تاۋەلسىزدىك تارتۋى

ەكونوميكانى الدەندىرۋدىڭ امالى

90-شى جىلداردىڭ باسىندا ءوز الدىنا تۋ تىككەن قازاقستان باقۋاتتى كەلەشەككە ۇمتىلدى. بىراق توقىراۋعا تولى كەزەڭدە ور­كەنيەتتى مەملەكەتتەردىڭ قا­تارىنا قوسىلۋ وڭاي شارۋا ەمەس ەدى. كەڭەس وداعى تاراعان بويدا رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى ءىرى ءوندىرىس ورىندارى, اتاپ ايت­قاندا زاۋىت, فابريكالار توقتاپ, جۇمىسسىزداردىڭ سانى كۇرت ءوستى. دۇكەندەردەگى ازىق-ت ۇلىك تاپ­شىلىعى, وڭىرلەردىڭ ەلەكتر ەنەر­گياسىنسىز قالۋى, كەنشى­لەر­دىڭ ەرەۋىلگە ءجيى شىعۋى سىندى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسە­­لەلەر – سول كەزەڭدەگى ەلدەگى احۋال­دان ناقتى حابار بەرە­تىن­دەي. تابىسىنان ايىرىلعان ازا­ما­ت­تاردىڭ ءۇي شارۋاسىمەن اينالىسىپ, كۇيبەڭ تىرلىكتىڭ قامىمەن الا دوربانى ارقالاعان انالارى­مىز كورشىلەس ەلدەردەن تاۋار تاسۋدى مەڭگەرىپ, جان باعۋعا تۋرا كەلدى.

مىنە, وسىنداي كۇردەلى جاع­دايدا مەملەكەت «الدىمەن – ەكو­نو­ميكا, سودان سوڭ ساياسات» سترا­تەگياسىنا باسىمدىق بەردى. تۇرالاعان ەكونوميكانى الدەن­دىرۋدىڭ امالى رەتىندە ءتول ۆاليۋ­تانى ەنگىزۋ مۇمكىندىگى قاراس­تىرىلدى. وسىعان بايلانىستى 1992 جىلى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, ۇلتتىق اقشانى ازىرلەۋ جۇمىستارىنا كىرىسكەن-ءدى. بۇل جۇمىسقا وتاندىق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرى, سۋرەتشىلەر مەن ديزاينەرلەر, ناقتى ايتقاندا تيمۋر سۇلەي­مەنوۆ, مەڭدىباي ءالين, اعىم­سالى دۇزەلحانوۆ جانە حايروللا عابجالەلوۆ سىندى تالانتتى شەبەرلەر تارتىلدى.

شىعارماشىلىق توپ تاۋەل­سىز ەلىمىزدىڭ العاشقى فياتتى ۆاليۋتاسىنىڭ جوباسىن ءبىر جىل­دىڭ ىشىندە ازىرلەدى. قىسقا مەر­زىمدە قولعا الىنعانىمەن, تەڭ­گەنىڭ كەسكىنى, ديزايندىق شەشى­مى جانە ساپاسى كوپتىڭ كوڭى­لىنەن شىقتى. الەم ەل­دەرى­نىڭ ۆاليۋتالارىن زەردەلەي كەلە تاڭداۋ پورترەتتىك بان­كنوت­تارعا ءتۇستى. ناتيجەسىندە, قازاق­ستاننىڭ ۇلتتىق بانكى جانە ۇلىبريتانيالىق Harrison & Sons Limited كومپانياسى ۇلتتىق ۆاليۋتانى شىعارۋعا بايلانىستى كەلىسىمشارتقا وتىردى.

وتاندىق بانكنوتتار مەن مونە­تالاردىڭ تۇپكىلىكتى نۇسقا­سىن ەلىمىز­دىڭ ديزاينەرلەرى اعىلشىن ماماندارىنىڭ قول­داۋى­مەن جە­تىل­دىرىپ, باسىپ شىعاردى. ەلى­مىزدىڭ وتكەن تاريحىن نەگىزگە الا وتىرا, ءتول اقشاعا «تەڭگە» اتاۋى بەرىلدى. تەڭ­گەنىڭ العاشقى نۇس­قالارىندا قازاق تاريحىندا وشپەس ءىز قالدىرعان كور­نەكتى تۇل­عالار مەن تاريحي-ساۋلەتتىك ەسكەرت­كىشتەر, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ كورىكتى جەرلەرى بەينەلەنىپ, ۇلت­تىق ناقىشتاعى ورنەكتەرمەن بەزەندىرىلدى.

