ساقتاندىرۋ سەكتورىن قانداي وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر؟

– بيىل 9 ايداعى تازا تابىس قان­­شا جانە ازاماتتاردان تۇسكەن قارا­جات پەن ولاردى ساقتاندىرۋعا قاي­تا جۇمسالعان قاراجات (كليەنتكە بەرىل­گەن تولەم) اراسىنداعى الشاق­تىق سوماسى قانداي؟

ءلاززات بورانباەۆا,

Sinoasia B&R سك اق باسقارما

تور­اعاسى:

– كومپانيانىڭ 9 ايداعى تازا تا­بىسى 389 856 000 تەڭگە بولدى. كەل­تىرىلگەن شىعىن مەن زارداپ شەگۋشىگە تولەنەتىن وتەماقى كولەمى شىعىندى ساقتانۋشىنىڭ ءوزى جابۋ مۇمكىندىگىنەن ءجيى اسىپ ءتۇسىپ جاتادى. سوندىقتان ساقتاندىرۋ – ساقتانۋشىنى بانكروتتىق پەن تولەم قابىلەتسىزدىگىنەن ساقتايتىن ماڭىزدى قۇرال. ساقتانۋشى ءوز ارەكە­تىمەن وعان زيان كەلتىرسە, زارداپ شەگۋشى تاراپتىڭ دا مۇددەسىن قورعايمىز. ەگەر ازامات بانك نەسيەسىن رەسىمدەگەن سوڭ اۋىر ناۋقاسقا شالدىعۋ نەمەسە قايتىس بولعان جاعدايداعى ساقتاندىرۋ ءونىمىن السا, كەيىن راسىمەن قارىز الۋشى بانك الدىنداعى مىندەتىن ورىنداي الماسا, وندا كومپانيا ونىڭ قارىزىن تولەپ بەرەدى. ساقتاندىرۋدىڭ بۇل ءتۇرى ايلىق ساقتاندىرۋ سوماسىنىڭ وننان ءبىر پايىزىن قۇرايدى. سوڭعى ەكى ايدا ەكى قارىز الۋشىنىڭ قايتىس بولۋىنا بايلانىستى ولاردىڭ 3 ملن تەڭگەدەن استام تولىق وتەلمەگەن قارىزىن تولەدىك. كومپانيامىزدىڭ باستى بيزنەسى اۋىرىپ قالۋ جاعدايىندا ساقتاندىرۋ جاساۋ بولعاندىقتان جالپى تولەمدەر ازاماتتاردان الىنعان سىياقى سوماسىنىڭ 75 پايىزىن قۇرايدى.

2020 جىلدىڭ 9 ايىندا تولەم كولەمى 1 504 873 000 تەڭگە بولسا, بيىل 9 ايدا 2 597 463 000 تەڭگە تولەم جاسادىق. وسىلايشا, 2021 جىلى تولەم 72,6 پا­يىزعا ءوستى. بۇل بيزنەستىڭ وسۋىمەن جانە ساق­تاندىرۋ ونىمدەرىنە دەگەن حالىق قى­زىعۋشىلىعىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى. سونىڭ ناتيجەسىندە كومپانيامىز العان ساقتاندىرۋ سىياقىلارىنىڭ كولەمى ايتارلىقتاي ۇلعايدى.

ءمادي شالعىمباەۆ,

Nomad Life ءومىردى ساقتاندىرۋ

كومپانياسى اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى:

– ء«ومىردى ساقتاندىرۋ» باعىتىندا جۇمىس ىستەيتىن ساقتاندىرۋ ۇيىمىنىڭ 9 ايداعى تازا تابىسى 31 863 000 000 تەڭگەنى قۇرادى (ديۆيدەندتەرگە بەرىلگەن تولەمدى ەسەپتەمەگەندە). ساقتاندىرۋ كەلىسىمشارتى بويىنشا تولەم ءونىمنىڭ سيپاتىنا بايلانىستى. قازىر ءومىردى ساقتاندىرۋشى كومپانيالار ءتۇرلى ونىمدەر, ونىڭ ىشىندە جيناقتاۋشىلىق باعىتتى دا ۇسىنادى. بۇل بويىنشا كليەنت ءوزىن ساقتاندىرادى ءارى ينۆەستيتسيالايدى. مۇنداي ونىمدەر بويىنشا ساقتاندىرۋ جارنالارىن مەرزىمدى نەگىزدە تولەۋ ارقىلى ساقتانۋشى كەپىلدىك بەرىل­گەن ينۆەستيتسيالىق كىرىستى ەسكەرە وتىرىپ تولەمدەردى الادى.

ء«ومىردى ساقتاندىرۋ» سالاسىندا جۇ­مىس ىستەيتىن كومپانيالاردىڭ تو­لەم كولەمى 2021 جىلى 9 ايدا 17,7 پا­يىزعا ءوسىپ, 22 386 000 000 تەڭگەنى قۇرادى. نەگىزىنەن زەينەتاقى اننۋيتەتى كەلىسىمشارتى بويىنشا تولەمدەر ۇلعايدى. ونىڭ اياسىندا ۇيىمدار ءوز كليەنتىنە ءومىر بويى تولەم جاسايدى.

جىل باسىنان بەرى كليەنتتەرگە جال­پى سوماسى 6,9 ملرد تەڭگە بولاتىن 13 مىڭنان استام ساقتاندىرۋ تولە­مىن بەردىك. تولەمدەردىڭ 44 پايىزى زەينەتاقى اننۋيتەتىنە تيەسىلى بولسا, 33 پايىزى – ەڭبەك مىندەتتەمەسىن ورىنداۋ كەزىندە جۇمىسشىلاردى جازاتايىم وقيعادان قورعاۋعا بايلانىس­تى. بۇعان زارداپ شەگۋشىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتىلىگىن قالپىنا كەلتىرۋگە باي­لا­نىستى شىعىستاردى تولەۋگە ارنال­عان تولەمدەر جانە وندىرىستىك جازا­تايىم وقيعالاردىڭ سالدارىنان مۇگە­دەك بولعان قىزمەتكەرلەرگە نەمەسە ەڭبەك مىندەتىن ورىنداۋ كەزىندە قايتىس بولعان قىزمەتكەرلەردىڭ اسىرا­ۋىنداعى ادامدارعا كەلتىرىلگەن زيان­دى وتەۋگە بايلانىستى تولەمدەر كىرەدى. تولەمدەردىڭ 23 پايىزى ءومىردى ساق­تان­دىرۋ كەلىسىمشارتى بويىنشا بەرىل­دى. وعان جيناقتاۋشى ساقتاندىرۋ جانە ءومىردى ەرىكتى شۇعىل ساقتاندىرۋ باع­دار­لامالارى كىرەدى.

