مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءماجىلىستىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ماڭىزدى ماسەلەلەردى كۇن تارتىبىنە كوتەردى. ەڭ الدىمەن, پرەزيدەنت ەل ەكونوميكاسى مەن جەكە ادامنىڭ كىرىس دەڭگەيىن ارتتىرۋ ءىسى ءبىر-بىرىمەن سايكەس بولۋ كەرەك دەگەن ويىن ورتاعا سالدى. سەبەبى كوپ جاعدايدا ەل ەكونوميكاسىنداعى ماكرو كورسەتكىشتەر كوڭىل كونشىتكەنىمەن, جەكە ادامنىڭ تۇرمىس دەڭگەيىنە, ءال-اۋقاتىنا ىقپالى بولمايدى.
ەكونوميكانىڭ ءوسىمى وتانداسىمىزدىڭ تىكەلەي جالاقى دەڭگەيىمەن, تۇرمىسىمەن, الەۋمەتتىك جاعدايىمەن بايلانىستى بولۋى كەرەك. مىنە, وسى كەزدە جاڭا مودەل پايدا بولادى. كوپ جاعدايدا مەملەكەتىمىز پاتەرناليستىك ۇستانىمدا بولدى. الەۋمەتتىك ءالسىز توپتارعا كومەك كورسەتۋ, ولاردى انىقتاۋ سىندى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. سونىمەن قاتار جەكەلەگەن شاعىن, ورتا بيزنەسكە قاتىستى دا بىرقاتار باعدارلاما بار. بۇل باعدارلامالاردىڭ بارلىعى ادامداردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان. سوعان قاراماستان كوپ جاعدايدا مۇنداي باعدارلامالار قانداي ناتيجە بەردى دەگەن سىڭايلى سارالاۋ, ساراپتاۋ, باعالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەيدى. بولعاننىڭ وزىندە باعالاۋ كورسەتكىشتەرى فورمالدى, ءاتۇستى بولىپ كەتەدى.
ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك ورتادا ءبىلىمدى جاستار كوپ بولعانىمەن, ولار ەڭبەك نارىعىنا ەتەنە ارالاسا الماي كەلەدى. وسى ماسەلەنى ەل پرەزيدەنتى دە ەرەكشە اتاپ ءوتتى. جاس تۇلەك 5 جىل ارالىعىندا ماماندىعى بويىنشا قىزمەتكە ورنالاسا الماسا ءوز قۇزىرەتىن جوعالتادى. عالىمدار دا وسىنداي پىكىردە. بۇعان قوسا ماماندىعى بويىنشا جۇمىس تابا الماعان جاستار كەزدەيسوق تابىسپەن كۇن كورۋگە ءماجبۇر بولادى. مۇنىڭ سوڭى ۇزاقمەرزىمدى كەدەيشىلىككە الىپ كەلەتىنى انىق.
بۇگىندە كوپتەگەن كىرىس كوزى ادامدى تولىق قامتاماسىز ەتە المايدى. ءتىپتى جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ادامداردىڭ اراسىندا دا كەدەيلىك دەڭگەيى بايقالادى. ەگەر جۇمىسسىزدىق قىسقا مەرزىمدى بولسا, ادامنىڭ تۇرمىس جاعدايى كۇرت تومەندەپ كەتپەيتىنى بەلگىلى. ال جۇمىسسىزدىق ۇزاق مەرزىمگە سوزىلعان جاعدايدا قالىپتى دەڭگەيدە ەل قاتارلى ءومىر سۇرە المايدى. سوندىقتان ءبىلىم بەرۋ, ەڭبەك نارىعى, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, ءالسىز توپتاردى قولداۋ باعدارلامالارى ءبىر-بىرىنە سايكەس بولۋى كەرەك. ەل يگىلىگىنە باعىتتالعان باعدارلامالار ءالى دە پىسىقتالۋى قاجەت. سەبەبى مەملەكەت تاراپىنان ءبولىنىپ جاتقان قاراجات ازاماتتاردىڭ ءدال وسى ساتتەگى مۇقتاجىن وتەۋگە عانا جەتەدى. ادامدار ۇزاق مەرزىمدە جاعدايىن جاقسارتىپ, تۇرعىن ءۇي الىپ, ءال-اۋقاتىن ارتتىرا المايدى.
بۇل رەتتە ەلىمىزدەگى نەسيە ماسەلەسىن دە ۇمىتپاعانىمىز ءجون. پرەزيدەنت ايتىپ وتكەندەي, جەكە ادامدار العان نەسيە مولشەرى بيزنەستى دامىتۋ ماقساتىندا الىنعان نەسيەدەن الدەقايدا كوپ. مالىمەت بويىنشا, ەل ازاماتتارىنىڭ 80%-دان استامى نەسيە العان ەكەن. وتانداستارىمىزدىڭ كوبىسى ءبىر ەمەس, كەمىندە ەكى نەسيەدەن العان. سونىڭ كوپ بولىگى – ۇزاق مەرزىمدى. اسىرەسە يپوتەكانى جىلدار بويى تولەيتىندەر كوپ. نەسيە ەڭ الدىمەن اي سايىنعى تولەمدى قاجەت ەتەدى. ول ءۇشىن تۇراقتى تابىس كوزى قاجەت. ولاي بولماعان جاعدايدا ۇزاقمەرزىمدى كەدەيلىك ودان سايىن ۇزاي بەرەدى.
ايگۇل سادۋاقاسوۆا,
الەۋمەتتانۋشى