ءوندىرىستى وڭىردە وزگەرىس كوپ

ونىڭ ايتۋىنشا, وسى جىل­دىڭ قاڭتار-قازان ايلارىندا ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 2,2 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 60 پايىزدان اسادى. بۇل رەتتە وبلىس شيكىزاتتىق ەمەس ءوندىرىس كولەمىن ءوندىرۋ بويىنشا رەسپۋبليكادا ءۇشىنشى ورىندا تۇر. بۇگىندە وبلىستىڭ شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتى رەسپۋبليكالىق كولەمدەگى ءاربىر 8-ءشى دوللاردى ەنشىلەپ وتىر. 2025 جىلعا دەيىن 2 ترلن تەڭگەدەن استام سوماعا 186 ينۆەس­تيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە, ءوڭىردىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى تاعى 28 پايىزعا ارتادى دەگەن بولجام بار. وڭدەۋ سەكتورى ماشينا جاساۋ (129 پايىز), تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ (108,7 پايىز), حيميا ونەركاسىبى (141 پايىز) جانە مۇناي وڭدەۋ (110 پايىز) ەسەبىنەن وسۋدە.

– تاۋەلسىزدىك جىلدارى وبلىس­تا تولىققاندى مۇناي-حيميا كلاستەرى قالىپتاستى. ماسەلەن, بۇگىندە بەنزين ءوندىرىسىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ءبىزدىڭ وڭىرگە تيەسىلى. ال مۇنايمەن قىزدىرىلعان كوكس بىزدە عانا شىعارىلادى. ماشينا جاساۋدى دامىتۋ تەمىر جول كلاس­تە­رىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل رەتتە جەرگىلىكتى ماشينا جاساۋ سالاسى بەس ونەركاسىپتىك كاسىپورىننان تۇرادى. ولار ەلدەگى ءتيىستى ءوندى­رىس­تىڭ 73 پايىزىن قۇراپ وتىر. وسى ايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سەرپىمدى كلەممالار مەن بۇراندالاردى شىعارۋعا رۇقسات بەردى. بۇل تمد-داعى بىرەگەي زاۋىت سانالادى. كاسىپورىن اتالعان ونىمدەرگە دەگەن ۇلتتىق تاسىمالداۋشىنىڭ قاجەتتىلىگىن تولىعىمەن وتەمەك. 2024 جىلى ۇستا-بانداج كەشەنىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. بۇل كەشەن دە ىشكى نارىقتى تولىق قامتىپ, شەتەلدەرگە شىعۋ مۇم­كىندىگىن قاراستىرماق, – دەدى ءا.سقاقوۆ.

اكىمنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردەگى ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ماڭىزدى قادامدار­دىڭ ناتيجەسىندە العا باسۋدا. ماسەلەن, 10 ايدىڭ قورىتىندى­سى بويىنشا وبلىس اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى شىعارىلىمىنىڭ ءوسۋ قارقىنى جاعىنان كوشباسشى اتانىپ كەلەدى. بۇل كورسەتكىش سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە 100 ملرد تەڭگەگە ۇلعايدى. بيىل پاۆلو­دارلىق ديقاندار 30 جىلدىڭ ىشىندە العاش رەت 1 ملن توننادان استام استىق جينادى. قاراقۇمىق ءتۇسىمى ەلدەگى بارلىق كولەمنىڭ جارتىسىنان كوبىن قۇراعان. ال رەسپۋبليكاداعى ءسابىزدىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى, كارتوپتىڭ 16 پايىزى وسى وڭىرگە تيەسىلى.

– سۋارمالى ەگىنشىلىكتى قار­قىن­دى دامىتىپ كەلەمىز. بۇگىندە ونىڭ اۋماعى 135,9 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. ەت, ءسۇت ءوندىرىسى, قايتا وڭدەۋ باعىتتارى دا دامۋدا. جىل باسىنان بەرى ەت ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 40 پايىزعا ءوستى. جىل سوڭىنا دەيىن 4 مىڭ ءىرى قارا مال باسىنا ارنالعان تاعى 5 مال شارۋاشىلىعى نىسانىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ءوندىرىسى 9 ايدا 90 ملرد تەڭگەدەن استى. جىل سوڭىنا دەيىن بارلىعى 32 نىسان ىسكە قوسىلادى. وسىنىڭ بارلىعى بىزدەگى اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىم­دىلىعىن ارتتىرادى. قازىر بيۋدجەتتەن بەرىلگەن سۋبسي­ديالاردىڭ 1 تەڭگەسىنە 4 تەڭگە جەكە ينۆەس­تيتسيادان اينالۋدا, – دەدى وبلىس اكىمى.