– قارجى نارىعىن رەت­تەۋ جانە دامىتۋ اگەنت­تى­گى ساقتاندىرۋ كومپا­نيا­لارىنىڭ مەنشىك كاپي­تالى مەن اكتيۆىنىڭ ءبىرشاما وسكەنىن ايتادى. كومپانيانىڭ قازىرگى باعىتى قانداي جانە قاي ءونىم ءتۇرى سۇرانىسقا يە؟

راۋشان ەرجانوۆا,

«ۆيكتوريا» سك» اق باسقارما

تور­اعاسى:

– سوڭعى جىلدارى سك-لاردىڭ مەنشىك كاپيتالى مەن اكتيۆى بەلسەندى ءوسىپ جاتىر. بىراق بۇل ساقتاندىرۋ ونىمدەرىنە دەگەن سۇرانىس جوعارى دەگەندى بىلدىرمەيدى. راس, ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىنا دەگەن سەنىم­نىڭ ارتۋى, ساقتاندىرۋ مادەنيە­تىنىڭ جوعارىلاۋى بايقالادى. الايدا قازاقستانداعى ساقتاندىرۋ سالاسى (جالپى سىياقىنىڭ ءىجو-گە قاتىناسىندا) وتە تومەن دەڭگەيدە جانە 1 پايىزدان اسپايدى. دامىعان شەتەلدەردە كورسەت­كىش 15-20 پايىز دەڭگەيىندە. ساقتاندى­رۋ كورسەتكىشىنىڭ تىعىزدىعى دا (جان باسىنا شاققانداعى ساقتاندىرۋ سىي­اقى­سى) تومەن, ءبىر ادامعا 60-75 دوللاردان جوعارى ەمەس. دامىعان ەلدەردە ءبىر ادامعا 5-10 مىڭ دوللاردان كەلەدى. كومپانيامىزدىڭ اكتيۆى 99,2 ملرد تەڭگە نەمەسە ساقتاندىرۋ نارىعى جيىنتىق اكتيۆتەرىنىڭ 5,7 پايىزىن قۇرايدى. مەن­شىك كاپيتالى – 91,6 ملرد تەڭگە نەمەسە نارىقتىڭ جيىنتىق كاپيتالىنىڭ 12,7 پايىزى. كومپانيا ءىرى كورپوراتيۆتىك ساق­تاندىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەيدى جانە قارجىلىق ورنىقتىلىعىنىڭ ناتي­جە­سىندە ءىرى تاۋەكەلدەرگە قاتىسادى. نەگى­زىنەن م ۇلىكتى, قۇرىلىس-مونتاج تاۋەكەل­دەرىن, ازاماتتىق-قۇقىقتىق جانە كاسىبي جاۋاپكەرشىلىكتى ساقتاندىرادى.

 

نازىم بەكبولاتوۆا,

KM Life ءومىردى ساقتاندىرۋ

كومپا­نياسى اق باسقارما توراعاسى:

– كومپانيا 2019 جىلدىڭ قارا­شاسىنان بەرى جۇمىس ىستەيدى. جان-جاقتى ءارى ساۋاتتى قىزمەت كورسەتۋ ارقىلى نا­رىق­تا سەنىمدى ءارى تۇراقتى ابىروي قالىپ­تاستىردىق. ءيا, ءسىز اتاپ وتكەندەي ساق­تان­دىرۋ كومپانيالارىنىڭ ءوسىمى بەلسەندى تۇردە جوعارىلاۋدا. ەڭ تانىمال ءونىم رەتىندە جۇمىسشىلاردى جازاتايىم وقيعالاردان مىندەتتى ساقتاندىرۋدى اتاي الامىز. بۇل ءونىم مىندەتتى سانا­لادى جانە وندىرىستە جۇمىسشىلار قان­داي دا ءبىر وقىس جاعدايعا تاپ بولعان كەزدە ولاردى قورعاۋعا باعىتتالعان. شاعىن جانە ورتا كاسىپورىندار ءۇشىن قىم­­بات ەمەس سانالاتىن وسى ءونىمنىڭ ارقا­­سىندا جۇمىسشىلار جازاتايىم وقي­­عاعا تاپ بولسا نەمەسە جاراقات السا ولار­دىڭ تابىسى قورعالادى. ياعني جۇ­مىس­شىنىڭ جوعالتقان تابىسىن ساقتان­دىرۋ كومپانياسى وتەپ بەرەدى. بۇل ءونىم جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەڭبەك شارتىن جاق­سارتىپ, ءوز جۇمىسشىلارىنىڭ قاۋىپ­سىزدىگىن ارتتىرۋعا ىنتالاندىرادى. وندىرىستە جازاتايىم وقيعا ازايعان سايىن ساقتاندىرۋ كەلىسىمشارتىنىڭ دا قۇنى ارزانداي تۇسەدى. وسىلايشا, بۇل ساقتاندىرۋ ءونىمى الەۋمەتتىك فۋنكتسيانى دا قوسا اتقارىپ وتىر.

بەدەلدى ونىمدەر قاتارىندا ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ دا بار. قازىر ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ كورپو­را­تيۆتىك كليەنتتەردىڭ پرەروگاتيۆى – الەۋ­مەتتىك پاكەتتىڭ قۇرامداس بولىگى, كاسىبي پەرسونالدى تارتۋ جانە ۇستاپ تۇرۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى موتيۆاتسيالىق قۇرالىنىڭ ءبىرى. كوپ جاعدايدا ساقتاندىرۋدىڭ بۇل ءتۇرىن نەگىزىنەن كومپانيا قىزمەتكەرلەرى, جوعارى جانە ورتا بۋىن باسشىلارى, بيزنەس يەلەرى جانە ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرى پايدالانادى.

