ءىرى جوبالار, ىلكىمدى ىستەر

ماسەلەن, تاۋەلسىزدىكتىڭ ناتي­جە­­­سىندە سىرداريا وزەنى ارقى­لى وتەتىن 430 مەترلىك «تاۋەل­سىز­دىك كوپىرى» سالىندى. بۇل كو­پىر وزبەكستانمەن شەكارالاس ورنالاسقان جەتىساي جانە ماق­­­تاارال اۋداندارىن رەسپۋب­لي­­كا­لىق اۆتوجولمەن تىكەلەي باي­­لانىستىرادى. بۇرىن ءۇش اۋدان­­نىڭ 350 مىڭ تۇرعىنى وبلىس ورتالىعىنا جەتۋ ءۇشىن وز­بەك­ستان اۋماعى ارقىلى شەكا­را­دان وتەتىن. «تاۋەل­سىزدىك كو­پىرى» اتالعان ما­سە­لەنى تۇبە­گەيلى شەشتى.

– بۇعان قوسا جەتىساي مەن ماق­تاارال حالقىن شاردارا سۋ قوي­­م­اسى ارقىلى وبلىس ورتا­لى­عى­مەن بايلانىستىراتىن ۇزىن­دى­عى 35 شاقىرىمعا تەڭ «ار­نا­ساي اينالما جولى» پايدا­لا­نۋعا بەرىلدى. تاشكەنت, الماتى جانە قىزىلوردا باعىتىندا «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» حا­لىق­ارا­لىق ترانزيتتىك كولىك ءدالىزى سالىندى. ونىڭ 448 شاقىرىمى وبلىس اۋماعى ارقىلى وتەدى. بۇ­گىندە بۇل جولداعى جۇك اينالى­مى 2,5 ەسە ارتىپ, كوپتەگەن تۇر­عى­نىمىز ءۇشىن تابىس كوزىنە اي­نالدى, – دەدى ورتالىق كوممۋني­كا­تسيالار قىزمەتىندە وتكەن بري­فينگ­تە تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ.

اكىمنىڭ مالىمەتىنشە, تاۋەل­­سىز­­­دىك جىلدارى جالپى وبلىس اۋما­عىندا 8 مىڭ شاقى­رىم­نان اسا اۆتوموبيل جولى مەن ەلدى مەكەن كوشەلەرى جانە 71 كو­پىر قۇرىلىس-جوندەۋ جۇمىس­تا­رىنان وتكەن. ن­ا­تي­جەسىندە, قاناعات­تانارلىق جاع­دايداعى جول­­داردىڭ ۇلەسى 87 پا­يىزعا جەت­­كەن.

– سىرداريا بويىنداعى ەلدى مەكەندەردى سۋ تاسقىنىنان قورعاۋ ءۇشىن «كوكساراي سۋ رەتتەگىشى» ىسكە قوسىلدى. بۇل جوبا وزەننىڭ بو­يىنداعى اۋىلدارداعى سۋ باسۋ قاۋپى ماسەلەسىن شەشىپ قانا قوي­ماي, ەكولوگيالىق جاعدايعا دا اسەر ەتتى. بۇل جەردە قوسىمشا 38 مىڭ گەكتار ليماندىق جايىلىم جەر پايدا بولىپ, اۋماعىنداعى اۋدان­­داردا مال سانى 2 ەسە كوبەي­دى, – دەپ ناقتىلادى ءو.شوكەەۆ.

وڭتۇستىك ءوڭىردى تابيعي گازبەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى سالىنعانى ەسى­مىزدە.

