امەريكا اۋەزوۆ كوزىمەن

ول ءداۋىر حالىقتار دوستى­عى­نا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ, كوركەم اۋدارما قولعا الىنىپ, ادەبيەتتەگى يدەيالار ار­قى­لى ادامزاتتىق اقىل-وي قوزعالىسى الابوتەن العا جىلجىپ, ناتيجەسىن كورسەت­كەن كەزەڭ بولدى. سوندا ءساتى ءتۇسىپ, مۇحتار اۋەزوۆ 1955 جىلى العاش رەت, 1961 جىلى ەكىنشى رەت ۇندىستانعا, 1956 جىلى چەحوسلوۆاكياعا, 1957 جىلى جاپونياعا, 1958 جىلى گەرمانياعا, 1960 جىلى امە­ريكاعا ساپار شەككەن ەدى. سول ۋاقىتتا ءار مەملەكەتتەن جازىلعان جولجازبالار وز­گە تىلدەرگە, ءتىپتى ورىس تىلى­نە اۋدارىلماي جازۋشى مۇ­را­عاتىندا مۇرتى بۇزىلماي جار­تى عاسىردان استام ۋاقىت جاتتى. كەيىن سۋرەتكەردىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي شىعارىلعان ەلۋتومدىق تولىق جيناعىنىڭ 38-ءشى تومىندا تولىق ءماتىنى العاش رەت قازاق وقىرماندارىنا جول تارتقان بولاتىن.

سونىڭ ءبىرى «امەريكا اسەر­لەرى» اۋەزوۆتىڭ بيىلعى – 125 جىلدىعىنا وراي قا­زاق­­ستانداعى امەريكا ەلشى­لىگىنىڭ قولداۋىمەن العاش رەت اعىل­شىن تىلىنە اۋدارىلىپ, الەم­دىك رۋحانياتقا جول تارتتى. امەريكا ەلشىلىگىنىڭ باستا­ماسىمەن جارىق كورگەن بۇل جيناققا م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينس­تي­تۋتى «اۋەزوۆ ءۇيى» عمو-نىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عى­لىم­دارىنىڭ دوكتورى, پرو­فەسسور گۇلزيا ءپىرالى مەن وسى ورتالىق ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىم­دارى­نىڭ كانديداتى ديار قوناەۆتىڭ «امەريكا-قازاق جازۋشىسىنىڭ كوزىمەن» اتتى عىلىمي زەرتتەۋ ەڭبەگى, جازۋشىمەن ساپارلاس بول­عان ۋكراين جازۋشىسى ولەس گونچاردىڭ «جارىق جۇل­دىز» ەستەلىگى ءھام مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «امەريكا ساپارى» مەن «امەريكا اسەرلەرى» اتتى ساپارنامالارى, «مارشرۋت جانە مەرزىم» اتتى جازۋشى ءجۇرىپ وتكەن جول ىزىمەن تۇسىرىلگەن جازبا-كارتا جا­ريا­لانعان. ايتا كەتەيىك, بۇل ەڭ­بەكتەر ەكى تىلدە بەرىلىپ وتىر.

سۋرەتكەردىڭ ءار جازۋىنان انىق سەزىلەتىن «مىڭ بوياۋدىڭ توي-توعىسى» «امەريكا اسەر­لەرىندە» دە بايقالادى. اۆتور بوتەن ەلدەگى كورگەندەرى مەن كوكەيىنە تۇيگەن جاقسى اسەر­لەرى, كۇندەلىگىنە جازىلعان شتريح­تار, قيالعا قانات بى­تىر­­گەن عاجايىپ كورىنىستەر, كەز­دە­سىپ, سۇحباتتاسقان جاندار­مەن بولعان جۇرەكجاردى اڭ­گىمە­لەر, ول ەلدىڭ بىزگە بەي­ما­لىم جۇمباق ومىرلەرى مەن تاري­حى, مادەنيەتى مەن ادەبيەتى تۋ­­را­­سىندا تول­عا­نادى. جازۋ­شى­­­نىڭ ناۋقاس­تانۋىنا باي­­­­ل­ا­­نىستى جول­جازبانىڭ ەكىنشى ءبولىمى جا­زىل­ماي قال­عان. ال ءبىرىن­شى ءبولىمى العاش رەت «سوتسيا­ليستىك قازاق­ستاندا» 1960 جىلى 24 ءساۋىر كۇنى جاريالاندى.

جاڭا جيناقتى اعىلشىن تىلىنە اۋدارعان ءارى العىسوز اۆتورى دەننيس كين: «...قازاق دالاسى تۋرالى تاريحي ادە­بيە­­تىندەگى ەگجەي-تەگجەيگە ەن­­­تسيك­لوپەديالىق نازار اۋدارۋ­مەن تانىمال جازۋشى ديس­­نەيلەند ساپارلارىن مۇ­قيات جازىپ, بولاشاقتا دي­س­نەي زەرتتەۋشىلەرى ءۇشىن رەسۋرس بولا الاتىن جازبالار جا­­سا­دى. بۇل جازۋشىنىڭ كەز كەل­گەن باقىلاۋىنا, قى­زى­عۋ­شى­لىعىنا جانە يمپۋل­سىنە تۇسىنىكسىز كوزقاراس بول­عان­دىق­تان, «امەريكا ساپارى» بۇل جاريالانىمداعى ەڭ قى­زىق­­تى قۇجات بولۋى مۇم­­كىن. ول مۇندا العاش رەت اعىل­شىن تىلىندە شىعادى», دەپ اتاپ وتەدى.

اۋەزوۆتىڭ ءوز كوزىمەن كورىپ, كوكەيىنە تۇيگەن سول كە­زەڭ­نىڭ قوعامدىق, ساياسي, رۋ­حا­ني احۋالدارى, الەمدىك ور­كە­نيەتتە وزىندىك ورنى بار بىر­نەشە الىپ مەملەكەت­تەر اراسىنداعى مادەني, عىلى­مي, ادەبي ديالوگتەردىڭ بولۋىنا تىكەلەي تۇرتكى بولىپ, حالىقتار دوستىعىنا دانە­كەرلىك ەتكەن ساپارلارى جايلى جازۋشىلىق پىكىر-پايىمدارى وقىرمان ءۇشىن تىڭ تاقىرىپ. اۋەزوۆ كورگەن امەريكا بۇگىن­دە سان قۇبىلىپ, وزگەرسە دە سول ۋاقىتتاعى جازۋشىلىق اسەرلەردىڭ وزىندىك ءبىر شى­نايىلىعى بارداي.