مىڭ قۇبىلعان جاعارماي باعاسى

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆتىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, قازىر مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار باعانى رەتتەۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرى مەن ۇسىنىستاردى ازىر­لەۋگە كىرىستى. ۆەدومستۆو باسشى­سى بۇل جۇمىستىڭ قورىتىن­دىسى­نا سايكەس قوسىمشا اقپارات بەرىلە­تىنىن العا تارتتى. جالپى, قۇزىرلى ورگان جاعارماي ماتەريالدارىنا تاپشىلىقتى بولدىرماۋ ءۇشىن بىرقاتار شارا قاراستىرىلىپ جات­قانىن جەتكىزدى. بۇل ءبىرىنشى كەزەك­تە وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ قۋات­تارىن ارتتىرۋمەن بايلانىستى.

بىلتىر 12 ايدا 3 مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا ءوندىرىس كولەمى 17,028 ملن تونناعا جەتىپ, 2020 جىلعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا ءوسىم 107,7%-دى كورسەتتى. مۇناي ونىم­دەرىن ءوندىرۋ كولەمىنە توق­تالساق, اۆتوبەنزين – 4 812,8 مىڭ توننانى قۇرادى نەمەسە بىلتىرعى كەزەڭنەن 107,3%-عا كوپ. ديزەل وتىنى – 4 870,2 مىڭ تونناعا جەتسە, اۆياوتىن – 586,5 مىڭ توننانى جانە مازۋت 2 410,4 مىڭ توننانى قۇرادى.

بيىل مۇناي وڭدەۋ كولەمى 18 ملن تونناعا جۋىقتايدى دەپ جوس­پارلانعان. بۇل 2021 جىلعى كور­سەتكىشتەن 5,1%-عا ارتىق.

«جاڭا زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى ۇزاق ۋاقىت پەن قوماقتى قاراجات­تى قاجەت ەتەتىنى بەلگىلى. سوندىق­تان بۇگىندە شىمكەنتتەگى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ جولدارى پىسىقتالىپ جاتىر. كەزىندە بۇل كاسىپورىن قازىرگە قاراعاندا الدەقايدا كوپ ءونىم بەرەتىن. سونداي-اق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىن ۇزاق مەرزىمگە جوندەۋ كەزەڭىنە اۋىسۋ بارىسىن اياقتاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. زاۋىتتار جىل سا­يىن تەحنيكالىق جوندەۋدى قاجەت ەتەتىنى بارشاعا ءمالىم. كەزىن­دە تور (وزىق دامۋ ايماعى) جۇ­يەسى ەنگىزىلىپ, سوعان سايكەس جون­­دەۋ ارالىعىن ءۇش جىلعا دەيىن ارت­تىرۋ قاراستىرىلعان. بۇل ما­سە­­لە­لەر مينيسترلىك پەن كومپانيالار اراسىندا شەشىلىپ جاتىر.

بۇعان قوسا تۇتىنۋدىڭ ماۋ­سىمدىق ءوسىمىن رەتتەۋ ءۇشىن مۇناي ونىمدەرى رەزەرۆتەرىنىڭ قۇ­رىلۋى, وڭدەۋ زاۋىتتارى جوندەۋ جۇمىستارىنا كوشكەندە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋ­شىلەرىن ديزەل وتىنىمەن قامتۋ­دى ۇيلەستىرۋ مەن كۇزگى جانە كوك­تەمگى دالا جۇمىستارىنىڭ قار­قىنىن باسەڭدەتپەۋ دە وتە ماڭىزدى», دەدى مينيستر.

باس ەنەرگەتيك ايتقانداي, كۇن­گەي وڭىردەگى كاسىپورىننىڭ ءون­دى­رىس كولەمىن ارتتىرۋدىڭ مۇم­كىن­دىگى بار. ماسەلە زاۋىتتى قا­جەت­تى شيكىزاتپەن قامتۋدا جاتىر. ول ءۇشىن مۇناي قۇبىرىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ كەرەك.