– بۇل ماگيسترالدىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزى وتە زور. سەبەبى حالىقتى تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن گازدىڭ كۇش-قۋاتى جەتكىلىك­سىز بولاتىن. سوندىقتان ءبىرىنشى كەزەكتە وسىنداي ماگيسترالدى گاز قۇبىرى بولۋ كەرەك ەدى. مىنە, جىلدار بوي­ى كۇتكەن ءۇمىتىمىز اقتالدى. ات­ال­عان گاز قۇبىرىنان 239 ەلدى مە­كەن نەمەسە 582 304 ادام گاز تۇتىنا الادى. بۇگىنگى تاڭدا 56 ەلدى مەكەن, ياعني 290 808 ادام اتال­عان گاز قۇبىرىنىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. قالعان 183 ەلدى مەكەن (291 496 ادام) الداعى ۋا­قىتتا قام­تاماسىز ەتىلمەك. قۇ­بىر­دىڭ ۇزىن­دىعى – 241,1 شا­قى­رىم, – دەدى وبلىس اكىمى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارى وڭىردە 573 مەكتەپ, (215 مىڭ ورىن) 84 بالاباقشا, 503 دەنساۋلىق ساق­تاۋ, 55 مادەنيەت جانە 28 سپورت نىسانى پايدالانۋعا بە­رىل­دى.

– سوڭعى ءۇش جىلدا وبلىس ەكونوميكاسىنا 1,4 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 5 ەسە ءوسىم كورسەتتى. جالپى, وبلىس قۇرىلعالى بەرى 396 ملرد تەڭگەگە 114 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلدى. ناتيجەسىندە, 6 300 جۇمىس ورنى اشىلدى. بيىلعى 10 ايداعى ينۆەستيتسيا كولەمى 479 ملرد تەڭگەگە تەڭ. جوسپار – 800 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ. جىل باسىنان بەرى 166 ملرد تەڭگەگە 26 جوبا ىسكە قوسىلىپ, 1,5 مىڭنان استام جۇ­مىس ورنى اشىلدى. تۇركىستان وب­لىس بولىپ قايتا قۇرىلعان كەزدە ونەركاسىپ سالاسىنداعى كاسىپو­رىنداردىڭ باسىم بولىگى شىم­كە­نت قالاسىندا قالىپ قوي­دى. سون­دىقتان ءبىز وڭىردە ءوندىرىس سالاسىن قايتا قۇرۋعا دەن قوي­دىق. وب­لىستىڭ ونەركاسىپتىك الە­ۋەتىن دامىتۋ ماقساتىندا جەكە ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن ءىرى جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا, – دەيدى اكىم.

بۇگىندە ونەركاسىپ سالاسىندا جالپى قۇنى 61,7 ملرد تەڭگەنى قۇ­رايتىن 50-دەن استام كاسىپورىن اشىل­عان. 1 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى قۇرىلىپتى. جىل سوڭىنا دەيىن 427,8 ملرد تەڭگەگە تاعى 22 كاسىپورىن ىسكە قوسىلماق. قا­زىر ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 530 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, وتكەن جىل­دىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىس­تىر­­عاندا كورسەتكىش ايتارلىقتاي جاق­سارعان.

– 805,3 ملرد تەڭگەگە اۋىل شار­ۋا­شىلىعى ءونىمى ءوندىرىلىپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا كورسەتكىش 129 ملرد تەڭگەگە ارتتى. 842,4 مىڭ گەكتار اۋماققا اۋىل شارۋ­ا­شىلىعى داقىلدارى ەگىلدى. ەگىس­­تىكتى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ نا­تي­­جە­سىندە كوكونىس, باقشا, كارتوپ ونىمدەرىنىڭ ءتۇسىمى ورتاشا ەسەپ­پەن 20 تسەنتنەرگە ءوسىپ, بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 500 مىڭ تونناعا ارتتى. 3,3 ملن توننا ءونىم جينالدى. بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. جاڭادان 105,3 گەك­تارعا جىلىجاي سالىنىپ, ولار­دىڭ جالپى كولەمى 1 440 گەكتاردى قۇرادى. رەسپۋبليكاداعى جىلىجاي كولەم­دە­رىنىڭ 71 پا­يىزى ءبىزدىڭ وڭىرگە تيەسىلى. ء«بىر ال­قاپتان جىلىنا 2-3 ءونىم الۋ» جوباسى اياسىندا 8,9 مىڭ گەك­تار­عا 2 878 جوبا ىسكە اسىرى­لىپ, 280 مىڭ توننا كوكونىس ءونىمى جينالدى. وزگە وڭىرلەرگە قاراعاندا تۇركىستان وبلىسىندا كۇن ىستىق جانە جىلى كۇندەر ۇزاق ساقتالادى. وسى ءبىر تابيعي كليماتتىق ەرەكشەلىكتى پايدالانىپ, اگروقۇرىلىمدارعا ءبىر القاپتان ءبىر جىلدا 2-3 ءونىم الۋ تاجيريبەسىن ەنگىزدىك. العاشقىدا 2019 جىلى 107 جوبانى ىسكە اسىرىپ, اگروقۇرىلىمداردى جيناپ, ءتۇرلى سەميناردا تيىمدىلىگىن دالەلدەدىك. جوبانىڭ تيىمدىلىگى سول, بۇرىن شارۋالار ءبىر گەكتاردان 2 ملن تەڭگە دەيىن تابىس تاپسا, قا­زىر بۇل كورسەتكىش 7 ملن تەڭگەگە ۇل­عايدى, – دەدى ءو.شوكەەۆ.

رەسپۋبليكادا سۋارمالى جەر­لەر­دىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى تۇركىس­تان وبلىسىنا تيەسىلى – 548,2 مىڭ گەكتار. اعىن سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا ىلعال ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگى­زۋ جولعا قويىلعان. بۇگىنگى تاڭ­دا وبلىستا 4 مىڭ گەكتارعا جاڭ­بىر­لاتىپ سۋارۋ جانە 25,5 مىڭ گەكتارعا تامشىلاتىپ سۋارۋ تەح­­نو­لوگياسى ەنگىزىلدى. بۇدان بو­­لەك, سوڭعى ەكى جىلدا 172 شا­قى­رىمدىق 23 كانالعا جوندەۋ جانە 241 شاقىرىمدىق 121 قاشىرت­قىعا مەحانيكالىق تازالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ناتي­جە­سىندە, 92 مىڭ گەكتار سۋار­­مالى جەر­دىڭ مەليوراتيۆتىك جاع­­دا­يى جاقساردى.

مال شارۋاشىلىعىندا مال باسى مەن ونىمدىلىك 4-5 پايىزعا ارتىپ, 291,4 ملرد تەڭگەگە ءونىم وندىرىلگەن. ەت ەكسپورتى بويىنشا وبلىس رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى ورىندا تۇر. بۇگىنگە دەيىن 24 مىڭ توننا ءىرى قارا مال, 2,3 مىڭ توننا قوي ەتى ەكسپورتتالعان.

– وبلىستا جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 144 مىڭعا جەتىپ, سوڭعى 3 جىلدا 17 مىڭعا ارتتى. وندىرىلگەن ءونىم 1,6 ەسە ۇلعايىپ, شامامەن 400 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ءوسىم بو­يىنشا رەسپۋبليكادا العاشقى ورىندامىز. شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسى 22 پايىزدان استى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى اياسىندا قارجىلاندىرۋ كولەمى 2,8 ەسە ار­تىپ, 11 ملرد تەڭگەگە جەتتى, – دەدى تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى.

وسى جىلدىڭ ون ايىندا قۇ­رى­لىس جۇمىستارىنىڭ كولە­مى 209,2 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 4,7 پايىزعا ارتقان. بۇل رەتتە «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى تۇر­­عىن ءۇي قۇرىلىسىنا قارقىن قوس­قان. 10 ايدا 503,1 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن. باعدارلاما اياسىندا بارلىق قارجى كوزدەرى ەسەبىنەن 232 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇر­گىزىلۋدە. بيىل بيۋدجەت ەسە­بى­نەن 42 تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن تاپسىرۋ جوسپارلانۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە 549 كوپبالالى جانە الەۋمەتتىك وسال وتباسى باسپانامەن قامتىلادى. ال 2 096 وتباسى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ارقىلى پاتەر ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە بو­لادى. جالپى, وبلىستا 1 517 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي بار.

