پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعداي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى جەدەل ءىس-قيمىل جوسپارى جانە ينفلياتسيانىڭ وسۋىنە, ازىق-ت ۇلىك پەن مۇناي ونىمدەرى باعاسىنىڭ كوتەرىلۋىنە جول بەرمەۋ شارالارى قارالدى.
سانيتارلىق تالاپتار قاتاڭ ساقتالۋى قاجەت
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ ناشارلاعانى تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋرۋ كوبەيسە دە, سوڭعى ايدا ءولىم-ءجىتىم از, 2,3 ەسە تومەندەدى. كوۆيدتىك ستاتسيونارلاردا ەم الاتىن پاتسيەنتتەردىڭ سانى 2 ەسەگە, امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدە سىرقاتتار سانى 5 ەسەگە ارتتى. «ەلىمىزدە COVID-19-بەن تاۋلىكتىك سىرقاتتانۋدىڭ 60%-دان استامى ءۇش ايماقتا تىركەلىپ وتىر. نۇر-سۇلتان قالاسىندا اۋرۋ 32 ەسە ءوسىپ, بۇل رەتتە تەستىلەۋ دەڭگەيى ەل بويىنشا ەڭ جوعارى جانە تاۋلىگىنە 10 مىڭنان استام تەستى قۇراپ وتىر» دەدى ا.عينيات.
بۇعان دەيىن جاسالعان بولجامدارعا سايكەس, بارلىق وڭىردە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن سىرقاتتانۋدىڭ كۇرت وسكەنى بايقالادى. جىل باسىنان بەرى ىندەتتى جۇقتىرۋ دەڭگەيى 21 ەسەگە ءوستى. «سارى ايماقتا» ورنالاسقان تۇركىستان وبلىسىنان باسقا وڭىرلەر «قىزىل ايماقتا» تۇر. تاۋلىگىنە ۆيرۋستىڭ ەڭ كوپ تارالۋ جاعدايى ەلوردادا, الماتى قالاسىندا, قاراعاندى جانە اتىراۋ وبلىستارىندا تىركەلگەن. ۇكىمەت باسشىسى كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا قابىلداعان قوسىمشا شەكتەۋ شارالارىنىڭ مۇلتىكسىز ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, بارلىق وڭىردەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعدايدى قاتاڭ باقىلاۋدى تاپسىردى. «نەگىزگى الدىن الۋ شارالارى – بەتپەردە تاعۋ, الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى ۇستانۋ بۇلجىتپاي ساقتالۋى كەرەك. ادامدار سانيتارلىق تالاپتارعا نەعۇرلىم سالعىرت قاراۋدىڭ سوڭى, اۋرۋدىڭ سوعۇرلىم وسۋىنە اكەپ سوعاتىنىن تۇسىنۋلەرى كەرەك» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
پرەمەر-مينيستر مونيتورينگتىك توپتاردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋدى, ادامداردىڭ كوپ جينالۋىنا جول بەرمەۋدى جانە اۋىرعانداردى ۋاقتىلى وقشاۋلاۋدى تاپسىردى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن اكىمدىكتەرگە ناۋقاستاردىڭ سانى ۇلعايعان جاعدايدا اۋرۋحانالاردا قوسىمشا توسەكتىك ورىن قورىن دايىنداۋ تاپسىرىلدى. پتر-تەستىلەۋ دەڭگەيى تومەن وڭىرلەرگە, اسىرەسە الماتى, شىعىس قازاقستان, جامبىل, قوستاناي جانە تۇركىستان وبلىستارىنا ونىڭ سانىن ارتتىرۋ تاپسىرىلدى. «ەلوردادا, الماتى, شىمكەنت قالالارىندا, اتىراۋ, تۇركىستان, الماتى, قىزىلوردا جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا رەۆاكتسينالاۋ قارقىنى جاقسارعان جوق. دەمەك, اكىمدەر بۇل ماسەلەگە دۇرىس قاراماي وتىر. سوندىقتان اتالعان وڭىرلەر بۇل جۇمىستى جەدەلدەتسىن» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
جەدەل ءىس-قيمىل جوسپارى قابىلداندى
ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى جەدەل ءىس-قيمىل جوسپارى قارالدى. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ پەن ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ بايانداما جاسادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى جەدەل ءىس-قيمىلدار جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى» ۇكىمەت قاۋلىسىنىڭ جوباسىن ازىرلەدى. «جوسپار قوعامدىق ءتارتىپ پەن قاۋىپسىزدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ, الەۋمەتتىك جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىمدار, الەۋمەتتىك ماسەلەلەر, باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ, حالىق پەن كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جانە ۇيىمداستىرۋ قارجى ماسەلەلەرى بويىنشا 51 ءىس-شارادان تۇرادى» دەدى ءا.قۋانتىروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قوعامدىق ءتارتىپ پەن قاۋىپسىزدىكتى, الەۋمەتتىك جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ باعىتى بويىنشا جوسپاردا 11 ءىس-شارا كوزدەلگەن. وسىلايشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ كۇش قۇرىلىمدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋىنگەرلىك ازىرلىگىن ارتتىرۋ جانە مورالدىق رۋحىن قولداۋ, زاقىمدالعان جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەكتىلەرىن, سونداي-اق كۇش قۇرىلىمدارىنىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالالارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. «الەۋمەتتىك ماسەلەلەر باعىتى بويىنشا 10 ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. ولار جاراقات العان ءتيىستى ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە وتەماقى تولەۋدى, قازا تاپقان وسى ورگاندار مەن بەيبىت ازاماتتاردىڭ وتباسىلارىنا كومەك كورسەتۋدى, بيزنەس پەن حالىققا بورىش جۇكتەمەسىن ازايتۋ شارالارىن, مۇقتاج ازاماتتارعا تۇرعىن ءۇي كومەگىن كورسەتۋدىڭ جاڭا ءتارتىبى مەن تەتىگىن ەنگىزۋدى قامتيدى» دەدى ءا.قۋانتىروۆ.
باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ باعىتىندا 15 ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ, حالىقتى جانە كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعىتى بويىنشا 7 ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. ۇيىمداستىرۋ-قارجىلىق ماسەلەلەر باعىتى بويىنشا 8 ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. ولار تەڭگەگە دەگەن سەنىم تولىق قالپىنا كەلگەنشە ۆاليۋتا نارىعىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدى, باتىس وڭىرلەر ءۇشىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ كەشەندى جوسپارلارىن ازىرلەۋدى نەمەسە وزەكتىلەندىرۋدى, جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر سالدارىن جويۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى قارجىلاندىرۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2022 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋدى قامتيدى.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى ە.تۇرعىمباەۆ ۆەدومستۆونىڭ 3 ءىس-شارا بويىنشا نەگىزگى ورىنداۋشى ەكەنىن باياندادى. قازىرگى ۋاقىتتا ىشكى ىستەر ورگاندارى ەرەكشە رەجىمدە قىزمەت اتقارادى. پوليتسيانىڭ پاترۋلدىك توپتارىنىڭ سانى مەن تىعىزدىعى ارتتى. اسا ماڭىزدى مەملەكەتتىك نىسانداردىڭ كۇزەتى كۇشەيتىلدى. ديپلوماتيالىق ميسسيالاردىڭ عيماراتتارىنا قوسىمشا قارۋلى بەكەتتەر قويىلدى. مامانداندىرىلعان كۇزەت قىزمەتىمەن 73 ديپلوماتيالىق ميسسيا كۇزەتىلەدى.