ءا.سقاقوۆ پاندەمياعا قاتىس­تى شەكتەۋلەردەن كەيىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەنىمدى تۇردە قالپىنا كەلە باستاعانىن جەتكىز­دى. بۇل رەتتە كاسىپورىندار سانى 1,5 مىڭعا, ال ولاردىڭ ونىمدەرى 60 ملرد تەڭگەگە وسكەن. بۇعان شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قول­داۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك جا­­نە وڭىرلىك باعدارلامالار سەپ­­تى­گىن تيگىزۋدە. جىل باسىنان بەرى «بيزنەستىڭ جول كارتا­سى», «قاراپايىم زاتتار ەكو­نو­ميكاسى» جانە «ەڭبەك» باعدار­لامالارى بويىنشا 58,8 ملرد تەڭگەگە 1 524 جوبا قولداۋ تاپ­قان. مىسالى, شىنى وندىرەتىن كاسىپورىن مەملەكەتتىك كومەكتىڭ ناتيجەسىندە, ەۋروپادان قاجەتتى جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا جا­نە جاڭا تسەحتىڭ قۇرىلىسىن باستاۋعا مۇمكىندىك العان.

–  سونداي-اق ءبىز ەكىنشى دەڭگەيلى بانكپەن بىرلەسىپ, كاسىپكەرلەردى قولداۋ باعدارلامالارىن ىسكە قوسۋدامىز. ماسەلەن, بىلتىر جاس بيزنەسمەندەر ءۇشىن كەپىلسىز كرەديت بەرۋ جەلىسى ءدال وسىنداي ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەسىندە ىسكە قوسىلدى. بيىل بيزنەستەگى ايەلدەرگە ارنالعان باعدارلاما باستالدى. سونىمەن قاتار شاعىن جانە ورتا بيزنەس Business Ertis باعدارلاماسى اياسىندا التى باعىت بويىنشا كومەك الۋ­دا. ياعني كاسىپكەرلەردىڭ ماسەلەلەرى ناقتى شەشىلىپ, الەۋمەت­تىك بيزنەس قولداۋعا يە بولۋدا. سونداي-اق باعدارلامادا اۋىل­دا­عى كاسىپ­كەرلىكتى دامىتۋ قاراس­تى­رىلعان, – دەپ ناقتىلادى ايماق باسشىسى.

ءا.سقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل­دىق ينفراقۇرىلىمدى دا­مى­تۋعا باسا نازار اۋدارىلۋدا. «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا 2019 جىلدان باستاپ پاۆلودار وبلىسىنىڭ 120 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى نەمەسە وبلىستاعى بارلىق اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايى جاقسارعان. 169 الەۋمەتتىك نىسان سالىنىپ, جون­­دەلگەن. بيىل 70 جوبا ىسكە اسى­رىلۋدا. ونىڭ باسىم بولىگى اياقتالماق. مىسالى, 10 مەكتەپ, 4 بالاباقشا جوندەلىپ, دارى­گەر­لىك امبۋلاتوريا سالىنىپتى. 80 شاقىرىمنان استام كەنتىشىلىك جولدارعا ورتاشا جون­دەۋ جۇر­گىزىل­گەن. اكىم تازا اۋىز سۋعا قول جەتكىزۋ ماسەلەسى دە ەرەكشە باقىلاۋدا ەكەنىن العا تارتتى جانە جىل سوڭىنا دەيىن قولجەتىمدىلىك دەڭگەيىن 94,7 پايىزعا جەتكىزەمىز دەپ سەندىردى. جالپى, سوڭعى ەكى جىلدا بۇل كورسەتكىش 20 پايىزعا وسكەن ەكەن. جوبالاردى جەدەلدەتە جۇزەگە اسىرىپ, 2024 جىلى 100 پايىزدىق كورسەتكىشكە جەتۋ مىندەتى تۇر.

– قالالاردىڭ ينفراقۇرى­لىم­دىق دامۋىنا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. پاۆلودار وبلىسى – ەلدەگى ەڭ ۋربانيزاتسيالانعان وڭىرلەردىڭ ءبىرى. وبلىس حالقىنىڭ 71 پايىزى – پاۆلودار, اقسۋ جانە ەكىباستۇز قالالارىنىڭ تۇرعىندارى. بيىل ەكىباستۇزدى 2025 جىلعا دەيىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى ازىرلەندى. ول ءتورت نەگىزگى بلوك پەن 114 ءىس-شا­رادان تۇرادى. ونىڭ 90 پايىز­عا جۋىعى جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى. بيۋد­جەت قاراجاتى نەگىزىنەن ينجە­نەر­لىك جانە الەۋمەتتىك نىسانداردى جاڭارتۋعا, سالۋعا جۇمسالادى. ەڭ ءىرى جوبالاردىڭ قاتارىندا مۇز ارەناسىن, شى­عارماشىلىق ورتالىق سالۋ, 20 مەكتەپتى جاڭعىرتۋ بار. بۇل – ەكىباستۇزدىڭ دامۋ باعىتتارىنىڭ ءبىرى عانا. ازىرلەنگەن قۇجات ءىس جۇزىندە بارلىق سالانى قامتيدى. ونىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى دە جوعارى بولماق. اتاپ ايتقاندا, 16,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, ورتاشا ايلىق جالاقى 43 پايىزعا وسەدى. 200 مىڭ شارشى مەتر جاڭا تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, ونەركاسىپتىك ءوندىرىس 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتپەك, – دەدى ءا.سقاقوۆ.