«شىمكەنت ءموز-ءدىڭ اۋما­عى كەڭ جانە زاۋىتتىڭ جالپى شار­ۋا­­شىلىقتارى قىسقا مەر­زىم­دە ۇلعايىپ كەلە جاتقان قاجەت­تىلىكتەردى قامتىپ, قۋات كولەمىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا كاسىپورىندى مۇنايمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن ەس­تەن شىعارۋعا بولمايدى. قازىر اتىراۋ-كەڭقياق مۇناي قۇبى­رى­نىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن كەڭەي­تۋ جونىندە ويلانۋ قاجەت. وڭ­تۇس­تىكتەگى ءموز-دە كومىرتەك شيكىزاتىن وڭدەۋدى ۇزدىكسىز جۇر­گىزۋ ءۇشىن وتكىزۋ قابىلەتىن 6 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋعا بايلانىس­تى قوسىمشا جۇمىستاردى قولعا الۋ كەرەك. جوندەۋ ارالىق كەزەڭگە بايلانىستى 3 ءموز-ءدىڭ اعىمداعى جوندەۋ تسيكلىنە تالداۋ جۇرگىزىلىپ, زاۋىتتاردا وڭدەۋدىڭ قايتالاما پروتسەستەرى توقتاۋىنىڭ جيىنتىق ۋاقىتى جىلىنا 100 كۇننەن اساتىنى بەلگىلى بولدى. سوندىقتان قازىر 5 جىلعا ارنالعان جوندەۋ كەستەسىن ازىرلەپ جاتىرمىز. بۇل جىلىنا 3 زاۋىتتىڭ بىرەۋىن عانا توقتاتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, ءوندىرىس كولەمىن تۇتاستاي جىل كولەمىندە تەڭەستىرۋگە جول اشادى. مۇناي ونىمدەرىنىڭ رەزەرۆتەرىنە كەلسەك, ونى قۇرۋدان بولەك, بيىل ءبىرىنشى توقساندا «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ بازاسىندا مۇناي ونىمدەرىنە بايلانىستى «قتج» ۇك» اق-نىڭ 50 مىڭ تونناعا دەيىنگى جاعارمايدى ساقتاۋعا قاۋقارلى بازانى پايدالانىپ, 150 مىڭ كولەمىندە رەزەرۆ قۇرىلادى دەپ بولجانىپ وتىر. ونىڭ دەنى – ديزەل وتىنى. تالاپقا ساي رەزەرۆۋار پاركى قاراستىرىلعان. سوندىقتان وسىنداي رەزەرۆتەردى قۇرۋ ءۇشىن وسى قۋاتتاردى قولدانامىز دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى.

ب.اقشولاقوۆ شارۋالاردى ديزەلمەن قامتۋ جۇمىستارى اقپاننان باستالاتىنىن, سول سە­كىل­دى الدىمەن جاعارماي وڭتۇس­تىك­كە جىبەرىلەتىنىن جەتكىزدى.

ءموز جوندەۋ مەرزىمدەرىن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن ديزەل وتىنىن تيەپ جونەلتۋمەن ۇيلەستىرۋ بويىنشا مىناداي شارالاردى قابىلدايتىن بولامىز: اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردىڭ مۇقتاجدىقتارى ءۇشىن ديزەل وتىنىن جونەلتۋ 2022 جىلعى اقپاننان باستاپ, نەگىزىنەن, وڭتۇستىك وڭىرلەرگە جۇزەگە اسىرىلادى. بيىلعا ارنال­عان جەتكىزىلىمدەردىڭ جالپى كولە­مى ەكى ماۋسىمعا دا 800-850 مىڭ توننا ديزەل دەڭگەيىندە بولجانىپ وتىر. سونداي-اق شىمكەنت ءموز-گە جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ مەرزىمىن قاراشاعا اۋىستىرىپ, 2023 جىلعا قاراي جالعاستىرۋ مۇمكىندىگى پىسىقتالىپ جاتىر. پاۆ­لو­دار ءموز-دەگى جوندەۋ جۇمىس­تارىن دا ماۋسىمنىڭ سوڭى­نان شىلدەنىڭ ورتاسىنا دەيىن, ياعني ەگىن سالۋ ناۋقانى اياقتالعاننان سوڭ جۇرگىزۋ قاراستىرىلۋدا.

