تۇركiستان قالاسىنىڭ تۇرعىنى ەركiن شالتاندى العاش كورگەنiمiزدە ايانىشپەن قارادىق. تاعدىردىڭ باسقا سالعانىنا كوندiگiپ, قولاربادا وتىرعان جiگiت اعاسىنىڭ جاراسىمدى كيiمiنە قاراپ, ەشكiمگە قول جايىپ جۇرمەگەنiنە بiر جاعى قۋاندىق. تۇركiستان قالاسىندا وتكەن تويلاردىڭ بiرiندەگi بۇل كەزدەسۋiمiزدە ەركiنمەن ەمەن-جارقىن اڭگiمەلەسۋدiڭ ءساتi تۇسپەدi.
ارادا ءۇش جىل ۋاقىت وتكەندە ەركiندi كەنتاۋ قالاسىندا جولىقتىردىم. ارiپتەستەرiمەن بiرگە جاس ونەرپازداردى جيناپ, قالالىق مادەنيەت ۇيiندە قايىرىمدىلىق كونتسەرتiن وتكiزبەكشi ەكەن. ەكi اياقتىڭ قوزعالىسسىز قالعانىنا, قولارباعا تاڭىلعانىنا قاراماي ەركiن قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاسىپ كەتiپتi. ۋاقىت تاۋىپ سۇحباتتاستىق.
ەركiن تۇركiستان قالاسىنا قاراستى مايدامتال اۋىلىنىڭ تۋماسى. 1978 جىلى دۇنيەگە كەلگەن ول اۋىلداعى مەكتەپتە بiلiم الدى. اسكەرگە بارىپ, وتان الدىنداعى بورىشىن ابىرويمەن اتقارىپ كەلگەن. شارۋا وتباسىنان شىققان جiگiت تۋعان جەرiنە ورالعان سوڭ اكە-شەشەسiنە كومەكتەسەدi. ءشوپ جينايدى, قوي ءوسiرiپ, ەگiنشiلiكپەن اينالىسادى.
ءبارi دە تاماشا بولاتىن. تەك 2000 جىلعى وقيعا ونى ەكi اياقتان ايىردى. كولiككە ءشوپ ارتىپ جاتقاندا ارقان ءۇزiلiپ كەتiپ ەركiن ءۇش مەتر بيiكتiكتەن قۇلايدى. دارiگەرلەر بۇل وقىس وقيعادان زارداپ شەككەن ونىڭ ج ۇلىنى ەزiلگەنiن ايتتى. سودان باستاپ جارىمجان اتانىپ, جۇرە الماي قالدى.
– «باسقا سالعان باسپاقشىل» دەيدi عوي. سول كەزدە 22 جاستا ەدiم. ەكi-ءۇش جىلداي قاتتى «داعدارىستا» ءجۇردiم. قوعامعا قوسىلا المادىم. كوشەگە شىقسام ادامدار مۇسiركەي قارايتىنداي نامىستاناتىنمىن. مەنەن باسقا مۇنداي كۇيدەگi ادام جوقتاي كورiنەتiن. قولارباعا وتىرسام قايىرشى بولىپ قالامىن با دەپ قورىقتىم. ۇيدە جاتىپ نەبiر جايتتاردى وي ەلەگiنەن وتكiزدiم. اعايىن-تۋىستارىما راحمەت, كەلiپ كومەكتەسiپ تۇردى. ەم قابىلداۋعا الماتى قالاسىنا باردىم. سول جاقتا مەرۋەرت ەسiمدi قىزبەن تانىستىم. وتە بiلiمدi, الماتى قالاسىندا قوعامدىق جۇمىستار اتقارادى ەكەن. كوپ نارسەنi ۇيرەتتi. پسيحولوگيالىق تۇرعىدان كومەكتەستi. تاعدىردىڭ بۇيىرتىپ تۇرعانى بولۋى كەرەك, اۋرۋحانادا پروفەسسورلارمەن جانە وزگە دە بiلiمدi كiسiلەرمەن بiرگە ەم قابىلدادىم. كەڭەستەرiن تىڭدادىم. بiلمەگەنiمدi سۇرادىم. ولارمەن سويلەسە وتىرىپ ءومiر سۇرۋگە دەگەن قۇلشىنىسىم ارتتى. ءسويتiپ كوپ ويلاندىم. توسەككە تاڭىلىپ جاتقانىما 5-6 جىل بولعان. Iنiلەرiم كومەكتەسiپ تۇردى. سولارعا ماسىل بولدىم. «نەگە مەن ولاردى قينايمىن, مۇنىڭ نە جاتىس» دەگەن شەشiمگە كەلدiم. الدىمەن ءوزiم كۇنەلتە الاتىنىمدى اتا-اناما, تۋىسقاندارىما دالەلدەۋiم كەرەك بولدى. قيىن بولسا دا 2006 جىلى جەكە پاتەرگە شىقتىم. اكە-شەشەم رەنجiسە دە, ۋايىمداسا دا بولەك تۇرۋعا بەكiندiم. قانشا قارسى بولعاندارىنا قاراماي «سiزدەرگە ماسىل بولمايمىن» دەدiم. ءوز-وزiمە سەنiپ, شىمكەنت, الماتى قالالارىنا قوعامدىق كولiكپەن بiر ءوزiم بارىپ كەلە بەرەتiن بولدىم. كەيiننەن اتا-انامنىڭ دا, تۋىستارىمنىڭ دا ماعان دەگەن سەنiمi كۇشەيدi. قازiر بارلىعى راحمەتiن ايتىپ جاتىر. كەزiندە تۋىستارىم, iنiلەرiم ماعان كومەكتەسسە, قازiر مەن قولىمنان كەلگەنشە ولارعا جاردەمدەسەمiن, – دەيدi ەركiن كەرiمباي ۇلى.