ءمادي شالعىمباەۆ:

– Nomad Life 2012 جىلدان بەرى ءومىردى ساقتاندىرۋ نارىعىندا جەتەكشى رولگە يە. حالىقارالىق S&P Global Ratings اگەنتتىگىنىڭ «BB+» (تۇراقتى) دەڭگەيىندە باعا بەرۋى دە كومپانيانىڭ سەنىمدى پوزيتسياسىن كورسەتەدى. كومپانيامىزدىڭ دامىعان جەكە ساتىلىم جەلىسى, وڭىرلىك 12 كەڭسەسى مەن 17 فيليالى جۇمىس ىستەيدى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستانداعى KPMG جانە Forbes Kazakhstan جۋرنالى جۇرگىزگەن زەرتتەۋدە ء«ومىردى ساقتاندىرۋ» باعىتىندا رەيتينگ كوشىن باستادى. بيىل 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اكتيۆ كولەمى 222,7 ملرد تەڭگەگە جەتتى, ساقتاندىرۋ رەزەرۆى – 170,6 بولىستىرىلمەگەن تابىس – 9,4 ملرد تەڭگە. Nomad Life-تىڭ ءومىردى ساقتاندىرۋ سالاسىنداعى نارىقتىق ۇلەسى 29,9 پايىزعا دەيىن ۇلعايدى. اننۋيتەتتى ساقتاندىرۋ, زەينەتاقى اننۋيتەتى جانە «ەڭبەك مىندەتتەمەسىن ورىنداۋ كەزىندە جۇمىسشىلاردى جازاتايىم وقيعادان ساقتاندىرۋ» سەگمەنتىندە ليدەرمىز.

ولەگ حانين,

«كوممەسك-ءومىر» ساقتاندىرۋ

كومپانياسى» اق باسقارما توراعاسى:

– 2021 جىلدىڭ 19 قاراشاسىندا «كوم­مەسك-ءومىر» كومپانياسىنا 30 جىل تولدى. تاۋەلسىز قازاقستاندا العاش بو­لىپ ساقتاندىرۋ قىزمەتىن جۇرگىزۋگە ليتسەن­زيا الدىق. 90-جىلدارى جۇمىس باستاعان كەزىمىزدە ساقتاندىرۋشىلار سانى گەومەتريالىق پروگرەسسيامەن ءوستى. 1994-95 جىلدارى 600-700 كومپانيا بار ەدى. سولاردان قازىر ەكى كومپانيا قالعان, سونىڭ ءبىرى – ءبىز. ءبىزدىڭ كوماندا سەنىمدىلىگى مەن قابىلەتىن دالەلدەۋ ءۇشىن كوپ تەر توكتى. كياس اقپاراتتىق اناليتيكالىق جۇيەسىن ەنگىزۋ كومپانيا ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى وقيعا بولدى: حالىقارالىق رەيتينگكە يە بولدىق, رەبرەندينگ جاسادىق, ءومىردى ساقتاندىرۋ بويىنشا ەنشىلەس كومپانيا اشتىق. كومپانياداعى كوپشىلىك كوپ تۇتىناتىن ءونىم – اۆتوجۇرگىزۋشىلەردىڭ ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگىنە قاتىستى مىندەتتى ساقتاندىرۋ. كورپوراتيۆتى سەك­توردا اۆتوكاسكو, مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ, م ۇلىكتى ساقتاندىرۋ تانىمال بولىپ سانالادى.

– قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى 2025 جىلعا تامان سالا تولىقتاي تسيفرلانادى دەدى. سىزدەردە قىزمەتتەر مەن پروتسەستەردى تسيفرلاندىرۋ قالاي جۇزەگە اسىپ جاتىر؟

ولەگ حانين:

– ساقتاندىرۋ نارىعىنداعى تسيفر­لاندىرۋ ءبىرىنشى كەزەكتە 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلەكتروندى ءپو­ليس­تىڭ جانە ونلاين-ساقتاندىرۋدىڭ ەن­گى­زىلۋىمەن بايلانىستى. سوڭعى جىلداردا بەلەڭ العان نارىقتاعى مۇنداي ەڭ اۋقىمدى تەحنولوگيالىق وزگەرىس كليەنت ءۇشىن ىڭعايلى ءارى ءتيىمدى. كەڭسەگە بارۋعا قاجەتتىلىك جوق. ءارى ەلەكتروندى ءپوليستى ساتۋ كەزىندە كليەنتكە 10 پايىزعا دەيىن جەڭىلدىك تە جاساي الادى. ونلاين-تو­لەم دە كليەنتپەن قارىم-قاتىناستى وڭاي­­لاتادى, سەرۆيس كورسەتكىشتەرىن كۇ­­شەيتەدى. پروتسەدۋرالاردى تسيفر­لان­دىرۋ جاڭا IT-ونىمدەردى ەنگىزۋگە جانە دا­يىن پروتسەستەردى جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭا تسيفرلى ونىمدەر ساتىلىمدى دا ارتتىرادى, سەرۆيستى دە جاقسارتادى. قازىر وتاندىق كومپانيالار ءموبيلدى قوسىمشا شىعارىپ, مەسسەندجەردە چات-بوت اشۋدا. جاقىن كەلەشەكتە اقىلدى ساقتاندىرۋ تەحنولوگيالارى ەنگىزىلمەك. مۇنداي تەحنولوگيا­لىق وزگەرىستەر ساقتانۋشىلاردىڭ جەكە دەرەك­تەرىن قورعاۋعا, كيبەرالاياقتارمەن كۇرەسۋگە جاعداي جاسايدى.

ءمادي شالعىمباەۆ:

– جازاتايىم وقيعالاردان جۇمىس­شى­لاردى مىندەتتى ساقتاندىرۋ كەلىسىم­شارتىن قاشىقتان جاسايتىن onl.kz جانە ومىرلىك ەرىكتى جيناقتاۋشى ساقتاندىرۋعا نەگىزدەلگەن nomadcapital.kz سايتتارىن قولدانىسقا ەنگىزدىك. كليەنتتەرمەن ونلاين قارىم-قاتىناسقا كوشۋ بويىنشا العا اۋقىمدى مىندەتتەر قويىپ وتىرمىز. قازىردىڭ وزىندە كليەنتتەر جەكە كابينەتى ارقىلى كومپانيا تۋرالى بىلە الادى, كەزەكتى تولەمدەرىن جاسايدى, ءتۇرلى فۋنكتسيالار بويىنشا ونلاين-ءوتىنىش بەرە الادى.