ە.تۇرعىمباەۆ قىزمەتتىك مىندەتىن اتقارۋ بارىسىندا قايتىس بولعان قىزمەتكەردىڭ وتباسىنا 5 جىلدىق قىزمەتتىك قارجىسى جانە جەرلەۋ ءۇشىن 3 ايلىق وتەماقى تولەنەتىندىگىن ايتتى.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى جەدەل ءىس-قيمىل جوسپارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ازىرلەنگەنىن اتاپ ءوتتى. قۇجات ازاماتتار مەن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ولاردى جان-جاقتى قولداۋعا, سونداي-اق ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى تەز ارادا تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار شۇعىل جانە قىسقا مەرزىمدى شارالاردى قامتيدى. «جوسپاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا, ءبىرىنشى كەزەكتە, قازا تاپقان ازاماتتاردىڭ وتباسىلارى مەن زارداپ شەككەندەرگە كومەك كورسەتىلەدى. كۇشتىك قۇرىلىمدار مەن ازاماتتىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە دە ءتيىستى مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى. جوسپاردىڭ ءىىم-گە قاتىستى بارلىق تارماقتارى وتە ماڭىزدى جانە ولار ساپالى ءارى جەدەل ورىندالۋى ءتيىس» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر سالدارىنان زارداپ شەككەن ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ بانكتەگى قارىزدارى مەن ميكروكرەديتتەرىن وتەۋ مەرزىمى توتەنشە جاعداي رەجىمى اياقتالعانعا دەيىن كەيىنگە شەگەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى. «اتامەكەن» ۇكپ مارودەرلىكتەن زارداپ شەككەن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ ءتىزىلىمىن جاسادى. جاپپاي تارتىپسىزدىكتەردىڭ سالدارىن جويۋ جونىندەگى ۇكىمەتتىك جانە وڭىرلىك كوميسسيالار جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا كەلتىرىلگەن زالالدىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن ءتيىستى قاراجات بولىنەدى. بيزنەسكە تۇسكەن اۋىرتپالىقتى ازايتۋ ءۇشىن 2022 جىلعى 1 اقپانعا دەيىن مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنىڭ سالىقتىق جانە كەدەندىك تەكسەرۋلەرى, سونداي-اق كامەرالدىق باقىلاۋ بويىنشا حابارلامالاردى بەرۋ ۋاقىتشا توقتاتىلادى. «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسىپ, حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ باعدارلاماسىن ازىرلەپ, قابىلداۋ جوسپارلانعان. ء«بىز ءۇشىن ەڭ باستى ماقسات – ول حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ. كەز كەلگەن جوسپار, كەز كەلگەن باعدارلاما, ءبىرىنشى كەزەكتە, حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالۋى ءتيىس. باسقارۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە جۇمىس تيىمدىلىگى ءدال وسى كورسەتكىش بويىنشا باعالاناتىن بولادى» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
جاستار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ ماقساتىندا «جاستار پراكتيكاسى» جانە «العاشقى جۇمىس ورنى» جوبالارى شەڭبەرىندە جالاقى مولشەرى مەن جوبالارعا قاتىسۋ مەرزىمى ۇلعايادى. جاڭادان قۇرىلعان «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورى مۇقتاج بالالارعا زاماناۋي جانە قىمبات تۇراتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردى, ءدارى-دارمەكتەردى الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى مەن وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى جەدەل ءىس-قيمىل جوسپارىنىڭ ءىس-شارالارىن جۇزەگە اسىرۋدى جەكە باقىلاۋعا الۋدى تاپسىردى.
ينفلياتسياعا جول بەرمەۋ جۇمىسى كۇشەيتىلەدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا ينفلياتسيانىڭ وسۋىنە, ازىق-ت ۇلىك پەن مۇناي ونىمدەرى باعاسىنىڭ كوتەرىلۋىنە جول بەرمەۋ شارالارى قارالدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ءا.قۋانتىروۆ وتكەن جىلدان باستاپ ينفلياتسيانىڭ ءوسۋى نەگىزگى ماكروەكونوميكالىق ۇردىستەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن حابارلادى. 2021 جىلى ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋىنە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى, ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى نەگىزگى ۇلەس قوستى. باعانىڭ ءوسۋىن تەجەۋ ماقساتىندا بىلتىر قىركۇيەكتە 2021-2024 جىلدارعا ارنالعان ينفلياتسياعا قارسى ارەكەت ەتۋ شارالارىنىڭ كەشەنى قابىلداندى. شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ەكونوميكاعا ينفلياتسيالىق قىسىمدى تومەندەتۋگە قول جەتكىزىلدى, سونىڭ ناتيجەسىندە 2021 جىلعى جەلتوقساندا ينفلياتسيا 0,5 پ. ت. باياۋلادى. ال باسقا ەلدەردە ينفلياتسيا قارقىنى ءوسۋ ءۇردىسىن جالعاستىردى.