ايتالىق, 1 تەڭگەلىك نومينالدا – ءابۋ ناسىر ءال-فارابي, 3 تەڭگەلىك كۋپيۋرادا – ءسۇيىنباي ارون ۇلى, 5 تەڭگەدە – قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلى, 10 تەڭگەدە – شوقان ءۋاليحانوۆ, 20 تەڭگەدە – اباي قۇنانباي ۇلى, 50 تەڭگەدە – ءابىلحايىر حان, سونداي-اق 100 تەڭگەدە ابىلاي حاننىڭ پورترەتى بەينەلەنگەن بولاتىن.

8 كۇندە وڭىرلەرگە جەتتى

بىرىككەن كورولدىكتىڭ اۋما­عىن­دا قازاقستاندىق ۆاليۋتانى باسىپ شىعارۋ ءىسى 1993 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنا دەيىن جالعاستى. كوكتەمنىڭ سوڭعى ايلارىندا جاڭا اقشا ەلىمىزگە جەتكىزىلىپ, تەڭ­گە دۇنيە جۇزىندەگى قورعانىش جۇيەسى جوعارى ۆاليۋتالاردىڭ قاتارىنان ورىن الدى. بۇل الەم­دىك قاۋىمداستىق تاراپىنان جوعا­رى باعالاندى. ماسەلەن, Harrison & Sons Limited ۇلى­بري­تانيا پاتشايىمىنىڭ ۇزدىك ساپالى ءونىم اتالىمى مەدالىن يەلەندى.

وسى رەتتە ەلىمىزگە تيەسىلى ۆاليۋتانى جەتكىزۋ ماقساتىندا ءتورت «يل-76» ۇشاعى بريتان ارالىنا 18 مارتە رەيس جاساعانىن ايتا كەتكەن ورىندى. تەڭگەنىڭ العاشقى دانالارىن ساقتاۋ ءۇشىن ارنايى جەراستى قويمالارى دا­يىندالىپ, سول جەردەن ءتول اقشا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى بانك­تەرگە 8 كۇننىڭ ارالىعىندا جەت­كىزىلدى.

ء«تورت ۇشاقتى جالداپ, تەڭ­گەنىڭ 60%-ىن تاسىمالداپ اكەلدىك. بۇل جاسىرىن تۇردە جۇرگىزىلگەن وپەراتسيا بولاتىن. قۇجاتتاردا: «مەملەكەت باسشىسىنىڭ سالىنىپ جاتقان رەزيدەنتسياسىنا قا­جەتتى م ۇلىك» دەپ جازىلعان ەدى. بۇعان دەيىن وڭىرلەردە جەراستى قويمالارىن دايىنداتىپ قويعان ەدىك. جوعارىداعى ۇشاقتار اپتاسىنا لوندون-ورال باعىتىندا, سونداي-اق وڭىرلەرگە ون سەگىز رەيس جاساپ وتىردى. 12 قاراشانى اقشانى ەنگىزۋ كۇنى دەپ جاريا­لادىم. جيىرما كۇندەي عانا ۋاقىت قالعان بولاتىن. سون­دىق­تان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمە­تىن تۇتاستاي وسى وپەراتسيانى ورىنداۋعا جۇمىلدىردىم. ەڭ كۇردەلى تاپسىرما – تەڭگەنى بار­لىق ءوڭىر مەن بانككە جەتكىزۋ ەدى. مۇنى 8 كۇننىڭ ارالىعىندا اتقارىپ شىقتىق. كىم ءبىلسىن, وسىلاي قىسقا مەرزىمدە ۇلتتىق ۆاليۋتانى اينالىمعا ءساتتى ەنگىزگەن ەلدەر الەمدە جوق تا شىعار», دەگەن ەستەلىكتەرىمەن بولىسكەن ەدى ەلباسى تەڭگەنىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى ءبىر سۇحباتىندا.

تاريحى تىم تەرەڭدە

تاريحقا زەر سالساق, قازىرگى تەڭگەنىڭ ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا بولعان العاشقى اقشا ەمەس ەكە­نىنە كوز جەتكىزەمىز. ماسەلەن, ىقى­لىم زاماننان بەرى قازاق دالا­سىندا ساۋدا-ساتتىق ءىسى ۇزىل­مەي كەلەدى. بۇعان ۇلى جىبەك جولىنىڭ ۇلان-عايىر ساحارامەن ءتۇيىسۋى دا­لەل. ەجەلدەن دا­لا جۇرتى ايىرباس قۇرالى رەتىن­دە باعالى اڭ تەرىلەرىن, مال­دى, سونداي-اق التىن جانە كۇ­مىس سەكىلدى پايدالى قازبا تۇر­لەرىن قولدانىپ كەلدى. دەسە دە كوشپەندىلەر وركەنيەتىندە مىس­تان نەمەسە باسقا دا مەتالدان سوعىلعان مونەتالار بولعانىن تاريحشىلار قۋاتتاپ وتىر. اتاپ ايتساق, بەلگىلى ارحەولوگ, تاريحشى كارل بايپاقوۆ وتىراردا جۇرگىزىلگەن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە تابىلعان ءVىى-ءVىىى عاسىرلارعا تيەسىلى تەڭگەلەردىڭ بەتىندە ارىس­تان جانە ارنايى تاڭبالاردىڭ بەينەلەنگەنىن جازعان-دى. سونى­مەن قوسا تۇرگەش قاعاندارى تۇ­سىندا دا قولا تەڭگەلەر شىعارى­لىپ تۇرعانى بەلگىلى.

ورتا عاسىرداعى قارجىلىق اينالىم قاراحان داۋىرىندە قار­­­قىن العانى تاريحتان ءما­لىم. قاراحاندار يسلام ءدىنىن مەملە­كەتتىك ءدىن رەتىندە قابىل­داعان العاشقى تۇركىلەر سانال­عاندىقتان, ولاردىڭ پاتشالى­عىندا دينار, ديرحەم نەمەسە فۋلس سىندى مونەتالارعا باسىمدىق بەرىلدى.

XIII عاسىردا ورتالىق ازيادا مەتالل اقشا شىعاراتىن ءىرى سارايلار بولعان دەسەدى. ولاردىڭ اراسىندا كونە تاراز بەن جەنت سىندى شاھارلاردىڭ ورنى ايرىق­شا. كوبىنەسە ورتاعاسىرلىق تەڭ­گەلەر اڭ ستيلىندە بەزەندى­رى­­­­لىپ­تى. ناقتى ايتقاندا, ولار­دىڭ بە­تى­نەن ارىستاننىڭ, جىرت­قىش قۇس­تاردىڭ, سول سەكىلدى اڭ­شى­نىڭ بەينەسىن بايقاۋعا بولادى. كوشپەندىلەردىڭ ومىرىنە يسلام وركەنيەتى بىرتە-بىرتە ەنە باس­تاعاندا مونەتالاردان ءدىني سيم­­ۆوليكالار دا كورىنىس تابا باستاعان.

نۋميزماتيكامەن اينالىسا­تىن مامانداردىڭ پىكىرىنە سۇيەن­سەك, بۇگىنگى «تەڭگە» اتاۋى التىن وردا داۋىرىنە تيەسىلى. نەگىزىنەن حاندىق زاماندا اقشا سوقتىرۋ پاتشالىق بيلىكتى كورسە­تۋدىڭ ساياسي ادىستەرىنىڭ ءبىرى سانالاتىن. ءتۇرلى دەرەككە سەنسەك, بۇرىندارى قازاقتار قاعاز اقشانى اققۇيرىق, مەتالل اقشانى باقىر, قاراباقىر, كۇرەش, قاراكۇرەش, جارماق, تيىن دەپ اتاعان.

«ازىرەت سۇلتان» قورىق-مۋ­­زەيى­نىڭ مالىمەتى بويىنشا بۇگىنگە دەيىن قازاق حاندارى اراسىندا تەك تۇرسىن مۇحاممەدتىڭ ءوز اتىنان اقشا سوقتىرعانى بەل­گىلى بولىپ كەلگەن. الايدا سالقام جاڭگىر حاننىڭ تۇسىندا مىس اقشانىڭ قۇيىلۋى وتاندىق نۋميزماتيكتەر ءۇشىن تىڭ جاڭالىق بولىپ وتىر. دەمەك بۇل باعىتتا زەرتتەۋگە تۇرارلىق جۇمىس ءالى دەپ كوپ.

ۇزدىك ۆاليۋتالاردىڭ قاتارىندا

قازاقستاننىڭ ۇلتتىق اقشا­سى ەرەكشە كوركەم ورىندالۋى مەن قورعانىش قابىلەتىنىڭ جوعارى سا­پالىلىعىنا بايلانىستى بىرنەشە مارتە ءتۇرلى بايقاۋدا ۇزدىك دەپ تانىلدى. مىسالى, حالىقارا­لىق بانكنوت قاۋىمداستىعى (Inter­national Bank Note Society, IBNS) جاريالايتىن جىل سايىن­­عى كونكۋرستا تەڭگە ءۇش رەت ۇز­دىكتەر قاتارىنان تابىلدى. مۇن­داعى باستى تالاپ – كۋرس­تىڭ تۇ­راق­تىلىعىندا ەمەس, اقشا­نىڭ كوركەمدىك مانەرى مەن قورعا­نىش جۇيەسىنىڭ مىقتىلىعى باعالاندى.

قاۋىمداستىق ۇيىمداستىرعان 2011 جىلعى بايقاۋدا ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق بانكى جانە De La Rue بريتاندىق كومپانياسى بىرلەسىپ شىعارعان 10 مىڭ تەڭگە نومينا­لى وزگە ەلدەردىڭ 100 جاڭا بانكنوتىن ارتقا تاستاپ, ءبىرىنشى ورىن­­دى يەلەندى. قىزىعى سول, ۇلت­­­تىق ۆاليۋتا كانادالىق 100 دول­­لار مەن گيبرالتاردىڭ 100 فۋن­­تىن شاڭ قاپتىردى دەسەك تە بو­لادى.

اراعا ءبىر جىل سالىپ, IBNS-ءتىڭ نۇسقاسى بويىنشا اتالعان سەريادان, بىراق بۇل جولى قار بارىسى بەينەلەنگەن 5 مىڭ تەڭگەلىك كۋپيۋرا ۇزدىك بانكنوت اتاندى. ال كەلەر جىلى, ياعني 2013 جىلى مىڭ تەڭگەلىك «كۇلتەگىن» ەستەلىك بانكنوتى جەڭىسكە جەتىپ, «تەڭگەنىڭ ءداۋىرى» تۋرالى ايتىلا باستادى. سول جىلى مىڭ تەڭگە جاڭا 5 ەۋرودان, قورعانىش جۇيەسى جەتىل­دىرىلگەن 100 دوللاردان جانە XXII قىسقى وليمپيادا ويىندارى مەن XI قىسقى پارا­ليمپيادا ويىندارىنا ارنالىپ شىعارىلعان 100 رۋبلدەن وزىپ شىقتى.

حالىقارالىق بانكنوت قاۋىم­داس­تى­عىنىڭ تاريحىندا بۇل ءبىر ەلدىڭ اقشاسى­نىڭ ءۇش جىل قاتا­رىنان جەڭىسكە جەتۋىنە بايلانىستى جالعىز جاعداي.

قارجىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, اتالعان كەزەڭدە ۇلتتىق بانك ءتول ۆاليۋتانى ازىرلەۋدە زاماناۋي قورعانىش جۇيەلەرىن ەنگىزە ءبىلدى. ال كوپتەگەن مەملەكەت مۇن­دايدا بۇرىننان قالىپتاسقان قورعا­نىش ەلەمەنتتەرىنە وزگەرىس ەنگىزبەۋگە تىرىسادى. ويتكەنى تىڭ وزگەرىستەردىڭ اقشا اينالىمىنا قانشالىقتى جاعىمدى اسەر ەتەتىنى بەلگىسىز. سول سە­بەپ­­­تى ەلىمىزدىڭ باس قارجى ينس­تي­تۋ­تى باتىل قادامعا بارىپ, تەڭ­گەنى جاڭعىرتۋ ارقىلى جەڭىس­كە جەتتى. بۇعان قوسا ءتول اق­شا­نىڭ كوركەمدىك ءستيلى, ياعني ۇلت­تىق ورنەكتەرمەن بەزەندىرىلۋى تارتىمدىلىعىن اشا تۇسەدى.

