جىلدار وتسە دە ۇمىتىلمايتىن ساتتەر, وقيعالار بولادى. تاريح سونىسىمەن قۇندى. 1993 جىلدىڭ مامىرىندا قازاق شەكاراشىلارى تاجىك ەلىنىڭ اۋعان جەرىمەن شەكتەسكەن شەبىن كۇزەتۋگە كىرىستى. 2001 جىلدىڭ 8 اقپانىنا دەيىن جالعاسقان جاۋاپتى ميسسياعا قازاق دالاسىنان اتتانعان ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ وفيتسەرلەرى مەن ساربازدارى ءوز مىندەتتەرىن ابىرويمەن اتقاردى.
تاجىك-اۋعان شەكاراسىن كۇزەتۋ, سودىرلارمەن قارۋلى قاقتىعىس, ەسىرتكى تاسىمالداۋشىلاردى ۇستاۋ – تاجىك حالقىنىڭ عانا ەمەس, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ دە بەيبىت ءومىرىن, تىنىشتىعىن قورعاۋ ساربازدارعا جۇكتەلگەن سالماقتى مىندەت ەدى. قازاقستاندىق باتالوننىڭ ءار كەزەڭدەگى جەكە قۇرامدارى وزدەرىنە جۇكتەلگەن جاۋىنگەرلىك تاپسىرمانى جانقيارلىقپەن ورىنداعانى اڭىزداي ايتىلىپ كەلەدى.
ەڭ وكىنىشتىسى, 1994 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە سودىرلارمەن بولعان قاندى قاقتىعىستا شەكاراشى رادجان باتىرحانوۆ قازا تاپسا, اراعا جىل سالىپ ۇلتتىق ۇلاننىڭ 17 ساربازى وققا ۇشتى. ەسىمى ەرلىكپەن ورىلگەن بۇل جاندار وتانىمىزدىڭ ناعىز پاتريوتتارى رەتىندە تاريحىمىزعا تاڭبالاندى.
سودان بەرى دە 21 جىل ءوتىپتى. الماتى ىرگەسىندە ەسىمى ەل ەسىنەن وشپەيتىن ەسىمدەر 21-ءشى مارتە ەسكە الىندى. ءداستۇرلى شارادا شەكارا قىزمەتىنىڭ وكىلدەرى سول قيان-كەسكى كەزەڭنىڭ سۇستى بەينەسىن تاعى ءبىر مارتە شولىپ ءوتتى. ساپ تۇزەگەن ساربازدار الدىندا قارۋلاستارىنىڭ ەرلىكتەرى جايلى سىر شەرتكەن تاجىك-اۋعان ارداگەرلەرى جات ەل شەكاراسىندا جان بەرگەندەردى تەبىرەنە ەسكە الدى.
ۇقك شەكارا قىزمەتى الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ قاراساي اۋداندىق باسقارماسىندا تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا قازا تاپقان باتىرلار رۋحىنا ورناتىلعان ەسكەرتكىش بار. شەكاراشىلار ءۇشىن قاستەرلى سانالاتىن وسىناۋ «وبەليسكتىڭ» الدىندا جىل سايىن اقىندار ولەڭ وقىپ, پاتريوتتىق اندەر شىرقالادى. بۇل ءداستۇر بيىل دا جالعاسىن تاپتى.
...شاتقال. كۇز.
جاتىپ الدى دىمقىل
تۇمان.
پامير تۇر ايىرىلعان
نۇر-قۇتىنان.
كەشقۇرىم.
تاجىك قىزى قارا كيگەن
كەلەدى جۇرەگىنەن
سىرعىتىپ ءان...
...شەكاراشىلاردىڭ الدىندا شابىتتانا جىر وقىعان اقىن, شەكارا قىزمەتىنىڭ وفيتسەرى راۋان قابدولدا. شەكاراشىنىڭ رۋحىن شەكاراشى عانا تۇسىنەدى دەگەن ول, قاپىدا قازا تاپقان رادجان باتىرحانوۆتىڭ ەرلىگىن ولەڭمەن اسپانداتتى.
بۇل ءانى تاجىك قىزدىڭ
ەرلىك جايلى,
ەرلىك پە؟!
انا ءۇشىن بۇل ءان-قايعى.
رۋحتىڭ ءيىسى اڭقيدى سۋىق
تاستان.
ءاي, بالا! ءاندى تىڭدا,
ءبىل ءمان-جايدى...
«تاجىك-اۋعان شەكاراسى بىزگە تۋعان جەرىمىزدىڭ قادىرىن ءتۇسىنىپ, وتانعا ادال قىزمەت ەتۋگە, جاۋاپكەرشىلىك پەن تارتىپكە ۇيرەتتى. قانشاما جىل وتسە دە تاجىك-اۋعان شەكاراسىنىڭ ارداگەرلەرى باۋىرلاس تاجىك ەلىنىڭ شەبىندە وتكەن قاۋىپ-قاتەرگە تولى كۇندەردى ءبىر ءسات ەستەرىنەن شىعارماق ەمەس», دەيدى «زاستاۆا تارلاندارى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق ۇيىمى الماتى قالالىق فيليالىنىڭ توراعاسى, زاپاستاعى گەنەرال-مايور م.ءماجيتوۆ.
وسى جىلداردىڭ بەدەرىندە ساربازدار رۋحىنا سان مارتە سالاۋات ايتىلىپ, كىتاپتار جازىلدى. بيىل دا جينالعاندار ەسكەرتكىشكە گۇل شوقتارىن قويىپ, باتىرلار رۋحىنا تاعزىم ەتتى. كىشى بۋىن شەكاراشىلارعا تاجىك ەلىنىڭ شەكاراسىندا وتكەن تىنىشسىز كۇندەر تۋرالى باياندالدى. سالتاناتتى شارادان قايتىپ بارا جاتقانىمىزدا قولىن سەرمەپ ولەڭ وقىعان شەكاراشى اقىننىڭ شىمىر شۋماقتارى جادىمىزدا جاڭعىرىپ جاتتى.
...مەيىرىمنىڭ ارۋاناسى
بوزداسىن دا,
بوزداسىن, شەردى ازداپ
قوزعاسىن دا.
«بولماسىن ەندى سوعىس»
دەپ تىلەدى,
جالت ەتتى رۋح انانىڭ كوز
جاسىندا...
ءيا, ەرىم دەگەن ەلى باردا, ەرلىك گيمنى شىرقالا بەرمەك. وتان-انا وعلاندارىن ۇمىتپايدى...
الماتى