ءموز-دەگى تاسىمالداۋ ۇدە­رىسىن اۆتوماتتى تۇردە باقىلاي­تىن جۇيەلەردىڭ بولماۋى دا شارۋا­نى شاتقاياقتاتىپ تۇر. سول سەبەپتى اۋەجايلاردىڭ بار­لىق مۇناي بازاسى مەن وتىن قۇيۋ كەشەندەرىن ەسەپكە الۋ باقىلاۋ اسپاپتارىمەن مىندەتتى تۇردە جاراقتاندىرۋعا بايلانىستى زاڭنامالىق وزگەرىستەر ازىرلەنبەك. دەسە دە بۇل ۇسىنىس بيزنەس قاۋىمداستىقپەن مۇقيات تالقىلاۋدى تالاپ ەتەدى. وسىعان قاتىستى قازىر بيزنەسكە اسەردى ازايتۋ ءۇشىن اككرەديتتەلگەن كومپانيالارمەن كونسۋلتاتسيالىق جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.

جاعارماي ماتەريالدارىن ءون­دىرىپ, تاراتۋ جۇيەسىن رەفور­ما­لاۋ جونىندەگى مىندەت ۇكىمەت­تىڭ, اتاپ ايتقاندا ەنەرگەتيكا مي­نيستر­لىگىنىڭ الدىنا قويىلعانى بەل­گىلى. بىرىنشىدەن, بۇل دەلدال­دار­دى جويىپ, كوتەرمە ساۋدا وكىل­د­ەرىنە قويىلاتىن تالاپ­تار­دى كۇ­شەيتۋگە قاتىستى. ونىڭ تۇپ­كىلىكتى ەرەجەلەرى ءالى تالقى­لانىپ جاتىر.

«كەيبىر تالاپتىڭ قاتاڭ­داۋى, ەڭ الدىمەن باعانىڭ كۇرت كوتەرىلۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن, سون­داي-اق كوتەرمە ساۋداعا مەنشىك قۇقى­عىنداعى مۇناي بازالارى بار ادامدار عانا جىبەرىلۋى كەرەك دەپ سانايمىز. بۇگىن شەكتى نارىقتىق باعالاردى ەسكەرىپ, بيرجالىق ساۋدا-ساتتىقتى قال­پىنا كەلتىرۋ مۇمكىندىگىن قاراس­تىرىپ جاتىرمىز, سونىمەن قاتار وسىعان قاتىسۋشىلاردى شەكتەۋ ماسەلەلەرى قارالاتىن بولادى. مۇمكىن, بيرجا ساۋداسى بىرنەشە سەسسياعا ءبولىنىپ, ءىرى جانارماي قۇيۋ ستانسالارى مەن بىرنەشە جانارماي قۇيۋ ستانساسى بار شاعىن جەلىلەر بيزنەستىڭ اۋقىمىن ەسكەرىپ, بولەك ساۋدا جاساي الاتىن بولادى. جالپى, بۇل اۆتوجانارماي قۇيۋ ستانسالارىنا بيرجا ارقىلى تىكەلەي دەلدالداردان ەمەس, تىكەلەي رەسۋرس ۇستاۋشىلاردان ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ەسەپتەيمىز. تيىسىنشە, بۇل باعا ساياساتىنا دا, رەسۋرستاردىڭ قولجەتىمدىلىگى ماسەلەسىنە دە وڭ اسەر ەتەدى», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن مينيستر.