راۋشان ەرجانوۆا:

– بىزدە ونلاين ساقتاندىرۋ قىزمەت­كەر­لەردىڭ قاتىسۋىنسىز جۇزەگە اسىرىلادى. قازىر اۆتوكولىك يەلەرىنىڭ جاۋاپ­كەرشىلىگى بويىنشا مىندەتتى ساقتان­دىرۋ كەلىسىمشارتىنا قاتىستى قاعاز پوليس­تەر جوق. بارلىق ساقتاندىرۋ كومپا­نيا­لارىنىڭ سايتى ارقىلى كليەنتتەر ءوز بەتىنشە انكەتا تولتىرىپ, ساقتاندىرۋ سىياقىسىن ەسەپتەپ, ينتەرنەتپەن تولەم جاساپ, بىرىڭعاي ساقتاندىرۋ دەرەكتەر بازاسىنان ءوز ساقتاندىرۋ ءپوليسىنىڭ بىرەگەي ءنومىرىن الا الادى. قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى ەرىكتى ساق­تان­دىرۋدى ونلاين رەجىمگە كوشىرۋ ءتارتىبىن جانە ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن رەتتەۋگە قاتىستى پروتسەستەردى انىقتاۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە.

نازىم بەكبولاتوۆا:

– بانكتە نەمەسە پوشتادا كەزەكتە تۇرىپ وپەراتسيالار جاسايتىن كەز كەل­مەسكە كەتىپ بارادى. قازىر ءتۇرلى قۇ­جات­­تاردى دا تاسىپ ءجۇرۋدىڭ كەرەگى جوق. بۇل وتە ىڭعايلى, ۋاقىتتى ۇنەم­دەي­دى. بۇدان ساقتاندىرۋ سالاسى دا تىس­قا­رى قالمايدى. قازىر كليەنتتەرىمىز ساقتان­دى­رۋ تولەمدەرى مەن راسىمدەۋدى ونلاين فور­ماتتا ىسكە اسىرادى. ساقتاندىرۋ نا­رى­عىنىڭ ءبىر بولشەگى رەتىندە ءبىز دە بۇل پروتسەسكە بەل­سەندى ارالاسامىز جانە ءارى قاراي تسيفرلى قىزمەتتەردى دامىتامىز.

– كليەنتتەرگە unit-linked ينۆەس­تيتسيالىق قۇرالىن ۇسىندىڭىزدار ما؟ نارىقتا جاڭا شەتەلدىك ونىم­دەر­دىڭ پايدا بولۋى سالاداعى باسەكەلەس­تىك­كە قالاي اسەر ەتەدى؟

ءمادي شالعىمباەۆ:

– Nomad Life – ءوز كليەنتتەرىنە Unit-linked ينۆەستيتسيالىق ساقتاندىرۋ ءونى­مىن ۇسىنىپ وتىرعان ءومىردى ساقتاندىرۋشى بىرەگەي كومپانيا. قىركۇيەكتىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا 2021 جىلى جي­نال­عان سىياقى پورتفەلى 8,4 ملرد تەڭ­گەنى قۇرادى. ينۆەستيتسيالىق ءونىم كليەنتتەردى قىزىقتىرادى, ويتكەنى ونىڭ مەحانيزمى قاراپايىم جانە تابىسى دا اجەپتاۋىر جوعارى. Unit-linked – ينۆەس­تيتسيالاردى ۇزاق ۋاقىتقا ساتىپ الىپ, ۇستاپ تۇرۋعا بولاتىن ءپاسسيۆتى ينۆەس­تيتسيا. بۇل ۇزاق مەرزىمدى ينۆەستورلار­عا قولايلى. ءبىزدىڭ باعدارلامامىزدا كليەنت ينۆەستيتسيالاۋ ستراتەگياسىن ءوزى تاڭدايدى جانە ءوزى باسقارادى. ول ءۇشىن قور نارىعىنىڭ ۇڭعىل-شۇڭعىلىن ءبىلۋ­دىڭ دە كەرەگى جوق. ءوزىمىز ءاربىر ينۆەس­تيتسيالىق پورتفەلدىڭ (ولاردىڭ سانى بىزدە – 10) تابىس تاريحى تۋرالى تەرەڭ تالداۋ ۇسىنامىز. كليەنت تاۋلىكتىڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا جەكە كابينەتىنە كىرىپ, قارجىسىنىڭ اينالىمىن باقىلاپ, ءبىر پورتفەلدەن ەكىنشىسىنە اۋىسا الادى. بيىلدان باستاپ باعدارلاما تاعى ءبىر بونۋس ۇسىندى – 10 پايىزدىق سالىق جەڭىلدىگى (جىلىنا 320 اەك-تەن اسپايتىن تولەمگە). بۇل جەڭىلدىك كەلىسىمشارت جاساۋ جانە شوتتى تولتىرۋ كەزىندە ارەكەت ەتەدى.

ينۆەستيتسيالىق ساقتاندىرۋ ونىم­دەرى بانك دەپوزيتتەرىنە تاماشا التەر­ناتيۆا. بىراق ينۆەستيتسيالاۋ تاۋەكە­لىنىڭ دە كليەنت موينىنا ارتىلاتىنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. قور نارىعىندا كليەنت­تىڭ ەسەلەپ تابىس تابۋى دا, تۇك كىرىسسىز قالۋى دا مۇمكىن. كليەنتتەرىمىز ءۇشىن ارتاراپتاندىرىلعان بىرنەشە ينۆەس­تيتسيالىق باعىت دايىنداپ قويدىق. تومەندە ىسكە قوسىلعالى بەرى (01.11.21) ءبىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق پورتفەلىمىزدىڭ شارتتى بىرلىكتەرىنىڭ ءوسىمى كورسەتىلگەن.

