بەلگىلى اكتەر تولەۋبەك ارالباي ومىردەن ءوتتى

تولەۋبەك ارالباي 1950 جىلى 18 ناۋرىزدا سەمەي قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ونەرگە قۇشتار ول بالا كەزىنەن-اق  قالاداعى پيونەرلەر سارايىنىڭ  دراما ۇيىرمەسىنە قاتىستى. ونىڭ ونەردەگى  ەڭ العاشقى ۇستازى اتاقتى ۆ.مەيەرحولدتىڭ شاكىرتى, رەپرەسسياعا ۇشىراپ, سەمەيگە ايدالىپ كەلگەن رەجيسسەر  ي.ۆيشنەۆسكي بولدى.

1964-1966 جىلدارى سەمەي وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترى جانىنداعى ستۋديانى وقىپ  بىتىرگەن سوڭ تەاتردىڭ قازاق توبىنا قابىلدانىپ, العاشقى رولدەرىن ورىندادى.

1970-1973 جىلدارى  اسكەري بورىشىن وتەگەن سوڭ قازاق مەملەكەتتىك  م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما تەاترى جانىنداعى ەكى جىلدىق ستۋدياعا وقۋعا ءتۇسىپ, بەلگىلى ساحناگەر ر.سەيتمەتوۆتىڭ كلاسىن 1975  جىلى ءبىتىرىپ شىعادى دا, كوركەمدىك كەڭەستىڭ شەشىمىمەن قارا شاڭىراق تەاتردىڭ اكتەرلىك توبىنا قابىلدانادى. تەاتر سپەكتاكلدەرىنە ستۋديادا وقىپ جۇرگەندە-اق قاتىسقان ونىڭ العاشقى ءرولى و.بوكەەۆتىڭ «ق ۇلىنىم مەنىڭ» دراماسىنداعى جىگىت ەدى. سودان بەرى ول ساحنانىڭ ۇلكەن شەبەرىنە اينالدى. شىعارماشىلىق قۋاتى مول, دياپازونى كەڭ اكتەردىڭ تراگەديالىق بولسىن مەيلى: سوفوكلدىڭ «ەديپ پاتشاسىنداعى» ەديپ (اۋد.ح.ەرعاليەۆ, رەج.ءا.مامبەتوۆ), شەكسپيردىڭ «يۋلي تسەزارىندەگى وكتاۆي, (اۋد.ءا.كەكىلباەۆ,رەج.ق.جەتپىسباەۆ), «كوريولانىنداعى» كوريولان (اۋد.ءا.كەكىلباەۆ, رەج.ءا.مامبەتوۆ), «گاملەتىندە» كلاۆدي (اۋد.ح.ەرعاليەۆ, رەج.يۋ.حانينگو-بەكنازار), ا. چەحوۆتىڭ «سۇيىكتى مەنىڭ اعاتايىمدا» (رەج. ا. ماەميروۆ, اۋد. ا. ماەميروۆ) سەرەبرياكوۆ, و. بوكەيدىڭ «قار قىزىندا» - سيىرشى شال (رەج. ج. جۇمانباي); كومەديالىق بولسىن مەيلى: م.اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپان» كومەدياسىنىڭ ەكى قويىلىمىندا دا مامان (رەج.ءا.مامبەتوۆ, ە.وباەۆ),  س.احمادتىڭ «كەلىندەر كوتەرىلىسىندەگى» ءتىلشى جىگىت (اۋد.ا.سۇلەيمەنوۆ, رەج.ر.سەيتمەتوۆ), ي.ساۆۆين, ج.تاشەنوۆتىڭ «كوشەدە جۇرگەن پاقىردى, اكىم بول دەپ شاقىردىسىنداعى» نۇرتازا (رەج.ءا.مامبەتوۆ), ۋ.گادجيبەكوۆتىڭ «ارشىن-مال الانىنداعى» سۇلتانبەك (اۋد.ق.مۇحامەدجانوۆ, رەج.ت.ءال-تارازي); ب. برەحتىڭ «پەرى قاتىنىندا» پولكوۆنيك (اۋد. ا. ىقسان, رەج. ە. نۇرسۇلتان); درامالىق بولسىن مەيلى: ت.احتانوۆتىڭ «انتىنداعى» باراق سۇلتان (رەج.ءا.مامبەتوۆ), مولەردىڭ «جەندەتتەرىندەگى» مۋاررون (اۋد.ا.سۇلەيمەنوۆ.رەج.ۆ.ماجۋرين),ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «امانگەلدىسىندەگى» امانگەلدى (رەج.ا.ءاشىموۆ), ش.ايتماتوۆتىڭ «عاسىردان ۇزاق كۇنىندەگى» ەدىگە (اۋد.ش.مۇرتازا, رەج.ءا.مامبەتوۆ), ءا.كەكىلباەۆتىڭ «ابىلاي حانىندا» بۇحار جىراۋ (رەج.ب.اتاباەۆ), ك.ءاشيردىڭ «قابىل – ادام اتا پەرزەنتىندەگى» ءىبىلىس (رەج.ك.اشير), يران-عايىپتىڭ «مەن ىشپەگەن ۋ بار ما» دراماسىنداعى» اباي (رەج.ا.ءاشىموۆ), «ەستايدىڭ قورلانىنداعى» ەستاي (رەج.ب.اتاباەۆ), ن.ابدىقادىروۆتىڭ «شىڭعىسحاننىڭ سوڭعى مۇحيتىنداعى» شىڭعىسحان (رەج.ن.ابدىقادىروۆ), س.مۇقانوۆتىڭ ء«مولدىر ماحابباتىنداعى» جاقىپبەك (رەج.ءا.راحيموۆ), گاۋپتماننىڭ «ىمىرتتاعى ماحابباتىنداعى حايگەر (رەج.ر.اندرياسيان), م.كارىمنىڭ  «اي تۇتىلعان تۇنىندەگى» ءدارۋىش ء(ا.كەكىلباەۆ, رەج.و.كەنەباي), ا. قۇنانباي ۇلىنىڭ «قاراسىنداعى» (رەج. ج. جۇمانباي) – 2-ادام تاعى دا باسقا كوپتەگەن بەينەلەرى بولمىس تولىققاندىلىعىمەن, پاراسات دەڭگەيىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇردى. مۇنىڭ ءبىر دالەلى - اكتەردىڭ «عاسىردان دا  ۇزاق كۇن» سپەكتاكلىندەگى ەدىگە ءرولى ءۇشىن 1985ج. قازاقستان جانە ورتا ازيا تەاترلارىنىڭ تاشكەنتتە وتكەن ءى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىندە  «ەر ادام ءرولىن ۇزدىك ورىنداعانى ءۇشىن» مارتەبەلى جۇلدەسىن  جەڭىپ الۋى.

