قوعام دامۋىنىڭ اسا ماڭىزدى فاكتورى. ءبىز مەكتەپتەردى قالاي ماتەريالدىق جاعىنان قامتاماسىز ەتسەك تە, ءبىلىم ساپاسىن جاقسى مۇعالىمدەرسىز كوتەرۋ مۇمكىن ەمەس. ۇلى احمەت بايتۇرسىن ۇلى ايتقانداي, «مۇعالىم – مەكتەپتىڭ جۇرەگى». سوندىقتان مەن مۇعالىمدەر تاپشىلىعى بار وڭىرلەرگە ۇزدىك پەداگوگتەردى تارتۋدىڭ ارنايى قولداۋ پاكەتتەرى بار ارنايى باعدارلاماسىن əزىرلەۋدى تاپسىرامىن», دەدى پرەزيدەنت.
بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە 366 666 مۇعالىم بار بولسا, ونىڭ جارتىسىنان كوبى, دالىرەك ايتقاندا, 209 391-ءى اۋىلدىق مەكتەپتەردە جۇمىس ىستەيدى ەكەن. سوندىقتان ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ ماسەلەسىندە اۋىلداعى مەكتەپتەردىڭ دەڭگەيىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. بۇل ءۇشىن پرەزيدەنت ايتقانداي, اۋىلدارعا ۇزدىك مۇعالىمدەردى تارتۋدىڭ ماڭىزى زور. ءسوز باسىندا اتاپ وتكەن «مەنىڭ اتىم قوجا» فيلمىندە قوجانىڭ «شىركىن-اي, بارلىق ادام بالاسى راحمانوۆ اعايداي بولسا, ءومىر ءتىپتى تاماشا بولار ەدى» دەپ داپتەرىنە ارمانىن جازاتىن تۇسى بار. وسى ارمان ءالى دە وزەكتى.