ەركiن – بۇگiنگi كۇنi جەكە كاسiپكەر. قالادا جەكە تiگiن تسەحى, فوتوسالونى بار. جالپى, 12 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. تسەحتا 10 ماشينا بار. وندا تiگiنشiلەر قۇراق كورپە تiگەدi, بەرiلگەن تاپسىرىستارعا وراي جۇمىس جاسايدى. سونداي-اق, ەركiن كاسiپكەرمiن دەپ ارقاسىن كەڭگە سالىپ جۇرگەن جوق. قالاداعى «جايىلما» قوعامدىق بiرلەستiگiندە ۇيلەستiرۋشi ءارi جاستار مەن مۇمكiندiگi شەكتەۋلi جاندار كلۋبىنىڭ جەتەكشiسi قىزمەتiن قوسا اتقارادى. قوعامدىق iس-شارالارمەن اينالىسادى. جاستاردى وتانسۇيگiشتiككە باۋلىپ, كەراعار دiني اعىمدارعا وتپەۋگە, ويىنحانالارعا, قۇمارحانالارعا بارماۋعا شاقىرادى. بوس ۋاقىتتارىن تيiمدi پايدالانۋعا ۇيرەتەدi. سونىمەن قاتار, جاس ونەرپازداردىڭ باسىن قوسىپ جەتiمدەر ۇيiنە, وڭالتۋ ورتالىقتارىنا, مەكتەپ-ينتەرناتتارعا تەگiن كونتسەرت بەرەدi.
– ەلiن سۇيەتiن جاستار كوپ. تەك ولارعا دۇرىس باعىت-باعدار كەرەك. مەن جاستاردى جالقاۋ, پاتريوت ەمەس دەگەنگە سەنبەيمiن. تەك ولاردى ۇيىمداستىرا بiلۋ كەرەك. بiزدiڭ كلۋبىمىزعا جاستار كوپ كەلەدi. ءتۇرلi كونتسەرتتەرگە قاتىسىپ ءوز-وزدەرiن شىڭداپ جاتادى. مەنi «اعا», «ۇستاز» دەپ سىيلايدى. العىستارىن ايتىپ, تەلەفونمەن ءالi دە حابارلاسىپ تۇراتىندارى بار. سونىڭ ءوزi ۇلكەن باقىت.
ابايدى, شاكارiمدi, ياساۋي حيكمەتتەرiن كوپ وقيمىن. «ەگەر ەز جiگiت قۇلاسا ماستەگiنەن, ونى جۇباتىڭدار. كوكiرەگi قۇم بولىپ شايىلىپ كەتپەسiن. ەگەر ەر جiگiت قۇلاسا تۇلپارىنان, ونى جۇباتپاڭدار. سەبەبi, ول ءوز-ءوزiن قايرايدى», دەيتiن اباي اتامىزدىڭ ءسوزi بار. سونى ءاردايىم ەسiمدە ساقتايمىن. ءوزiمنiڭ ۇرانىم دەپ سانايمىن. «ناعىز ەر بولساڭ شىدا, ەشكiمگە ماسىل بولما, سۇراما. جىلاساڭ دا ەشكiمگە كورسەتپەي جىلا», دەگەندi ۇستاناتىن اداممىن.
جەرگiلiكتi تەلەارنانىڭ ديرەكتورى مۇرات بەكباەۆ, تۇركiستان مەديتسينا كوللەدجiنiڭ ديرەكتورى عالىمجان بيمۇرزاەۆ ۇنەمi كومەك بەرiپ, دەمەۋشiلiك جاساپ وتىرادى. ول كiسiلەرگە ايتار العىسىم شەكسiز. قازiر پاتەر جالداپ تۇرىپ جاتىرمىن. قۇدايعا شۇكiر, ەشكiمنەن كەم ەمەسپiن. قالالىق اكiمدiكتە ءۇي كەزەگiندە تۇرامىن. بiر باسپانا بۇيىرىپ قالاتىن شىعار دەپ كەزەگiمدi كۇتiپ ءجۇرمiن, دەيدi ەركiن شالتان.
ەركiننiڭ قولى قالت ەتiپ بوساي قالسا قولونەرمەن اينالىسادى. ءارتۇرلi مونشاقتار مەن گۇلدەر, تالدار ورەدi. ابايدىڭ قاراسوزدەرiن وقيدى.
ەكi قول, ەكi اياعى ساۋ بولا تۇرا جۇمىسسىز ۇيدە جاتىپ, الاقان جايعان كەيبiرەۋلەر تۇركiستاننىڭ تۇرعىنى ەركiن شالتاننان ۇلگi السا, كانەكي.
قايرات زاينيشەۆ.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.