اكتەر ت.ارالبايدىڭ قازاق كينوسىنا دا ەڭبەگى ءسىڭدى.  ءار جىلدارى تۇسىرىلگەن «اجداھا جىلى», «شوقان ءۋاليحانوۆ» (رەج.ا.ءاشىموۆ),, «ازيات» (رەج.ل.ارانىشەۆا), «قىزجىلاعان», «مۇستافا شوقاي»,  (رەج.س.نارىمبەتوۆ), «رەكەتير», «ليكۆيداتور» (رەج.ا.ساتاەۆ) كوركەم فيلمدەرىندە, سونداي-اق «توعىسقان تاعدىرلار», «سارانچا» (رەج.ا.قارپىقوۆ) تەلە سەريالدارىنداعى رولدەرىمەن شەبەر اكتەر رەتىندە جاقسى تانىلدى.

اكتەر, رەجيسسەر شىعارماشىلىعىنىڭ ەلەۋلى ءبىر قىرى – ۇستازدىق. 1993 جىلدان بەرى رەسپۋبليكالىق ج.ەلەبەكوۆ اتىنداعى ەسترادا-تسيرك كوللەدجىندە «اكتەرلىك شەبەرلىك» پانىنەن ساباق بەرگەن ت.ارالبايدىڭ شاكىرتتەرى بۇگىندە رەسپۋبليكا تەاترلارىندا, وزگە دە ونەر وردالارىندا  جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.

ت.ارالبايدىڭ ۇلتتىق ساحناداعى ونەرى جوعارى باعالانىپ:

1995ج. «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتيسى» اتاعىنا يە بولدى,

1998ج. «استانا» مەدالىنىڭ يەگەرى,

2006ج. «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى,

2016ج. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 25 جىل» مەرەكەلىك مەدالىن الدى,

2017ج. «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى,

2018 ج. «ۇزدىك ەكىنشى پلانداعى اكتەر» نوميناتسياسى بويىنشا  قازاقستان تەاترلار اسسوتسياتسياسنىڭ «ساحناگەر» ۇلتتىق تەاتر سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتاندى.