تاياۋدا PwC Kazakhstan كومپانياسى نەگىزگى ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى انىقتاعان كەزەكتى جەتىنشى توقسان ارالىق زەرتتەۋىن جاريالادى. زەرتتەۋگە Brent مۇنايىنىڭ باعاسى, ۆاليۋتا كۋرسى, ينفلياتسيا, بازالىق مولشەرلەمە ارقاۋ بولعان. ساۋالداماعا 11 ساراپشى قاتىسقان. الايدا وبەكتيۆتى پىكىر كورىنىس تابۋى ءۇشىن بىرقاتار ساراپشىلاردىڭ اتى-ءجونى قۇپيا قالدىرىلعان.
«ۆاكتسينالاۋ ناۋقانىنىڭ الەم بويىنشا كەڭ اۋقىمدا جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا قاراماستان كوپتەگەن ەلدە كوروناۆيرۋس شتامدارى قايتا پايدا بولىپ, ۆيرۋستىڭ جاڭا مۋتاتسيالارىنا تاپ بولىپ جاتىر. سانيتارلىق شارالاردىڭ ءىشىنارا كۇشەيتىلۋى نەگىزىنەن شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. ال لوكداۋنداردىڭ قايتا ەنگىزىلۋى بىرقاتار ەلدەردە جاھاندىق پەرسپەكتيۆانى ءالى بەلگىسىز كۇيدە قالدىرىپ وتىر», دەپ جازادى PwC Kazakhstan.
Satbayev University ەكونوميكا پروفەسسورى ءبىزدىڭ باستى پروبلەمامىز COVID-19 ەمەس, كوررۋپتسيا بولىپ وتىر دەپ سانايدى.
«بىزدە كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنان ادام ءولىمى نەبارى 1,68 پايىزدى قۇرايدى. بۇل كوپتەگەن ەلدەردەن الدەقايدا تومەن. مىسالى, وسى كورسەتكىش پەرۋدە 9 پايىز دەڭگەيىندە. ءبىزدىڭ باستى پروبلەمامىز كوۆيد ەمەس, ءالى دە توقتاماي تۇرعان جەمقورلىق بولىپ وتىر. ەكونوميكا مۇلدە جاقسارىپ جاتقان جوق: يمپورتقا دەگەن تاۋەلدىلىك كۇن ساناپ كۇشەيىپ بارادى. ۇلتتىق قوردان اياماي اقشا الىنىپ جاتىر. داعدارىس قارجى سەكتورىنان باستالدى. داعدارىستىڭ بۇل ءتۇرى تەز قارقىن الادى. كۇرت قۇلدىراۋ مەن كورشىمىزگە دەگەن ساياسي تاۋەلدىلىكتەن تۋىندايتىن ۇزاققا سوزىلاتىن دەپرەسسيادان قاشىپ قۇتىلا الماسىمىز انىق بولدى», دەيدى پروفەسسور.
بۇل ورايدا PwC ەكونوميكانىڭ باياۋ ءوسىمى مەن تۋىنداعان قيىندىقتارعا قاراماستان قازاقستاننىڭ ءىجو-ءسى 2020 جىلى ۇلتتىق ۆاليۋتادا 2 پايىزعا ءوسىم كورسەتتى (2019 جىلمەن سالىستىرعاندا) دەيدى. دوللار ەكۆيۆالەنتىندە ءىجو 6 پايىزعا قىسقارعان.
مۇناي باعاسى دا ازىرگە تۇراقتالاتىن ەمەس. بىلتىر قاراشا ايىندا Brent ماركالى مۇناي باعاسى باررەلىنە 85 دوللاردان اسىپ تۇسكەن (2018 جىلدىڭ قازان ايىنان بەرى العاش رەت) ەدى. سول ايدا وتكەن وتىرىستا وپەك+ تاۋلىگىنە 400 مىڭ باررەل مۇناي ءوندىرۋ تۋرالى ۋاعدانى بۇزباۋعا كەلىستى. الايدا قاراشانىڭ سوڭىندا اقش جانە وزگە دە ەلدەر مۇناي باعاسىن تومەندەتۋ ماقساتىندا كولەمى 50 ملن باررەل بولاتىن ستراتەگيالىق مۇناي رەزەرۆتەرىن اشاتىنىن مالىمدەدى. ازىرگە قاۋىمداستىقتىڭ بۇل شەشىمگە نەندەي كوزقاراس بىلدىرەرى بەلگىسىز. الدىن الا بولجامدار بويىنشا اليانس تاۋلىگىنە 400 مىڭ باررەل مۇناي ءوندىرۋ تۋرالى كەلىسىمدى توقتاتۋى ىقتيمال. ايتپەسە الەمدىك نارىقتاعى مۇناي كولەمى اۋزى-مۇرنىنان شىعا تولىپ كەتۋ قاۋپى بار. ونىڭ ۇستىنە كومىر مەن گاز باعاسىنىڭ دا شارىقتاپ ءوسۋى بيرجاداعى مۇناي فيۋچەرستەرىنىڭ اسپانداپ كەتۋىنە اسەر ەتتى.
