ءتىلسىز جاۋعا – تەگەۋرىندى توسقاۋىل

ءىس-شاراعا وڭىرلىك ورمان جانە تابيعاتتى قور­عاۋ مەكەمەلەرى, ازاماتتىق قورعانىس قىز­مەت­تەرى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, اسكەريلەر, اۋماق­تىق قورعانىس كۇشتەرى, اقمولا, اقتوبە, سولتۇستىك قازاقستان, جامبىل وڭىرلەرىنىڭ, رەسەي­دىڭ ومبى, قورعان, تۇمەن وبلىستارىنىڭ, قىرعىز­ستاننىڭ توتەنشە جاعداي ماماندارى قاتىس­تى.

ەكىكۇندىك وقۋ-جاتتىعۋدىڭ العاشقى كەزەڭىن­دە ازاماتتىق قورعانىس قىزمەتتەرىنىڭ ءوزارا ارەكەتى, جەدەل اقپارات الماسۋ, شۇعىل تاپسىر­ما­لاردى ورىنداۋ ماشىعى پىسىقتالدى. وقۋ-جاتتىعۋدىڭ شارتىنا سايكەس, التىنسارين اۋدا­نىنىڭ قىزىل كوردون اۋىلى ماڭىنداعى ورمان القابىندا ءورت شىعىپ, كۇشتى جەل, اپتاپ ىس­تىقتىڭ اسەرىنەن ءتىلسىز جاۋ ءورشىپ كەتىپ, كور­شىلەس وڭىرلەرگە قاۋىپ ءتوندىردى. شارتتى توتەن­شە جاعداي ايماعىنا ازاماتتىق قورعانىس كۇشتەرى مەن تەحنيكا قۇرالدارى شۇعىل جەتىپ, ورمانعا جاقىن ماڭعا رەسپۋبليكالىق جەدەل شتاب ورنالاستى. بىرلەسكەن قۇتقارۋ كۇشى ءورت وشاقتارىن وقشاۋلاپ, ەلدى مەكەندەر مەن ەكو­نو­ميكالىق ماڭىزى بار نىساندارعا تونگەن قاۋىپ­تىڭ جولىن كەستى. ورتالىق شتابتىڭ نۇسقاۋىمەن تۇر­عىنداردى, حالىقتىڭ قولىنداعى ءتورت ت ۇلىكتى ەۆا­كۋاتسيالاۋ, گاز, ەلەكتر كوزدەرىن اجى­­راتۋ, رەسەي­­دىڭ شەكارالاس وڭىرلەرى مەن كور­شىلەس ەلدى مەكەندەرگە ءورت تۋرالى جەدەل اقپارات جىبەرۋ ءتارتىبىن پىسىقتادى.

وقۋ-جاتتىعۋعا 300-گە جۋىق قۇتقارۋشى قاتى­سىپ, 77 ارنايى تەحنيكا, ون شاقتى پيلوتسىز ۇشۋ اپپاراتى, 5 اۋە كەمەسى, 1 ءورت سوندىرگىش پويىز سىناقتان ءوتتى. ماماندار تابيعي ورتكە قارسى اۋە كەمەلەرىن پايدالانۋدىڭ ءتيىمدى ەكەنىن ايتادى. سونىڭ دالەلىندەي, ءبىر مەزەتتە كوككە كوتەرىلگەن بەس بىردەي تىكۇشاق ءورت وشاعىنا الما-كەزەك سۋ بۇركىپ, لاۋلاعان ءورتتى دەمدە ءسوندىردى.

ءىس-شاراعا توتەنشە جاعداي ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, گەنەرال-مايور كامال عالىم ۇلى, وبلىس اكىمى, ەكولوگيا ۆيتسە-ءمينيسترى, سونداي-اق ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارى قاتىستى.

– تىكۇشاقتار وزەننەن سۋ الىپ, اۋەدەن ءورت ءسون­دىرۋ جۇمىستارىن ءبىز كۇتكەندەي اتقارىپ شىقتى. ءتۇرلى ماقساتتاعى ارنايى تەحنيكا­لار­دىڭ قاتارىندا بايلانىس كولىكتەرى, مەديتسينا قىز­مەتىنىڭ تەحنيكالارى, ءورت ءسوندىرۋ اۆتو­تسيس­تەر­نالارى بار. بۇگىنگى جاتتىعۋ ارنايى تەح­ني­كانىڭ مۇمكىندىگى ارتقانىن, قۇتقارۋ­شى­لار­دىڭ ءوزارا بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتىنىڭ جۇيەلى جولعا قو­يىل­­عانىن كورسەتىپ بەردى, – دەدى تجم ورتكە قار­سى قىزمەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرلان تورەگەلديەۆ.

ءىس-شارانىڭ تاجىريبەلىك بولىمىنەن سوڭ جەدەل شتاب وقۋ-جاتتىعۋدى قورىتىندىلادى. جيىنعا توتەنشە جاعداي ۆيتسە-ءمينيسترى, گەنەرال-مايور راميل كامالوۆ, قوستاناي وبلى­سى­نىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ قاتىستى. ر.كامالوۆ مۇن­داي اۋقىمدى وقۋ-جاتتىعۋ وسىمەن ءۇشىنشى جىل قاتارىنان ۇيىمداستىرىلىپ وتىر­عا­نىن ايتتى. اباي, قوستاناي وبلىستارىندا بولعان الاپات ورمان ورتىنەن كەيىن ورتالىق مەم­لە­كەت­تىك ورگاندار, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرس­تار مينيسترلىگى مەن تج مينيسترلىگى تابيعي سيپات­تاعى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ, تابي­عي قاۋىپكە قارسى جەدەل ارەكەت ەتۋ جۇيەسىن جەتىل­­دىرۋ باعىتىنداعى اۋقىمدى جۇمىستاردى قولعا العان.