 

پورتفەل

شارتتى

بىرلىكتەردىڭ وزگەرۋى

ىسكە قوسىل-عاننان بەرى

ىسكە قوسىلعان ۋاقىت

اقش-تىڭ 500 ءىرى كومپانياسى

36,4%

01.10.2020

جوعارى تەحنولوگيالار

35,1%

01.10.2020

قىتاي قور نارىعى

-5,6%

01.10.2020

اقش-تىڭ 100 ءىرى IPO كومپانياسى

-0,2%

04.02.2021

ەنەرگەتيكا

98,6%

01.10.2020

دەنساۋلىق ساقتاۋ

27,2%

01.10.2020

التىن ءوندىرۋ

-14,6%

01.10.2020

اقش قازىنا­شى­لىق وبليگاتسيالارى

-0,7%

27.07.2021

ەۋروپا قور نارىعى

0,2%

29.10.2021

رەسەي قور نارىعى

0,2%

29.10.2021

 

 

حالىقتىڭ ينۆەستتسيالىق جانە كە­پىلدى ستاۆكاداعى ساقتاندىرۋ ونىمدەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتقان سايىن ەميتەنتتەردىڭ دە قازاقستاندىق قور بيرجاسىندا قور جاساۋعا دەگەن موتيۆاتسياسى ارتادى. ارينە, بۇل جاعداي قازاقستان قور نارىعىن دامىتۋعا سەرپىن بەرەدى.

– قازىر ۇيىمدار كليەنتتى كوپتەپ تارتۋ ءۇشىن جانە كوپ تابىس تابۋ ءۇشىن كەپىلدى پايىزدىق ستاۆكامەن شە­تەل ۆاليۋتاسىندا ساقتاندىرۋ ونىم­­دەرىن بەلسەندى ۇسىنىپ جاتىر. كەيبىر ۇيىمدار ءتىپتى جىلدىق 3,5-4 پا­يىزعا دەيىن مولشەرلەمە ۇسى­نادى. بانكتەردەگى دەپوزيت بويىنشا جىل­دىق پايىزدىق ستاۆكا 1 پايىزدان ارەڭ اساتىنىن ەسكەرسەك, كليەنت­تەرگە ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىنىڭ ۇسى­نىسى ۇنايتىنى بەلگىلى. ءسىزدىڭ كوم­پانيا كليەنتتەرگە كەپىلدى ستاۆ­كا­مەن شەتەل ۆاليۋتاسىندا ساقتان­دىرۋ ونىمدەرىن ۇسىنا الا ما؟ ساي­كە­سىنشە, كومپانيانىڭ جىلدىق ينۆەس­تيتسيالىق تابىسى قانداي؟

ءمادي شالعىمباەۆ:

– ءبىزدىڭ كاسىپورىن – كەپىلدى پايىزدىق سىياقى مولشەرلەمەسىمەن شەتەل ۆاليۋتاسىندا ەرىكتى جيناقتاۋ ساقتاندىرۋدى قولعا العان كومپانيالاردىڭ العاشقىسى. 2018 جىلى جىلدىق ءتيىمدى ستاۆكاسى 3,41 پايىزعا دەيىنگى ZOLOTO NOMADOV دەگەن ۆاليۋتالىق باعدارلامانى ىسكە قوستىق. نەلىكتەن جوعارى كەپىلدى ستاۆكا ۇسىنا الامىز؟ ساقتاندىرۋ كومپانيالارى بيزنەس مودەلىنىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن ايىرماشىلىعى – كومپانيا مىندەتتەمەسى ءوز كليەنتتەرىنە بەرگەن نەسيەمەن ەمەس, قۇندى قاعازدارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. وسى بيزنەس-مودەل ارقىلى ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ نەسيەلىك تاۋەكەلى بارىنشا باسقارىلادى. ۆاليۋتا مىندەتتەمەسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن Nomad Life ينۆەستيتسيالىق دەڭگەيدەگى (S&P, Moody’s, Fitch رەيتينگ اگەنتتىكتەرىنىڭ «ۆۆۆ-»-دەن تومەن ەمەس دەڭگەيى) قازاقستان رەزيدەنتتەرى مەن رەزيدەنت ەمەستەردىڭ مەملەكەتتىك جانە كورپوراتيۆتىك باعالى قاعازدارىن الدى. ينۆەستيتسيالاۋدىڭ نەگىزگى پرين­تسيپتەرى: شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى اكتيۆ مولشەرى شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى مىندەتتەمەلەردەن كەم بولماۋى كەرەك جانە اكتيۆتەردىڭ كىرىستىلىك نورماسى مىندەتتەمەلەردىڭ كىرىستىلىك نورماسىن جابادى. قالىپتاسقان ينۆەستيتسيالىق پورتفەل بويىنشا قازىرگى تابىستىلىق 7,62 پايىز, بۇل مىندەتتەمەلەر بويىنشا ستاۆكانى جابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

– بيىل ساقتاندىرۋ سىي­اقى­لا­رىنىڭ كولەمى 10,5 پايىزعا, ال اك­تيۆ­تەر 19 پا­يىزعا ءوستى. مۇنداي ءوسىم­­­نىڭ سىرى نەدە جانە ساق­تان­دىرۋ ونىم­دەرىنىڭ قىم­باتتاۋىنا قارا­ماستان ەرىكتى ساقتاندىرۋعا دەگەن سۇرا­نىس­تىڭ كۇشەيۋىن قالاي تۇسىن­دىرۋگە بولادى؟

ءلاززات بورانباەۆا:

– ساقتاندىرۋشى اكتيۆتەرىنە كاپيتاليزاتسيا, ساقتاندىرۋ رەزەرۆىنىڭ وزگەرۋى, ساقتاندىرۋ ونىمدەرىنىڭ شى­عىنى, ساقتاندىرۋشىنىڭ تابىسى, اك­تيۆتەردىڭ قانداي فورمادا, قانداي ۆا­ليۋ­تادا ساقتالعانى, قۇندى قاعازدار با­عا­سىنىڭ وزگەرۋى سياقتى كوپتەگەن فاك­تور اسەر ەتەدى. مىسالى, سوڭعى جىلدارى قور نارىعىنىڭ يندەكستەرى ءوستى, دەمەك كوپتەگەن ساقتاندىرۋشىنىڭ اك­تيۆتەرى دە كوبەيدى. راسىمەن, سوڭعى جىل­دارى ساقتاندىرۋ سىياقىسىنىڭ ءوسۋى بۇكىل الەمدە بايقالىپ وتىر. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە تابيعي كاتاكليزم, اۋا رايى وزگەرىستەرى, اۆياتسيالىق اپات, ون­دىرىستەگى اپات, COVID-19-عا بايلانىس­تى تۋىنداعان ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى. الەمدە بولىپ جاتقان باعا ۇردىستەرى بىزگە دە تىكەلەي اسەر ەتەدى.