بيىل 60 جىلدىعى اتالىپ وتكەن اقسۋ قالاسى جىلىنا 1 ملن توننادان استام فەرروقورىتپا وندىرۋدە. رەسپۋبليكا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 17 پايىزىن اق­سۋلىقتار ۇسىنىپ وتىر. شاھاردا 28,5 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. وعان قوسا الەۋمەتتىك وسال توپتاردىڭ وكىلدەرى ءۇشىن 16 پا­تەر ساتىپ الىنباق. «زاماناۋي مەكتەپ» وڭىرلىك باعدارلاماسى بويىن­شا ەكى مەكتەپتىڭ جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن. كەلەر جىلى مۇز سارايىنىڭ قۇ­رى­لىسىن اياقتاۋ جوسپارلانعان.

– پاۆلوداردا بيىل وبلىستىق اۋرۋحانا جانىنان ينفەكتسيالىق بولىمشە اشىلدى. وبلىستا تۇراقتى ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىن قورى پاندەمياعا دەيىنگى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 2,4 ەسە ارتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سىن نىعايتۋدىڭ باسقا باعىت­تارى دا ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى. پاۆلو­داردىڭ جاڭا شاعىن اۋدانىندا كوپسالالى اۋرۋحانا سالۋدى, سونداي-اق وڭىردە تاعى ءۇش اۋىلدىق مەديتسينالىق مەكەمە قۇرىلىسىن باستاۋدى جوسپار­لاپ وتىرمىز. 2024 جىلعا دەيىن بارلىعى 12 دەنساۋلىق ساق­تاۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىل­مەك. تاۋەلسىزدىك جىلدارى وبلىستا 96 مەديتسينالىق نىسان سالىندى. سولاردىڭ ءبىرى – كارديو­حيرۋرگيالىق ورتالىق. مۇندا بۇگىندە از ءينۆازيۆتى, كۇردەلى اريتمو­لوگيالىق وپەراتسيالار, كۇردەلى قۇرىلعىلاردى يمپلانتاتسيالاۋ جانە گيبريدتىك ارالاسۋلار جۇرگىزىلەدى. 9 جىل ىشىندە ورتالىقتا 18 مىڭنان استام وپەراتسيا جاسالدى. وزگە وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارى دا بۇل جەردەن جوس­پارلى جانە شۇعىل كومەك الا الادى. وتكەن جىلدان بەرى كار­ديوحيرۋرگيالىق ورتا­لىقتا ينسۋلت ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. جۇرەك-قانتامىر جۇيەسى اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەردى ەمدەۋ ءۇشىن وزىق تەحنولوگيالاردى ودان ءارى ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا, – دەدى اكىم.

وڭىردە مەديتسينالىق كادر­لىق الەۋەتتى ارتتىرۋعا دا ماڭىز بەرىلگەن. بۇل رەتتە جاس مامان­داردىڭ تۇرعىن ءۇي جانە باسقا دا ماسەلەلەرىن شەشۋگە نازار اۋدارىلۋدا. اكىمنىڭ مالىمەتىنشە, جىل باسىنان بەرى اۋىلعا جۇمىس ىستەۋگە كەلگەن 85 دارىگەر كوتەرمە اقى العان. 52-ءسى بيۋدجەتتىك نەسيە­گە قول جەتكىزدى. پاۆلوداردا 400 ورىندى قامتيتىن مەديتسينالىق كوللەدج ستۋدەنتتەرى مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان جاتاقحانالاردى ىسكە قوسۋ جوس­پارلانۋدا.

– اۋىلدارعا باراتىن مۇعالىم­دەر ءۇشىن تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بىلتىر «پاۆلودار وبلىسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» توسبەلگىسى تاعايىندالىپ, بۇگىندە ونى 59 مۇعالىم الىپ ۇلگەردى. ولارعا 1 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە, ياعني 3 ملن تەڭگەگە جۋىق قارجى بەرىلدى. ەكى جىل ىشىندە سالانىڭ بيۋدجەتى ەكى ەسە ءوستى. ونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋدى قارجىلاندىرۋ 12 ەسە ۇلعايدى. وقۋ ورىندارىن كەشەندى جابدىقتاپ, اباتتاندىرۋ ءۇشىن بىلتىر «زاماناۋي مەكتەپ» وڭىرلىك باعدارلاماسى ازىرلەندى. ول 2025 جىلعا دەيىن 85 مەكتەپتى قامتيدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى پاۆلودار وبلىسىنىڭ وقۋشىلارى رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق وليمپيادالاردان 9 مىڭعا جۋىق مەدال جەڭىپ الدى. 20 جىل بويى ايماق قۇراماسى رەسپۋبليكاداعى ەڭ ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا سانالادى, – دەدى ول.

بۇگىندە وڭىردە 3 091 سپورت عيماراتى جۇمىس ىستەيدى. تاۋەل­سىزدىك جىلدارى مادەنيەت نىسان­دارىنىڭ سانى ەكى ەسە ارتقان.