تەڭگەنىڭ يننوۆاتسيالىق قور­عا­­نىش ەلەمەنتتەرىن IBNS-تەن بولەك, باسقا دا حالىق­ارالىق قار­­جى ۇيىمدارى جوعا­رى باعا­لا­دى. ايتالىق, 2016 جىلى ۆا­شينگتوندا وتكەن Banknote-2016 كونفەرەنتسيا­سىندا ءتول تەڭگە «ۆاليۋتا يندۋس­ترياسىنداعى ۇزدىك تەحنيكا­لىق جەتىستىكتەرى ءۇشىن» اتالىمىن جەڭىپ الدى.

ۇلتتىق بانكتى باسقارعاندار

تاۋەلسىزدىك العان كەزەڭ­نەن باستاپ قازىرگە دەيىن قازاق­ستاننىڭ ۇلتتىق بانكىن 10-عا جۋىق ازامات باسقاردى. 1992-1993 جىلدارى قارجى ينستيتۋ­تىن عالىم باينازاروۆ تىزگىن­دەپ, ونىڭ ەنشىسىنە ءتول ۆاليۋتانى اينالىمعا ەنگىزۋ مارتە­بەسى بۇيىردى. سونداي-اق ونىڭ تۇسىندا وسكەمەندەگى ءۇلبى مەتال­لۋرگيالىق زاۋىتىندا مونەتالىق ءوندىرىستى قۇرۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان ەدى.

1993-1996 جىلدار ارالى­عىندا ۇلتتىق بانكتى داۋلەت سەمباەۆ باسقار­دى. وسى جىل­دارى قازاق­ستاندا ءوزارا بەرە­شەكتى شارۋا­شىلىقارالىق ەسەپ­كە الۋ جۇر­گىزىلدى. بۇل ما­سە­لە­نى كاسىپ­ورىن­دارعا اينالىم كاپيتالىن تو­لىقتى­رۋعا تىكەلەي اقشا شىعارۋ ارقى­لى شەشۋ قاراستىرىلدى. ناتي­جە­سىندە, ناۋرىز ايىنىڭ قو­رىتىندىسىنا سايكەس ءبىر ايدىڭ ىشىندە اقشا ماسساسى 58 ملرد تەڭگەگە جەتتى. 1994 جىلى ين­فليا­تسيا دەڭگەيى 1 158,3%-دى قۇرادى. كاسىپورىندارعا بولىن­گەن اقشانىڭ 22%-ى عانا كەرى قايتارىلدى.

1996-1998 جىلدارى باس بانككە وراز جاندوسوۆ جەتەكشىلىك ەتسە, 1998 جىلى ونى قادىرجان داميتوۆ الماستىردى. ونىڭ تۇسىندا ء«تۇستى مەتالداردان جاسالاتىن بۇيىمدار» زاۋىتى ۇلتتىق بانكتىڭ «قازاقستان تەڭگە سارايى» بولىپ قايتا وزگەرەدى. 1999 جىلى ەلىمىزدىڭ تاريحىندا العاش رەت تەڭگەنىڭ 65%-عا نەمەسە 1 دوللاردىڭ 145 تەڭگەگە دەيىن قىمباتتاپ, ءبىر مەزەتتىك دەۆالۆاتسيا ورىن الدى. ۇكىمەت بانكتەردەگى سالىمدار 9 ايعا ساقتالعان جاعدايدا حالىقتىڭ سالىمدارىن بۇرىنعى باعام بو­يىنشا ايىرباستايتىنى تۋرالى مىندەتتەمە الدى.

1999-2004 جىلدارى ەلىمىزدەگى باس بانكيردىڭ قىزمەتىن گريگوري مارچەنكو اتقاردى. بۇل كەزەڭدە مۇنايدىڭ باعاسى باررەلىنە 37,43 دوللارعا دەيىن جەتتى. 2003 جىلى ۇلتتىق بانك قازاقستاندىق بانكتەردىڭ سىرتقى قارىز الۋ كولە­مىن شەكتەيتىن سالىق كودەكسىنە وزگە­رىس­تەر ەنگىزدى. بۇل بانكتەردىڭ سىرت­قى بورىشىنىڭ كولەمىن مەنشىكتى كاپيتالدىڭ مولشەرىنە بايلانىستىرۋعا قاتىستى ەدى. الايدا بۇل نورما ءىس جۇزىندە جۇمىس ىستەگەن جوق.