ءبىزدىڭ ادامداردىڭ ساناسىندا ءالى كەڭەستىك جۇيەنىڭ سارقىنشاعى بار. سول سەبەپتى, ساقتاندىرۋ مادەنيەتى جەت­كىلىكتى دەڭگەيدە دامىماي جاتىر. ءالى كۇنگە ءورت بولسا, اپات بولسا, مۇلكىنە زيان كەلسە ادامدار مەملەكەتتەن قولداۋ كۇتەدى. ونىڭ ۇستىنە كەيبىر ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ ساقتاندىرۋ تولە­مىنەن باس تارتۋى دا ساقتاندىرۋ مادە­نيەتىنە كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. دەگەنمەن ادامدار ساقتاندىرۋدىڭ ارتىقشىلىعىن ءتۇسىنىپ كەلەدى, سوعان ساي كومپانيالار دا كاسىبي قىزمەت ەتۋگە ءتيىس. سوعان قاراپ ودان ءارى ەرىكتى ساقتاندىرۋ ونىمدەرىنە سۇرانىس ارتا تۇسەدى دەۋگە تولىق نەگىز بار.

– ساقتاندىرۋشىعا دا ساقتىق كەرەك. كومپانيادا كوپدەڭگەيلى ءوزىن ءوزى قورعاۋ جۇيەسى بار ما؟

نازىم بەكبولاتوۆا:

– ءيا, ەڭ باستى نارسە كليەنتتەر مۇد­دەسىن قورعاۋ بولعاندىقتان كومپا­نيانىڭ ءوزى دە قورعالعان بولۋعا ءتيىس. كليەنت الدىنداعى قازىرگى جانە كەلەشەك مىندەتتەمەسىن كەز كەلگەن ۋاقىتتا تو­لىق كولەمدە ورىنداي الۋى جانە ءار كەز تولەم قابىلەتى بولۋى ءۇشىن ساقتاندى­رۋ كومپانيالارى ىستەۋگە ءتيىس زاڭمەن بەكىتىلگەن تالاپتار بار. بارلىق تالاپ حالىقارالىق تالاپتار جانە تولەم قابىلەتى ستاندارتتارىمەن سايكەسەدى. ءبىرىنشى رەتتە كومپانيا – جارعىلىق كاپيتالدىڭ مينيمالدى مولشەرى, تو­لەم قابىلەتى مارجاسىنىڭ جەتكىلىكتى ءنور­ماتيۆى, ينۆەستيتسيالىق قىزمەت, جوعارى ءوتىمدى اكتيۆتەردىڭ جەتكىلىكتى بولۋى جانە اكتيۆتەردى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ءنورماتيۆى سياقتى ءتۇرلى تالاپتاردى ورىنداۋعا مىندەتتى. وسى كورسەتكىشتەر ارقىلى ءومىردى ساقتاندىرۋ الەمدە تۇراقتى بولىپ وتىر.

كومپانيا ىشىندە دە ءتۇرلى كوميتەتتەر جۇمىس ىستەيدى. ولار ينۆەستي­تسيا مەن ساقتاندىرۋ تاۋەكەلدەرىن قا­راستىرادى. ءسويتىپ, ىڭعايلى شەشىم قابىلدايدى. سونداي-اق كومپانيانىڭ تولەم قابىلەتىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس ماماندار بار. مىسالى, اكتۋاري, ول – ساقتاندىرۋ كوم­پانياسى مىندەتتەمەسىن باعالايتىن, ساقتاندىرۋ رەزەرۆتەرىن ەسەپتەيتىن كاسىبي مامان. ءتۇرلى تاۋەكەلدى باعالاپ, تولەم قابىلەتى تەستىن جۇرگىزەتىن تاۋەكەل-مەنەدجەرلەر بار. ودان بولەك, ىشكى اۋديت, كومپلەانس-باقىلاۋ سياقتى قىزمەتتەر دە مۇلتىكسىز جۇمىس اتقارۋى كەرەك. اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس اتقارۋىن قامتاماسىز ەتەتىن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك جانە تەحنولوگيالار ءبولىمىنىڭ دە جۇمىسى ايىرىقشا ماڭىزدى. سونداي-اق كومپانيالار ءوز تاۋە­كەلدەرىن قايتا ساقتاندىرۋ جۇيە­سىن دە پايدالانادى. ياعني كليەنتتەن قابىلداپ العان تاۋەكەلىنىڭ ءبىر بولىگىن وزگە ساقتاندىرۋشى ۇيىمعا بە­رەدى. ءسويتىپ, ءوزىن ىقتيمال اۋىر ءارى ءىرى شىعىننان قورعايدى. وسىنىڭ ءبارى كومپانيانىڭ كوپدەڭگەيلى قورعاۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرادى.

راۋشان ەرجانوۆا:

– كومپانيا قىزمەتىندە تاۋەكەلدەردى باسقارۋ ەرەكشە ماڭىزعا يە. كومپانيا ­ساياساتىنا سايكەس تاۋەكەلدى باسقارۋ جۇ­يەسى قۇرىلعان. سونىڭ اياسىندا تاۋە­كەلدەر دەر ۋاقىتىندا انىقتالىپ, شارالار قولدانىلادى. كومپانيا كەلەسىدەي ورگاندار مەن بولىمدەردى تارتا وتىرىپ بىرنەشە دەڭگەيلى تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن قالىپتايدى: ديرەكتورلار كەڭەسى, باسقارما, القا-كەڭەس ورگاندارى, تاۋەكەل-مەنەدجمەنت ءبولىمى, ىشكى اۋديت قىزمەتى, كومپلەانس-باقىلاۋ قىزمەتى جانە باسقا دا قۇرىلىمدار.

