الماتى قارقىندى تۇردە ۋرباندالىپ جاتقان قالالاردىڭ قاتارىندا. بۇگىندە مەگاپوليس تۇرعىندارى 2 ملن ادامنان اسىپ جىعىلادى. حالىقتىڭ تولاسسىز كوبەيۋى ءتۇرلى پروبلەماعا جول اشىپ وتىر. «ماڭگىلىك قازاقستان» قوعامدىق قورى الماتى قالاسى قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن شاھارداعى وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتاۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇرگىزدى.
ساراپتامالىق ساۋالدامالار فورماتىندا وربىگەن زەرتتەۋدە قالانىڭ قاراپايىم تۇرعىندارى مەن ساراپشىلار پىكىرى تىڭدالدى. ولاردىڭ كوزقاراسى نەگىزىندە انىقتالعان پروبلەمالار ستراتەگيالىق سەسسيالاردا تالقىلاندى. مۇنداي سەسسيالاردىڭ قالادا التاۋى وتكىزىلگەن. وندا مەگاپوليستەگى الەۋمەتتىك, ەكولوگيالىق, ساياسي ماسەلەلەرمەن قاتار, حالىقارالىق جانە ايماقتىق الەۋمەتتىك شيەلەنىستەردىڭ الماتى قالاسىنا ىقپالى دا زەردەلەندى. ميلليوندار توعىسقان مەگاپوليس تۇرعىندارىن ەكولوگيا, تازالىق, بيۋروكراتيالىق پروبلەمالار كوبىرەك الاڭداتاتىنى انىقتالعان.
جوبا جەتەكشىسى ب.نالىباەۆ ساياسي مادەنيەت تۇرعىندار كوپ بىلە بەرمەيتىن تاقىرىپ ەكەنىن, مۇنىمەن تەك عالىمدار اينالىساتىنىن جەتكىزىپ, دەسەك تە بۇل قالا تۇرعىندارىنىڭ ساياسي ءومىرىنىڭ جاڭارۋىنا ايرىقشا ىقپال ەتەتىن ۇعىم دەپ ەسەپتەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ساياسي مادەنيەت تاقىرىبىن ايشىقتاۋعا بەلگىلى عالىمدار مەن جوعارى ءبىلىم وشاقتارى دا ءۇن قوسقان.
ايتالىق, «جاستاردىڭ ساياسي مادەنيەتىن ارتتىرۋ جولدارى» اتتى كوشپەلى سەمينار-ترەنينگتەرگە ءتۇرلى ماماندىق يەلەرى قاتىستى. ولاردىڭ اراسىندا ساياساتتانۋ ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەرمەن قاتار, حالىقارالىق قاتىناستار, جۋرناليستيكا, ءتىپتى ينجەنەرلىك كۋرستا وقيتىندار بار. بۇل ساياسي مادەنيەتتى مەڭگەرۋ ماماندىق تۇرىمەن شەكتەلمەيتىنىنىڭ ايعاعى.
«ماڭگىلىك قازاقستان» قوعامدىق قورىنىڭ جوبا جەتەكشىسى ب.نالىباەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلىمىزدەگى سوڭعى جىلدارداعى ساياسي ۇدەرىستەر وسىنداي جوبالاردىڭ پايدا بولۋىنا تۇرتكى بولىپ وتىر.
– بۇل جوبانىڭ اتاۋى «حالىقتىڭ ساياسي مادەنيەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان تاقىرىپتىق ءىس-شارالار وتكىزۋ» دەپ اتالادى. ال سەمينار-ترەنينگتەردىڭ ماقساتى – بولاشاعىنان زور ءۇمىت كۇتتىرەتىن ساياساتتانۋشىلاردى ىرىكتەۋ. الماتى قالاسى ساياسي وزگەرىستەردىڭ ەپيورتالىعىندا ورنالاسقان. مۇنداعى وقيعالار قالعان وڭىرلەرگە تىكەلەي اسەر ەتەدى. مەگاپوليسكە جىل سايىن ايماقتاردان ءارتۇرلى جاستاعى ادامدار اعىلىپ كەلىپ جاتىر. الەۋمەتتىك جانە ساياسي شيەلەنىستەر ۋشىقپاس ءۇشىن وسىنداي ءىس-شارالار ءجيى ءوتۋى كەرەك دەپ سانايمىز, – دەيدى ب.نالىباەۆ.
ءتورت جەردە ۇيىمداستىرىلعان سەمينار-ترەنينگتەرگە بەس ساياساتتانۋشى تارتىلعان. بارلىعى بۇعان دەيىن ساياسي مادەنيەت تاقىرىبى بويىنشا عىلىمي جۇمىستارمەن اينالىسقان ماماندار. مىسالى, جەڭىسبەك تولەن, نۇركەن ايتىمبەتوۆ, نۇربولات نىشانباي سىندى ترەنەرلەر وسى تاقىرىپتا ديسسەرتاتسيالىق ەڭبەك جازعان. سونىمەن قاتار ولار قالاداعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا پەداگوگيكالىق قىزمەت اتقارادى.
مەگاپوليس تۇرعىندارىنىڭ كوڭىل كۇيىنە وبەكتيۆتى ءتۇردى زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە «وسالدىقتار ماتريتساسى» مەن جول كارتاسى ازىرلەنىپ, جاۋاپتى مەكەمەلەرگە جولدانباق. بۇل زەرتتەۋلەرمەن اينالىسىپ جاتقان الەۋمەتتانۋشى-عالىم ەلنۇر مۇقاشەۆ ونىڭ قاناتقاقتى جوبا ەكەنىن ايتادى. «انىق قورىتىندى الۋ ءۇشىن ءبىز فوكۋس-توپتارعا ءارتۇرلى ساناتتاعى تۇرعىنداردى جينادىق. ولاردىڭ اراسىندا جاس تا, كارى دە, جۇمىسباستى دا, جۇمىسسىز دا, قازاق ءتىلدى دە, ورىس ءتىلدى دە, ءارتۇرلى ۇلت وكىلدەرى دە, قالادا بۇرىننان تۇرىپ جاتقان جانە جاقىندا عانا وسىندا كوشىپ كەلگەن ازاماتتار دا بار. زەرتتەۋگە قالاداعى بارلىق اۋدان تۇرعىندارى قامتىلدى. مۇنداي ارتۇرلىلىك زەرتتەۋ وبەكتيۆتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى» دەيدى ول.
ساراپتامالىق ساۋالداماعا قالاداعى كۇردەلى ماسەلەلەردى ءجىتى بىلەتىن بىلىكتى ساراپشىلار تارتىلعان. ولاردىڭ ارقايسىسىمەن جەكە سۇحبات جۇرگىزىلگەن. جۇمىس تارتىبىنە بايلانىستى فوكۋس-توپ مۇشەلەرى سياقتى, ولاردىڭ اتى-جوندەرى دە قۇپيا ساقتالادى. الايدا ولاردىڭ پىكىرلەرى نەگىزىندە «وسالدىقتار ماتريتساسى» دايىندالىپ, جول كارتاسى ازىرلەنبەك.
الماتى