ەكىباستۇز قالاسىنداعى جاعىمسىز جاعداي ءدۇيىم ەلدى ەلەڭ ەتكىزدى. پاتەرلەردىڭ بىرىنەن كۇتىمسىز قالعان ءتورت بالدىرعان تابىلدى. اش-جالاڭاش بالالار ءتۇرلى اۋرۋعا شالدىعىپ, ءتىپتى جۇرۋدەن قالعان. تار بولمەدە قامالعان «ماۋگلي» بالالاردىڭ وبالى كىمگە؟ اتا-انانىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ءوز الدىنا, قۇزىرلى ورگان وكىلدەرى نەگە شەتتە قالدى؟ ماسەلەنىڭ ءمان-جايىنا ءۇڭىلىپ كورەلىك.
بالاپانداردىڭ كورەر جارىعى بار ەكەن. ابىروي بولعاندا, جەرگىلىكتى ەرىكتىلەر وتباسىنىڭ مۇشكىل كۇيىن كورىپ, قالا اكىمدىگىنە, وزگە دە قۇزىرلى مەكەمە وكىلدەرىنە حابار بەرىپتى. سودان كەيىن عانا جەرگىلىكتى يۋۆەنالدى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى اتالعان مەكەنجايعا ارنايى بارىپ, وتباسىنىڭ جاعدايىمەن تانىسقان.
ەكىباستۇز قالاسى اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى ءماريام اداسباەۆانىڭ ايتۋىنشا, اتالعان وتباسى اقسۋ قالاسىنا قاراستى تورتقۇدىق ەلدى مەكەنىنەن كوشىپ كەلگەن. ولارعا كومىرلى شاھاردىڭ جالدامالى پاتەرى بۇيىرىپتى.
– يلدار افاتەەۆ پەن ليۋبوۆ زەينالوۆانىڭ وتباسىندا 2014, 2016, 2017, 2018 جىلدارى دۇنيەگە كەلگەن ءتورت بالاسى بار. بالدىرعاندار فيزيولوگيالىق جانە پسيحولوگيالىق تۇرعىدا دامىماي قالعان. ءتىپتى وزدىگىنەن ءجۇرىپ-تۇرا المايدى, كەيبىرەۋى ءوز بەتتەرىمەن تاماقتانۋعا قاۋقارسىز. بالالاردىڭ اكەسى ي.ت.افاتەەۆ بيىل اقپان ايىندا «بوگاتىر كومىر» جشس مەردىگەرلىك ۇيىمىنا جۇمىسقا ورنالاسقان. ول الكوگولدىك ىشىمدىك ىشەتىن ادام رەتىندە ەسەپكە الىنعان. ال زايىبى ەشقايدا جۇمىس ىستەمەيدى. اناسى مەن بالالارى اقسۋ قالاسىنىڭ ەمحاناسىنا تىركەلگەن. بىراق بالالارعا مۇگەدەكتىك بەلگىلەنبەگەن. كوپبالالى وتباسىنىڭ جاردەماقىسىن الىپ كەلگەن. ەكىباستۇز قالاسىنا كوشىپ كەلگەننەن بەرى الەۋمەتتىك جانە مەديتسينالىق كومەك الۋ ءۇشىن بىردە-ءبىر مەكەمەگە جۇگىنبەگەنى انىقتالدى. قامقورشىلىق سەكتورىنىڭ ماماندارى ازىق-ت ۇلىك جانە سابىن, جۋ قۇرالدارىمەن كومەك كورسەتتى. بالالاردىڭ اناسى ل.ۆ.زەينالوۆامەن اڭگىمە جۇرگىزىپ, «نەكە جانە وتباسى (ەرلى-زايىپتىلىق) تۋرالى» زاڭىنا سايكەس, كامەلەتكە تولماعانداردى تاربيەلەۋ جونىندەگى قۇقىقتار مەن مىندەتتەر ءتۇسىندىرىلدى. تۇرعىن ءۇي مەن تۇرمىستىق جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن مەرزىم بەرىلدى. 9 اقپاندا بالالار ەكىباستۇز قالالىق اۋرۋحاناسىنا ورنالاستىرىلىپ, كەيىن وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ ينفەكتسيالىق بولىمشەسىنە اۋىستىرىلدى. بالالار اۋرۋحانادا اناسىمەن بىرگە جاتىر. اتالعان وتباسىنىڭ ودان ارعى تاعدىرى, ولارعا قاجەتتى كومەك كورسەتۋ ماسەلەسى ەمدەلۋدەن وتكەننەن كەيىن قارالاتىن بولادى, – دەدى ءماريام اداسباەۆا.