– كليەنت نەلىكتەن ءسىزدىڭ ۇيىمدى تاڭداۋى كەرەك؟

ولەگ حانين:

– كومپانيانىڭ 30 جىلدىق تاجى­ريبەسى ءبارىن كاسىبي تۇردە جوسپار­لاپ, باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كليەنت قاجەتتىلىگىن زەرتتەي وتىرا ونىم­دەر ۇسى­نامىز. بارلىق وڭىردە جۇ­مىس ىستەي­مىز جانە ءار كليەنتكە قىز­مەت كور­سە­تىپ, ساقتاندىرۋ ونىمدەرىنە قول­جە­تىم­دىلىك جاسايمىز. كومپانيانىڭ ما­ڭىزدى سەرۆيستىك قۇرامداس بولىگى – ساق­تاندىرۋ تولەمدەرىن ۋاقتىلى قام­تاماسىز ەتۋ جانە شاعىمداردى رەتتەۋ پروتسەسىن وڭتايلاندىرۋ, كليەنتتەردى اقپاراتتاندىرۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ تۇرعىسىنان ونىڭ شاعىمداردى رەتتەۋ ساياساتى. A.M.Best حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتىگىنىڭ باعالاۋى ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ اشىق­تىعىن, ۇستانىم تۇراقتىلىعىن, ءوز مىن­دەتتەمەلەرىن تولىق جانە ۋاقتىلى ورىنداۋدىڭ جوعارى قابىلەتتىلىگىن كورسە­تەدى. كليەنت پەن سەرىكتەستەر الدىن­داعى مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋدىڭ كەپىلى ءۇشىن CAT XL كەلىسىمى اياسىندا كومپانيا بارلىق كاتاستروفيا­لىق تاۋەكەلدەردى قايتا ساقتاندىرادى. ءبىز­دىڭ جاھاندىق سەرىكتەستەرىمىزدىڭ ءبىرى – الەمدىك نارىقتاعى ليدەر – Zurich Insurance Company كومپانيا­سى. قارجىلىق ەسەپتىلىك ءاۋديتىن حالىق­ارالىق Grant Thornton اۋديتورلىق كوم­پانياسى جۇرگىزەدى. سونداي-اق كومپانيا «سەنتراس كوممەسك Life» ءومىردى ساقتاندىرۋ ەنشىلەس كومپانياسى» اق ەنشىلەس ۇيىمىن اشتى جانە ەكى مەدي­تسينالىق كلينيكا جۇمىس ىستەيدى.

راۋشان ەرجانوۆا:

– «ۆيكتوريا» سك» اق جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا تولىق كەشەندى جانە كاسىبي تۇردە قىزمەت كورسەتەدى. اكتيۆ پەن مەنشىك كاپيتالىنىڭ كولەمى, سون­داي-اق اندەررايتينگ جانە قايتا ساق­تاندىرۋدىڭ ءتيىمدى ساياساتى كەز كەل­گەن تاۋەكەلگە ساقتاندىرۋ جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تيىسىنشە, كومپانيا كليەنت الدىندا ءوز مىندەتتەمەسىن تولىق­قاندى ورىنداۋعا ارقاشان كەپىل بولادى.

نازىم بەكبولاتوۆا:

– كومپانيا كليەنتتەر الدىنداعى مىندەتتەمەسىن ارقاشان ورىندايدى جانە ورنىقتى قارجىلىق كورسەتكىشتەرىمەن سەنىمدى ساقتاندىرۋشى رەتىندە ابىروي-بەدەلگە يە. كومپانيانىڭ ءبولىپ-جارا ايتار نەگىزگى باسىمدىعى – ءاربىر كليەنتكە جەكە كوڭىل ءبولۋى, ءومىردى ساقتاندىرۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق تاجىريبە مەن ستاندارتتاردى پايدالانا وتىرىپ كليەنت قاجەتتىلىگىنە وراي جەدەل جانە كەشەندى شەشىم قابىلداۋى. كومپانيادا جەرگىلىكتى جانە حالىقارالىق ساقتاندىرۋ كومپانيالارىندا تاجىريبە جيناعان جاس ءارى كۇشتى كاسىبي ماماندار جۇمىس ىستەيدى.

– پاندەميا جانە ەكو­نوميكالىق قۇلدىراۋعا باي­لانىستى تاۋەكەلدەر, تەڭ­گەنىڭ قۇنسىزدانۋى, ينفليا­تسيا ءوسى­مى كومپانيا جۇمى­سىنا قالاي اسەر ەتتى؟

نازىم بەكبولاتوۆا:

– COVID-19 سياقتى پاندەميانى الدىن الا بولجاپ ءبىلۋ قيىن, دەگەنمەن ساقتاندىرۋ سالاسى بۇل سىناقتان ءساتتى ءوتتى, ءتىپتى اتالعان قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ايتارلىقتاي ءوسىم دە كورسەتتى. بۇل رەتتە قارجى سەكتورىنىڭ ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار قابىلداعان قاداعالاۋشىنىڭ ەڭبەگىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. پاندەميا ساقتاندىرۋ كومپانيالارىن ءوز پروتسەستەرىنە باسقا قىرىنان قاراۋعا, تسيفرلاندىرۋ قارقى­نىن جەدەلدەتۋگە, تەحنولوگيالىق پروتسەستەرگە نازار اۋدارۋعا ۇيرەتتى.

ولەگ حانين:

– كوپتەگەن ساقتاندىرۋشى, ونىڭ ىشىن­دە ءبىزدىڭ كومپانيا دا بيزنەستى جۇر­گى­زۋگە قاتىستى كوزقاراسىن قاي­تا قا­رادى. 2020 جىل ساقتاندىرۋ قىزمەتتەرىن مەي­لىنشە ونلاين فورماتقا اۋىستىرۋ, قا­شىقتان قىزمەت كورسەتۋ كەرەگىن ۇعىن­دىردى. بۇل تەك ساتىلىمعا عانا ەمەس, شىعىندار مەن باسقا دا پروتسەستەردى رەتتەۋگە قاتىستى. پاندەميا جاقىن ۋاقىتتا تسيفرلاندىرۋدىڭ ماڭىزدى ترەندكە اينالارىن كورسەتىپ بەردى. سونىمەن قاتار نارىقتاعى الاپات وزگەرىس مەديتسينالىق نارىقتا (كوروناۆيرۋستان ساقتاندىرۋ, تەلەمەديتسينا, قاۋىپتى ىندەتتەردەن ساق­تان­دىرۋ) جانە ءوندىرىستىڭ تۇرالاپ قالۋى, كيبەرتاۋەكەل, قارجىلىق شىعىن جاع­دايىندا جاڭا ونىمدەر جاساۋعا ىنتالاندىردى.