2022 جىلعى 11 قاڭتاردا ءماجىلىس وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ, ينفلياتسيانى باقىلاۋ بويىنشا شارالار كەشەنىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا ۇكىمەت كەلەسى شارالاردى قابىلدادى: كوممۋنالدىق قىزمەتتەر تاريفتەرىنىڭ ءوسۋى توقتاتىلدى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنان كەيبىر تاۋارلاردى اكەتۋگە تىيىم سالىندى; جانار-جاعارماي ماتەريالدارىنا شەكتى باعالار بەلگىلەندى جانە بەنزيندى, ديزەل وتىنىن جانە مۇناي ونىمدەرىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن اۆتوموبيل كولىگىمەن اكەتۋگە 6 اي مەرزىمگە تىيىم سالىندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ءارى قاراي ورىنداۋ شەڭبەرىندە تاۋارلاردىڭ ناقتى قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋ, باعالىق رەتتەۋ, مەملەكەتتىك باقىلاۋ شارالارىن ەنگىزۋ بويىنشا بىرقاتار شارالاردى, سونداي-اق ينفلياتسيانى تومەندەتۋ بويىنشا جۇيەلى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ۇسىنىلادى.
ءبىرىنشى باعىت شەڭبەرىندەگى شارالار كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋدى, اگروونەركاسىپ كەشەنىن سۋبسيديالاۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋدى, بىرقاتار سالادا يمپورت الماستىراتىن جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى جانە باسقا دا ءىس-شارالاردى قامتيدى. ەكىنشى باعىت شەڭبەرىندەگى شارالار كومىر باعاسىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ جونىندەگى شارالاردى قولدانۋدى, كوممۋنالدىق قىزمەتتەر باعاسىن كوتەرۋگە ءموراتوريدى, شەكتى باعالاردىڭ بولجامدى ءدالىزىن ايقىنداۋدى قامتيدى. ءۇشىنشى باعىت شەڭبەرىندەگى شارالار بەلگىلى ءبىر نارىقتارداعى باعالار مونيتورينگىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا مونوپولياعا قارسى دەن قويۋ شارالارىن قابىلداۋدى, مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرى نارىعىنداعى دەلدالدىق بۋىندى قىسقارتۋدى جانە بيرجالىق ساۋدانى دامىتۋدى قامتيدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا مينيسترلىك ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ نەگىزگى تۇرلەرىمەن ىشكى نارىقتى مولىقتىرۋ ءۇشىن مىناداي بىرقاتار جەدەل جانە جۇيەلى شارالار قابىلداۋدا. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ ناقتى قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ مەن باعانى تۇراقتاندىرۋ ماقساتىندا ۆەدومستۆو تاۋارلار ەكسپورتىن تاريفتىك ەمەس رەتتەۋ شارالارىن قابىلداۋدا, ولار: 2022 جىلعى 1 شىلدەگە دەيىنگى مەرزىمگە كۇنباعىس داندەرى مەن كۇنباعىس مايى ەكسپورتىنا ساندىق شەكتەۋلەر; 3 اي مەرزىمگە كارتوپ پەن ءسابىز ەكسپورتىنا تىيىم سالۋ; ءىرى قارا مەن ۇساق مالدى شىعارۋعا 6 اي مەرزىمگە تىيىم سالۋ; جەم-ءشوپ شىعارۋعا تىيىم سالۋ.
ماۋسىمارالىق كەزەڭدە يمپورتتىق جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن جەتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋ مۇمكىندىگى پىسىقتالىپ جاتىر. ىشكى نارىقتا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ ناقتى قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا, ءبىرىنشى كەزەكتە, كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن ۋاقتىلى جانە ساپالى جۇرگىزۋ قاجەت. «وبلىستاردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا 2022 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن 22,9 ملن گەكتار الاڭعا ورنالاستىرۋ جوسپارلانۋدا, بۇل 2021 جىلعى دەڭگەيدەن 13,5 مىڭ گەكتارعا ارتىق» دەدى ە.قاراشوكەەۆ.
اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىلەرىن قولداۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ءوسىرۋ, ونىڭ ىشىندە ەرتە پىسەتىن كوكونىستەر مەن ءامات ءوندىرۋ ءۇشىن «كەڭ دالا» باعدارلاماسى ارقىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن فەرمەرلەرگە جەڭىلدىكتى كرەديت بەرۋدى 140 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىن كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ارزانداتىلعان ديزەل وتىنىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى شەشىلىپ جاتىر.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ پارلامەنت ماجىلىسىندە سويلەگەن سوزىندە ينفلياتسيا ماسەلەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, باعانى تۇراقتاندىرۋ مىندەتىن قويعانىن اتاپ ءوتتى. «ينفلياتسيا دەڭگەيى بىلتىر قىركۇيەكتەگى 8,9%-دان جەلتوقساندا 8,4%-عا دەيىن تومەندەدى. بىراق بۇل دا جوعارى كورسەتكىش. بۇل ادامداردىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتىن تومەندەتىپ, جالاقىلارىنىڭ قۇنسىزدانۋىنا اسەر ەتەدى. تۇتاستاي العاندا, مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ساياساتىنىڭ تيىمدىلىگىن تومەندەتەدى. سوندىقتان ينفلياتسيا مەن باعا تۇراقتىلىعىنا ەرەكشە ماڭىز بەرىلىپ وتىر» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋعا, ىشكى نارىقتا تاۋارلاردىڭ جەتكىلىكتى بولۋىنا, ەنەرگيا كوزدەرىنە باعا بەلگىلەۋ تەتىگى مەن اقىلى قىزمەتتەردىڭ تاريفتەرىن قايتا قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جۇيەلى شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە مونوپولياعا قارسى شارا قولدانۋ جانە دەلدالدىق سحەمالاردى تەكسەرۋ بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى. ء«بىز جاۋاپسىز ساتۋشىلار مەن الىپساتارلارعا باعانى نەگىزسىز ءوسىرۋ ەسەبىنەن پايدا تابۋعا جول بەرمەۋىمىز قاجەت» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىنە ۇستەمە باعا مەن شەكتى باعانى باقىلاۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ, قارجى مينيسترلىگىنە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, ناقتى تاۋارلاردى يمپورتتاۋ نەمەسە ءوندىرۋ كەزىنەن باستاپ ولاردى ساتۋعا دەيىن مىندەتتى تۇردە ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالاردى جازىپ بەرۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبانى جۇرگىزۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى, بۇل الىپ-ساتۋدىڭ ءاربىر دەڭگەيىندە ۇستەمە باعاعا مونيتورينگ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ىشكى نارىقتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن تۇتىنۋ كولەمىن ەسەپتەپ, قاجەت بولعان جاعدايدا سىرتقا ساتۋ بويىنشا شەكتەۋلەر قويۋ تاپسىرىلدى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە ءبىر اي ىشىندە مۇناي ونىمدەرىن ءوندىرۋ جانە ساتۋ قۇرىلىمىن رەفورمالاۋ بويىنشا زاڭنامالىق تۇزەتۋلەردى دايىنداۋ تاپسىرىلدى. «مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋ تىزبەگىن قىسقارتىپ, باعا بەلگىلەۋ پراكتيكاسىن تالداۋ قاجەت» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, كومىر باعاسىن وتكەن جىلعى دەڭگەيدە ساقتاپ قالۋ ءۇشىن زاڭعا سايكەس شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە تولىق جۇمىس ىستەمەي تۇرعان نەمەسە توقتاپ تۇرعان تاماق ونەركاسىبى كاسىپورىندارىنا مونيتورينگ پەن تالداۋ جۇرگىزىپ, ولاردىڭ تولىقتاي جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن شارالاردى ىسكە اسىرۋ تاپسىرىلدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, وسى جىلعى 1 اقپانعا دەيىن ۇكىمەتكە ينفلياتسيانى باقىلاۋ جانە تومەندەتۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن ەنگىزۋ تاپسىرىلدى.