بۇعان دەيىن ەكىباستۇز قالاسىنداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ بىردە-بىرىنە مۇنداي بالالار تىركەۋگە الىنباعان جانە مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنبەگەن. «دارىگەرلەردىڭ تاراپىنان كومەك بولماۋىنىڭ سەبەبى – وسى», دەپ ءتۇسىندىردى جەرگىلىكتى اكىمدىك باسشىلىعى.
اقسۋ قالالىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى ماقسات مۇقاشەۆپەن دە تىلدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
– ولار اقسۋ قالاسىنىڭ تورتقۇدىق اۋىلىنا 2019 جىلدىڭ مامىر ايىندا كوشىپ كەلىپ, شىلدەدە قايتا كەتىپ قالعان. العاش كوشىپ كەلگەن كەزدە جەرگىلىكتى مەدبيكەلەر اۋىلدىق امبۋلاتورياعا تىركەۋگە العان بولاتىن. ال ودان كەيىن قايتا كوشەردە قايدا ورنالاساتىنى تۋرالى ەشكىمگە حابار بەرمەگەن. ءبىزدىڭ مەدبيكەلەر قايدا كوشكەنىن بىلمەدى, – دەيدى باس دارىگەر.
ەكىباستۇز قالالىق ءبىلىم بەرۋ ءبولىمىنىڭ بالالار قۇقىعىن قورعاۋ سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دينارا احمەتوۆانىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, اتالعان وتباسىنىڭ بالالارى تۋرالى مالىمەت ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ دەرەكتەرى بازاسىندا جوق. سوندىقتان مەكتەپ جاسىنداعىلارى مەكتەپكە, ودان كىشىلەرى بالاباقشاعا الىنباعانىن ايتادى.
– ەكىباستۇز قالاسىندا وسىنداي وتباسى تۇراتىنىن, وندا مەكتەپ جانە بالاباقشا جاسىنداعى بالالارى بار ەكەنىن پوليتسيادان اقپارات كەلگەندە عانا بىلدىك. ەگەر اتا-اناسى قالالىق ءبىلىم بەرۋ بولىمىنە وزدەرى جۇگىنىپ, قاجەتتى قۇجاتتارىن كورسەتكەن جاعدايدا ءبىزدىڭ مۇعالىمدەر ۇيىنە بارىپ وقىتاتىن ەدى. مىسالى, قازىرگى تاڭدا 60-تان استام وقۋشىعا سونداي جۇيەدە ءبىلىم بەرەمىز. ەندىگى كەزەكتە, ەمحانادان شىعۋىن جانە دارىگەردىڭ قورىتىندى انىقتاماسىن كۇتەمىز. سودان كەيىن بىلىممەن قامتىلادى. بۇرىن مۇعالىمدەر ءار وقۋشىنىڭ ۇيىنە جەكە-جەكە بارىپ, اتا-انالارىمەن جانە وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىمەن تانىساتىن ەدى. 2017 جىلدان كەيىن بۇعان شەكتەۋ قويىلعاندىقتان, ءبىز وقۋشىلاردىڭ قانداي جاعدايدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن بىلمەيمىز, – دەيدى دينارا ومىربايقىزى.
وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ەلميرا تەمىرعاليەۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا, بالالاردان كوروناۆيرۋستىڭ بەلگىلەرى انىقتالعان. قازىر دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا.
– بالالار سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە ءبىر رەت بولسا دا دارىگەردىڭ الدىنا بارماعان ەكەن. اناسى ء«بارىن ءوزىم بىلەمگە» سالىپ, ءوز بەتىمەن ەمدەپ كەلگەن. سوندىقتان جاعدايلارى كۇرت تومەندەپ كەتكەن. ايتپەسە, تۋعاندا دەندەرى ساۋ بولعانىن ايتادى. قازىرگى تاڭدا وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ ينفەكتسيالىق بولىمشەسىنىڭ جاۋاپتى ماماندارى بالالارعا قاتىستى بارلىق زەرتتەۋلەر مەن تالداۋلارىن ازىرلەپ جاتىر. سونىمەن قاتار ديەتولوگ ماماندار دا ءوز كەڭەستەرىن بەرۋدە. سەبەبى ۇزاق ۋاقىت اش بولعان بالالاردى بىردەن تويدىرىپ تاماقتاندىرۋعا بولمايدى. قاجەت بولعان جاعدايدا رەسپۋبليكادان بىلىكتى مامانداردى شاقىرتامىز. وعان دەيىن مرت جانە كت اپپاراتتارىنا ءتۇسىرىپ, قورىتىندىلارىنا زەر سالاتىن بولامىز, – دەدى ە.تەمىرعاليەۆا.
ورىن العان جاعدايعا قاتىستى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايزادا قۇرمانوۆا دا پىكىر ءبىلدىرىپ, وتباسىنىڭ وسىنداي جاعدايعا دەيىن جەتۋىنە كىنالى ادامدار انىقتالعان جاعدايدا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىنىن ايتتى.
– بۇل جاعدايعا بايلانىستى, ءبىرىنشى كەزەكتە, بالدىرعاندارعا مەديتسينالىق جانە پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتىلىپ, قالىپتاسقان وتباسىلىق احۋالدىڭ سەبەپتەرى انىقتالىپ جاتىر. قۇزىرلى ورگاندارعا كىنالى تۇلعالارعا قاتىستى دەرەۋ شارا قولدانۋ تاپسىرىلدى. ماسەلە باقىلاۋدا بولادى. زاڭ جاعىنان بولسىن, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك تۇرعىسىنان دا اتا-انانىڭ بالا الدىنداعى مىندەتى ءبىرىنشى تۇرادى. سوندىقتان جاعدايعا بىرجاقتى قاراماعان ءجون. ءبىلىم مەن دەنساۋلىق سالاسىنىڭ وكىلدەرى مونيتورينگ جۇرگىزگەندە, كوبىنەسە ۇلكەندەردىڭ ايتقانىنا سۇيەنىپ ەسىك الدىنان, بوساعادان قايتاتىنى بەلگىلى. ءۇي ىشىنە سەبەپسىز كىرۋگە تاعى بولمايدى. بۇل ماسەلەنى جان-جاقتى تالداپ, ساراپتاپ, وبەكتيۆتى باعا بەرگەن دۇرىس, – دەدى ايزادا امانگەلدىقىزى.
وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ ەكىباستۇز قالاسىنا ارنايى بارىپ, شۇعىل جيىن وتكىزدى. ايماق باسشىسى مۇنداي كەلەڭسىزدىككە جول بەرگەن اقسۋ جانە ەكىباستۇز قالالارى باسشىلارىنىڭ, جاۋاپتى مەكەمە باسشىلارىنىڭ جۇمىسىن سىنعا الدى. قوس شاھاردىڭ اكىمىنە سوگىس جاريالادى.
– وسى كورىنىس ارقىلى ءبىر وتباسىنىڭ نەمەسە قوعامنىڭ تۇتاس ماسەلەسىن زەرتتەپ, تالداۋعا بولادى. جاۋاپتى مەكەمەلەر ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەمەيدى. كۇردەلى جاعدايعا تاپ بولعان كەز كەلگەن وتباسىنى انىقتاۋ, ولاردى قالىپتى ءومىر جاعدايىنا قوسۋ – مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باستى ماقساتى, – دەدى ءا.سقاقوۆ.
نەگىزگى جاۋاپكەرشىلىك اتا-انانىڭ موينىندا بولۋ كەرەك ەكەنى راس. بىراق قۇزىرلى ورگان وكىلدەرى جاپان دالانى ەمەس, قالانىڭ قاق ورتاسىن مەكەن ەتكەن جاس وتباسىنىڭ جۇپىنى كۇيىنەن حاباردار بولۋى مىندەتتى دە شىعار. بۇل – قوعامنىڭ پىكىرى. ءسىز نە دەيسىز؟
پاۆلودار وبلىسى