– كەي ەلدەردە ساقتاندىرۋ سەكتو­رى­نىڭ تابىسى بانك سەكتورىنان اسىپ ءتۇسىپ جا­تادى. قازاقستانداعى ساق­­تان­­دىرۋ سەكتورىنىڭ تيىم­دىلىگى قاي دەڭگەيدە؟

ولەگ حانين:

– ۇلتتىق بانك دەرەگىنشە بيىل 8 ايدا ساقتاندىرۋ سالاسىنىڭ تابىسى 419,1 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 50,4 پايىزعا ءوسىم بار. وسى ۋاقىت كەزەڭىندە ينۆەستيتسيالىق قىزمەتتەن 84 ملرد تەڭگەدەن استام كىرىس تۇسكەن. بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 5,5 پايىزعا تومەندەۋ بايقالادى. ءىجو-دەگى ساقتاندىرۋ سەكتورى اكتيۆتەرىنىڭ ۇلەسى 2,3 پايىزدى قۇراسا, ءىجو-دەگى ساقتاندىرۋ سىياقىلارىنىڭ ۇلەسى – 0,87 پايىز.

راۋشان ەرجانوۆا:

– 2021 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىق قورىتىندىسى بويىنشا ساق­تان­دىرۋ قىزمەتىنەن تۇسكەن تابىس بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 56 پايىزعا جوعارى. ساقتاندىرۋ تولەمدەرى بويىنشا رەزەرۆ 27,5 پايىزعا وسكەن. ال وپەراتسيالىق قىزمەت شىعىندارى – 63 پايىز. 6 ايدا ساقتاندىرۋ سەكتورىنىڭ تازا تابىسى 70,4 ملرد تەڭگە بولدى. 2020 جىلدىڭ 6 ايىمەن سالىستىرعاندا 6,6 پايىزعا كوپ. ساقتاندىرۋ سىياقىسىنىڭ ءوسۋى سەكتور تابىسىنىڭ 48,5 پايىزعا وسۋىنە (381 ملرد تەڭگەگە دەيىن) الىپ كەلدى. بۇل رەتتە ساقتاندىرۋ اكتيۆىنىڭ ورتاشا ىڭعايلى تيىمدىلىگى ازداپ تومەندەگەنىن بايقاۋعا بولادى (2020 جىلدىڭ 6 ايىندا 5,2 پايىزدان 2021 جىلدىڭ 6 ايىندا 4,5 پايىزعا دەيىن). كاپيتال تيىمدىلىگى دە (ROE) 11,5-تەن 10,3 پايىزعا تومەندەگەن. سوندىقتان نارىق تيىمدىلىگى قۇلدىراپ تۇر دەۋگە بولادى. بۇل رەتتە نارىقتا تيىمدىلىگى ورتاشا نارىقتىق كورسەتكىشتەن جوعارى تۇراتىن كومپانيالار دا بار. وسىعان قاراپ كەلەر جىلى ساقتاندىرۋ سىياقىسىنىڭ ءوسۋى جالعاسادى, ال تيىمدىلىك تەڭەسەدى دەگەن بولجام بار.

– سوڭعى جىلدارى زەينەت­اقى ان­نۋيتەتى تانىمال بولا باستادى. جىل با­سىنان بەرى قانشا كليەنت زەي­نەت­اقى اننۋيتەتى كەلىسىمشارتىن جاسادى؟

ءمادي شالعىمباەۆ:

– 2021 جىلى ءبىزدىڭ كومپانيامەن 3 مىڭ­­نان استام زەينەتاقى اننۋيتەتى كە­لى­سىمشارتىنا قول قويىلدى. كەيىنگە قال­دىرىلعان زەينەتاقى اننۋيتەتىنىڭ ەنگىزىلۋى دە بۇعان ءوز اسەرىن تيگىزدى. ياعني كليەنت 40 جاستان باستاپ كومپانيامەن كەلىسىم جاساسادى, ال كومپانيا ءومىردى ساقتاندىرۋ بويىنشا تولەمدى كليەنت 55 جاسقا تولعان سوڭ تولەي باستايدى.

ولەگ حانين:

– زەينەتاقى اننۋيتەتى زەينەتكە ەرتە شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى: ايەلدەر – 52, ەرلەر – 55 جاستان. 2021 جىلى 55 جاستاعى ەر ازاماتتار ءۇشىن زەينەتاقى اننۋيتەتىن راسىمدەۋدىڭ جەتكىلىكتى سوماسى 6,7 ملن تەڭگە بولدى, ال ايەلدەر ءۇشىن (51,5 جاستا) – 9 ملن تەڭگە. سونىمەن قاتار 45 جاستا كەيىنگە قالدىرىلعان زەي­نەتاقى اننۋيتەتىن پايدالانۋعا بولادى. ونى ساتىپ الۋ ءۇشىن ەر ادامنىڭ شوتىندا – 6,1 ملن, ايەل ادامنىڭ شوتىندا 7,7 ملن تەڭگەدەن كەم ەمەس اقشا بولۋى كەرەك. بۇل رەتتە تولەم 55 جاستان باستاپ جاسالادى.

جاقىندا تاعى ءبىر ءونىمدى ەنگىزۋ كوز­دەلىپ وتىر, ول – بىرىككەن زەينەتاقى ان­نۋيتەتى. ياعني ەرلى-زايىپتىنىڭ زەي­نەت­اقى جيناعىن بىرىكتىرۋ جانە كوپ جاعدايدا ايەلدەردە زەينەتاقى سوماسى از بولاتىندىقتان ايەلدىڭ پايداسىنا تابىستى ءبولىستىرۋ.