– وبلىستا 945 مەكتەپتە 509,7 مىڭ بالا وقيدى. اپاتتى جانە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا بيىل وبلىستا 78 مەكتەپ قۇرىلىسى باستالدى. Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سايكەس 2025 جىلعا قاراي 130 جاڭا مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. ونىڭ ىشىندە بيىل 47 مەكتەپ سالىنۋ كۇن تارتىبىنە ەنگىزىلدى. بۇگىنگى تاڭدا 42 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. باعدارلاما اياسىندا جىل سايىن 108 مەكتەپ جاڭعىرتۋدان وتەدى. تەرەڭدەتىلگەن باعىتتاعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋ ماقساتىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى تەتىگىمەن 4 Binom School مەكتەبى سالىنادى. تۇركىستان قالاسىندا 720 ورىندىق نازارباەۆ زيات­كەر­لىك مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسى اياق­تال­دى. 700 وقۋشىعا ارنالعان 500 ورىندىق جاتاقحاناسى بار «د­ا­رىن» مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ قۇ­رى­لىسى جۇرگىزىلۋدە, – دەدى اكىم.

ءو.شوكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدار­لا­ما­­­سى شەڭبەرىندە جىل باسىنان 80 315 ادام جۇمىسپەن قام­تى­لىپ, بۇل ىسكە 14,4 ملرد تەڭگە باعىت­تالعان. باعدارلاما اياسىندا مۇ­گەدەكتىگى بار ازاماتتاردى جۇ­مىسپەن قامتۋ ماقساتىندا 2 501 ادام جۇمىسقا ورنالاسقان. «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» اياسىندا 34,5 ملرد تەڭگەگە 58 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 1 872 جۇ­مىس ورنى قۇرىلعان. 2021 جىل­دىڭ ەكىنشى توقسانىنا جۇ­مىس­­سىزدىق دەڭگەيى 5,1 پايىز­دى قۇرادى. 41,6 مىڭ وتباسىنا (230 مىڭ ادام) 11,2 ملرد تەڭ­گەگە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىن­دال­دى. ونىڭ ىشىندە ەڭبەككە جا­رامدى 47 مىڭ ادام جۇمىسپەن قام­تىلدى.

– اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 60 نىساننىڭ قۇ­­رى­­لىسىنا بيۋدجەتتەن 12,7 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, بيىل 27 نىسان پاي­دا­لانۋعا بەرىلەدى. ناتي­جە­سىن­دە, 20 ەلدى مەكەن اۋىز سۋمەن قامتىلسا, 11 ەلدى مە­كەننىڭ سۋ قۇبىرلارى قايتا جاڭار­تىلادى. جىل قورى­تىن­دىسىندا وبلىستاعى اۋىز سۋمەن قامتۋ دەڭگەيى 1,9 ملن تۇر­عىندى نەمەسە 94,5 پايىزعا جە­تە­دى دەپ كۇتىلۋدە. الداعى 5 جىلدا 144 ەلدى مەكەندى (121,8 مىڭ ادام) ورتا­لىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قام­تاماسىز ەتۋ, 209 ەلدى مەكەن­دەگى (624,9 مىڭ ادام) توزى­عى جەتكەن سۋ قۇبىرلارىن قايتا جاڭارتۋ جوسپارلانۋدا, – دەدى ءو.شوكەەۆ.

تابيعي گازبەن قامتۋ ءۇشىن بيىل 89 نىساننىڭ قۇرىلىسىنا 14,4 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, ونىڭ ىشىندە 29 نىسان پايدالانۋعا بەرىلەدى. جىل قورىتىندىسى بويىنشا 448 ەلدى مەكەن نەمەسە 1 ملن 340 مىڭ ادام تابيعي گازدى قوسۋعا مۇمكىندىك الادى. الداعى 5 جىلدا قوسىمشا 299 ەلدى مەكەندى تابيعي گازعا قوسىپ, قام­تۋ دەڭگەيىن 85,6 پايىزعا جەت­كىزۋ مىندەتى تۇر.

ەلەكترمەن جابدىقتاۋ بويىن­شا 2021 جىلى 54 نىساننىڭ قۇ­رىلىسىنا 8,5 ملرد تەڭگە قارجى باعىت­تالعان. بيىل 7 نىسان پاي­دالانۋعا بەرىلەدى. ناتي­جە­سىندە, 13 ەلدى مەكەن نەمەسە 13,5 مىڭ تۇرعىن ساپالى, تۇراقتى ەلەكتر قۋا­تىمەن قامتىلادى.