2004-2009 جىلدارى قارجى رەتتەۋشى ورگاندى باسقارۋ مار­­تەبەسى ءانۋار سايدەنوۆكە بە­رىلىپ, اينالىمعا جاڭا ۇلگى­دەگى نومينالى 200-10 مىڭ تەڭگە­لىك بانكنوتتاردىڭ سەرياسى ەنگىزىلدى. ال 2 مىڭ جانە 5 مىڭ تەڭگەلىك بانكنوتتار تارا­لى­مىنىڭ باسىم بولىگىندە ورفو­گرافيالىق قاتە تابىلدى. 2007 جىلى قاڭتاردا حالىقتىڭ قا­زاقستاندىق بانكتەردەگى سالىم­دارىنىڭ كولەمى 1 034 157 366 تەڭگەنى قۇراپ, 1 ترلن تەڭگەدەن اسىپ جىعىلدى. ناۋرىز ايىندا وتكىزىلگەن كونكۋرستىڭ ناتي­جەسىندە تەڭگەنىڭ جاڭا سيمۆولى بەكىتىلىپ, ونىڭ اۆتورلارى ۆاديم داۆىدەنكو مەن سانجار امىرحانوۆقا ۇلتتىق بانكتىڭ تاراپىنان 1 ملن تەڭگە كولەمىندە سىياقى بەرىلدى.

2009-2013 جىلدار ارا­لىعىندا باس قارجى ينستيتۋتىن گ.مارچەنكو قايتادان تىزگىندەۋگە مۇمكىندىك الدى. ونىڭ كەلىسى­مىمەن ۇلتتىق بانك 20%-دى قۇ­رايتىن ەل تاريحىنداعى ەكىنشى ءبىر مەزەتتىك دەۆالۆاتسيانى جۇرگىزىپ, دوللار 150 تەڭگەگە قىمباتتادى.

2013-2015 جىلدار كەزەڭىندە ۇلت­تىق بانكتىڭ باسشىلىعىنا قايرات كەلىمبەتوۆ كەلدى. قۇ­زىرلى ورگان وسىمەن ءۇشىنشى رەت ء«بىر مەزەتتىك» دەۆالۆاتسيانى (19%-دىق) جۇرگىزىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەردە بۇل كۇنگە «قارا سەي­سەن­بى» دەگەن اتاۋ بەرىلدى. مۇ­نايدىڭ باعاسى باررەلىنە 111,71 دوللارعا جەتىپ, وسىدان كەيىن قارا التىننىڭ ۇزاقمەرزىمدى قۇلدىراۋى باستالدى. رەسەي «قا­را سەيسەنبىگە» تاپ بولىپ, دوللار مەن ەۋرونىڭ قۇنى 80 جانە 150 رۋبلگە دەيىن كوتەرىلدى. KASE-دە رۋبل قۇنى 2,8 تەڭگەگە دەيىن تومەندەدى. ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىندە رۋبل 2,6 تەڭگەگە دەيىن ارزاندادى. 2015 جىلى تەڭگە ەركىن اينالىمعا جىبەرىلىپ, 188,38-دەن 255,26-عا دەيىن ءبىر-اق شارىقتادى.

2015-2019 جىلدار ارالىعىن­دا باس بانكير بولىپ دانيار اقىشەۆ تاعايىندالدى. جاس بانكيردىڭ كەلۋىمەن مۇنايدىڭ باعاسى بار­رەلىنە 28,21 دول­لارعا دەيىن تومەندەپ, تەڭگەنىڭ دوللارعا شاق­قانداعى باعامى 383,91 سوماعا دەيىن كوتەرىلدى.

ۇلتتىق بانك ۇكىمەتپەن بىر­لەسىپ, بيۋدجەت قاراجاتى ەسە­بىنەن 2,4 ترلن تەڭگە سوماسىنا بانك سەكتورىن ساۋىقتىرۋ باعدارلاماسىن ۇسىندى. تۇتاس­تاي العاندا, بانكتەردى قۇتقارۋ شىعىندارى بارلىق مەملەكەتتىك شىعىننىڭ تورتتەن بىرىنە جەتتى.

بۇگىندە باس بانكير بولىپ ەلىمىزدە ەربولات دوساەۆ جۇمىس ىستەپ كەلەدى.

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»