«اقىن» توكيودا توپ جاردى

نەمىس جازۋشىسى گەرمان گەسسەنىڭ ءوزى تۋرالى جازىلعان «اۆتورلىق كەش» شىعار­ماسى­نىڭ جەلىسىندە تۇسىرىلگەن ايتۋلى فيلم – رەجيسسەر ومىرباەۆتىڭ كينو سالاسىندا تۇيگەن ومىرلىك تاجىريبەسىن كورسەتكەن كەزەكتى تىڭ تۋىندىلارىنىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى.

ءيا, رەجيسسەر الەمى – ءتۇپسىز تەرەڭ تۇڭ­عيىق, جۇمباق الەم. ونىڭ شەشىمىن تابۋ كەز كەلگەن كورەرمەنگە قول ەمەس. ولاي دەيتى­نىمىز, دارەجان ومىرباەۆتىڭ از تۇسىرسە دە ساز تۇسىرەتىن ءار جۇمىسى كاسىبي ماماندار مەن ارىپتەستەرى اراسىندا جوعارى باعالان­عانىمەن, قاراپايىم حا­لىق ءۇشىن ءالى دە اشىل­ماعان ارالداي. ونىڭ سەبەبى جال­عىز – كينورەجيسسەر ءاۋ باستان-اق ءوز جولىن ايقىن بەلگىلەدى, ول – ناعىز كينو تىلىندە كينو ءتۇسىرۋ.

اۆتورلىق فيلم دەگەن ەرەكشە باعىتتا باعىن سىناپ جۇرگەن سۋرەتكەردىڭ قولتاڭباسى دا قات­پارلى: باياۋ ءوربيتىن تەمپوريتم, ناقتى ەسەپ پەن لوگيكاعا باعىنعان سيۋجەت, سەزىمگە دە, سوز­گە دە ساراڭ, بىراق ويعا, ىشكى تولعانىسقا باي اكتەرلەر ويى­نى... فرانتسيانىڭ «ادەبيەت جا­نە ونەر» وردەنىنىڭ كاۆالەرى, تاۋەلسىز پلاتينالى «تارلان» سىيلىعىنىڭ لاۋ­رەاتى, كينورەجيسسەر دارەجان ومىر­باەۆتى وزگە رەجيسسەرلەردەن دارالاي­تىن مەنشىكتى ستيل بۇل. تەرەڭ تولعانىس, وردالى ويى­مەن ازعا ايقىن, كوپكە تىلسىم بولعان رەجيسسەردىڭ كينو تىلىندە تول­عا­ناتىن ءومىر ءھام ونەر جاي­لى پايىم­دارى دا كەسەك. مۇنى توكيو فەستيۆا­لىنە قازىلىق ەت­­كەن كينو سىنشىلار دا ءبىر­اۋىز­دان مويىندادى:

– فەستيۆالدىڭ قازىلار ال­­قاسى وسى جۇل­دەنى دارەجان ومىر­باەۆقا بەردى, ويتكەنى بىزگە فيلم­دەگى رەجيسسەردىڭ وزىنە عانا ءتان قولتاڭباسى ايرىقشا ۇنادى, – دەپ ءسوز باستاعان قازىلار القاسىنىڭ مۇشەسى كريس فۋدجيۆارا (Chris Fujiwara) ءارى قاراي كينو­تۋىن­دىنىڭ ەرەكشەلىگىنە توقتالدى. – بۇل فيلم – پوە­زيا تۋرالى عانا ەمەس, سونداي-اق وسى ونەر­دى باعا­لامايتىن زاماندا اقىن بولۋدىڭ قان­شالىقتى قيىن ەكە­نىن كورسەتەتىن ۇزدىك جۇمىس. بۇگىنگى كۇنى بۇل پروبلەما تا­ۋەل­سىز كينوگەرلەردىڭ الدىندا تۇر دەسەم, تيتتەي دە ارتىق ايتقانىم ەمەس. اتالعان كوركەم تۋىندى – ادامزاتتىڭ رۋحاني دامۋىنا تەڭدەسسىز ۇلەس قوساتىن ونەرگە نەمقۇرايلى قارامايتىن ادامداردىڭ ەڭبەگى.

ايتا كەتەيىك, 1980 جىلدان بەرى وتكىزىلىپ كەلە جات­قان Tokyo International Film Festival كينوفەستيۆالى – حالىق­ارا­لىق كينوپروديۋسەرلەر قا­ۋىم­داستىعى فەدەراتسياسىنىڭ (FIAPF ) تىركەۋىنەن وتكەن, «ا» ساناتىنداعى الەمدەگى ۇزدىك 15 كينو­بايقاۋدىڭ قاتارىنا كىرەتىن بەدەلدى فەستيۆالداردىڭ ءبىرى.

حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەلدى فەستيۆالدىڭ باستى جۇلدەسىن قان­جىعاسىنا بايلاپ, ۇلتتىق كينە­ماتوگرافياعا ولشەۋسىز ولجا سالعان قازاقستاندىق رەجيسسەر ءوز سوزىندە «اقىن» ءفيلمىن جوعارى باعالاعان قازىلار القاسى مەن فەستيۆال كورەرمەندەرىنە العى­سىن ءبىلدىرىپ, كوركەم تۋىندىنىڭ ناقتى باعاسىن ۋاقىت بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

– بۇل – مەنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ءتۇسىرىلىم توبىنىڭ, سونداي-اق «قا­زاقفيلم» كينو­ستۋدياسى­نىڭ جەڭىسى. وسىنداي جۇلدەلەر ­توق­تاماي جۇمىس ىستەۋگە جىگەر بە­رە­دى, كوپ راحمەت, – دەدى دارە­جان ومىرباەۆ.

مادەنيەت جانە سپورت مي­نيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بو­يىنشا «ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەم­لەكەتتىك ورتالىعىنىڭ» قول­­­­­­­دا­ۋىمەن ش.ايمانوۆ اتىن­دا­­عى «قازاقفيلم» اق تۇسىر­گەن «اقىن» ءفيلمى ديدار ەسىمدى مو­­يىن­دالماعان قالامگەردىڭ ءومى­رى تۋرالى بايان­دايدى. كوركەم تۋىندىداعى باستى ءرولدى «جىگىت­تەر» توبىنىڭ ءانشىسى ەردوس قا­­ناەۆ سوم­دادى. ءفيلمنىڭ ءتۇسى­­­رىلىم جۇمىستارى الماتى قا­لا­­سىندا ءوتتى. كارتينانىڭ قويۋ­شى وپەراتورى بوريس تروشەۆ, قويۋشى سۋرەتشىسى الەكساندر روروكين, پروديۋسەرلەرى – يۋليا كيم مەن ەرجان احمەتوۆ.

تو­كيو­دا مويىندالعان «اقىن­­­­­­­­نىڭ» ءوز ەلىندەگى ءھام جال­پى كي­نو الەمىندەگى تاعدىرى لا­يىم ­تا­­بىستى بولسىن دەيىك, ەن­دەشە!