«ەۋروپادا COVID-19 احۋالىنىڭ ناشارلاۋى, ونىڭ ءىزىن الا وڭتۇستىك افريكادا جاڭا «وميكرون» شتامىنىڭ پايدا بولۋى مۇناي باعاسىنىڭ بەلسەندى ءوسىمىن ءبىرشاما تەجەپ تاستادى. ناتيجەسىندە, Brent ماركاسى باررەلىنە ورتاشا 70 دوللار كولەمىندە ساۋدالانىپ جاتىر.بيىل دا وزگە وتىن تۇرلەرىنەن باعا قىسىمىنىڭ ماۋسىمدىق تومەندەۋىنە, مۇنايعا دەگەن ۇسىنىستىڭ سۇرانىستان اسىپ تۇسۋىنە جانە COVID-19-دىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى نارىقتا تەرىس رەاكتسيانىڭ پايدا بولۋىنا وراي مۇناي باعاسى باررەلىنە 70 دوللار مولشەرىندە ساتىلادى دەپ كۇتىلەدى», دەيدى ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى ولجاس تولەۋوۆ.
ال تەڭگە باعامىنا بايلانىستى رەسپوندەنتتەر پىكىرى وتكەن ساۋالداما قورىتىندىسىنا قاراعاندا مەيلىنشە وپتيميستىك باعىتتا وربىگەن. ولار الداعى ءبىر جىلدا دوللارعا قاتىستى تەڭگە باعامى 446 دوللار بولادى دەسە, الداعى ءۇش جىلدا 480 تەڭگەگە دەيىن جەتەدى دەپ بولجايدى. 5 جىلدىق پەرسپەكتيۆادا تەڭگە كۋرسى 440-500 ارالىعىندا قۇبىلۋى مۇمكىن.
«2021 جىلدىڭ قازانىندا قازاقستاندا ينفلياتسيا التى ايدا العاش رەت توقتادى. قىركۇيەك ايىنداعىداي ينفلياتسيا 8,9 پايىزدى قۇراپ تۇر. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى ءوسىمىنىڭ 11,5-تەن 11,3 پايىزعا باياۋلاۋى ينفلياتسيا ءوسىمىن دە تەجەدى. بۇل رەتتە ازىق-ت ۇلىكتىك ەمەس تاۋارلار باعاسى 7,8-دەن 6,8-گە تومەندەسە, قىزمەتتەر 6,8-دەن 6,9 پايىزعا جوعارىلادى» دەپ جازىلعان زەرتتەۋدە.
ساراپشىلار الداعى ءبىر جىلدا ينفلياتسيا دەڭگەيى 8,9 پايىزدان اسپايدى دەپ بولجايدى. الداعى 3 جىل كولەمىندە ينفلياتسيا ءتىپتى 8,0 پايىزدان جوعارىلاماۋى مۇمكىن. ال بەس جىلدىق مەرزىمدە ەلدەگى ينفلياتسيا كورسەتكىشى 7,0 پايىزدان تومەندەيدى. قازىر ەل ۇكىمەتى ينفلياتسيانى تومەندەتۋ ءۇشىن ءتۇرلى شارالار قابىلداپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە بازالىق ستاۆكانى كوتەرۋ, ىشكى نارىقتا تاپشى بولىپ تۇرعان ونىمدەردى شەكارادان سىرتقا شىعارماۋ سياقتى شارالار بار.
سونداي-اق ساراپشىلار الداعى ءبىر جىل كولەمىندە بازالىق ستاۆكا كوتەرىلمەيدى دەپ كۇتەدى. ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا-نەسيە كوميتەتى سوڭعى وتىرىستا بازالىق پايىزدىق مولشەرلەمەنى كوتەرمەي 9,75 پايىز دەڭگەيىندە قالدىردى. ەگەر ەلدەگى ەكونوميكالىق احۋال جاقسارسا, ستاۆكا قايتا تومەندەۋى دە عاجاپ ەمەس. بۇل ورايدا ساراپشىلار الداعى ءۇش جانە بەس جىلدىق گوريزونتتا بازالىق ستاۆكا 8,6 جانە 7,7 پايىز بولادى دەپ بولجام ايتادى.