– تابيعي ورمان ورتتەرىنە قارسى ارەكەت ەتۋدىڭ جەتى كەزەڭنەن تۇراتىن بىرلەسكەن الگوريتمى ەنگىزىلدى. ول كۇندەلىكتى دايىندىق رەجى­مىنەن باستاپ, ترانسشەكارالىق اۋماقتارعا تارالۋ قاۋپى بار ءىرى ورمان ورتتەرىنە دەيىنگى بار­لىق جاعدايلاردى قامتيدى. الگوريتم ورتكە قارسى قىزمەت كوميتەتىنىڭ توراعاسىنا, ورتالىق مەم­لەكەتتىك ورگاندارعا تانىستىرىلدى. وقۋ-جاتتىعۋلاردىڭ باستى ماقساتى – اقپارات الماسۋدىڭ جەدەلدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, تابيعي ورتتەردىڭ باستاپقى كەزەڭىندە دەر كەزىندە ارەكەت ەتۋ, ءورتتىڭ اۋقىمدى سيپات الۋى-نا جول بەرمەۋ. اسىرەسە قىلقان جاپىراقتى ورمان القاپ­تارىنداعى ورتتەردىڭ الدىن الۋ, ولاردى قىسقا مەرزىمدە وقشاۋلاپ, جويۋ – نەگىزگى مىن­دەتتىڭ ءبىرى. قازىردە ءورت ءسوندىرۋ تەحني­كا­لا­رىنىڭ شامامەن 90 پايىزى جاڭارتىلدى. تراك­تورلار مەن مينەرالدانعان جولاقتار جاساۋعا ارنالعان ارنايى جابدىقتار ساتىپ الىندى. ورمان شارۋاشىلىقتارى زاماناۋي درون­دار­­­مەن جابدىقتالىپ جاتىر. ءىرى ورتتەردەن كەيىن قا­بىلدانعان كەشەندى جوسپار اياسىندا مۇنداي ما­تەريال­دىق-تەحنيكالىق جاراق­تان­دى­رۋ جۇ­مى­سى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلە باستادى, – دەدى ر.كامالوۆ.

كەيىنگى جىلدارى توتەنشە جاعداي مينيستر­لىگىنىڭ تەحنيكالىق الەۋەتى ەداۋىر ارتقان. بۇگىندە مينيسترلىك قاراماعىندا 40-قا جۋىق اۋە تەحنيكاسى بار. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيستر­لىگىمەن جاسالعان كەلىسىم اياسىندا 15 اۋە كەمەسى اۋەدەن پاترۋلدەۋگە, ءورت وشاقتارىن جەدەل جويۋعا پايدالانىلادى. اۆياتسيالىق تەح­نيكا وڭىرلەردەگى قىلقان جاپىراقتى ورمان القاپتارىن تولىق قامتيتىنداي ەتىپ ورنالاس­تى­رىلعان.

وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ وڭىردە 2022 جىلى ورىن العان ءىرى ورمان ورتىنەن كەيىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

– اتاپ ايتقاندا, 51 ءورت ءسوندىرۋ اۆتوكولىگى, 86 تراكتور, 36 شاعىن ورمان ءورتىن ءسوندىرۋ كەشەنى, 26 پاترۋلدىك اۆتوكولىك, 16 تىركەمەلى جابدىق, ەكى تىركەمەلى ورتكە قارسى جابدىق ساتىپ الىندى. بۇل ماقساتتارعا جالپى كولەمى 6,8 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالدى. وبلىس اكىمدىگى ورمان مەكەمەلەرىن زاماناۋي ارنايى تەحنيكامەن, بايلانىس قۇرالدارىمەن قامتا­ماسىز ەتۋ جۇمىسىن الداعى ۋاقىتتا دا جال­عاستىرادى. وڭىردە جۇيە­لى تۇردە ءوتىپ تۇراتىن وقۋ-جاتتىعۋلار اۋىل­دىق جەرلەردەگى ءورت ءسوندىرۋ قىزمەتتەرىنىڭ قۋاتى ارتقانىن كورسە­تىپ وتىر. بيىل «اۋىل قۇتقارۋشىلارى» باعدارلاماسى اياسىندا وبلىستا 18 جاڭا ءورت ءسوندىرۋ بەكەتى اشىلادى. 12 بەكەتتى جوندەۋدەن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ناتيجەسىندە, وبلىستىڭ 34 مىڭنان استام تۇرعىنى بار 75 ەلدى مەكەنى ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك شارالارىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. وبلىس اكىمدىگى اۋىلدىق جەرلەردە ورتكە قارسى ەرىكتىلەر كۇشىن قولداۋدى جالعاستىرا بەرەدى. وقۋ-جاتتىعۋلار بارىسىندا بارلىق مەملە­كەت­تىك ورگانداردىڭ جەكە قۇرامى جوعا­رى كاسىبيلىك, ۇيىمشىلدىق تانىتتى. ورمان­نىڭ, ازامات­تا­رىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى – ارقاي­سى­مىز­دىڭ قىرا­عى­لىعىمىز بەن جەدەل ارەكە­تى­مىز­گە بايلانىستى, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.

ءىس-شارانىڭ اراقاراعاي ورمان القابىندا ءوتۋى دە كەزدەيسوق ەمەس. قوستاناي وبلىسى ەرەكشە باقىلاۋدى, توتەنشە جاعدايعا قارسى جوعا­رى دايىندىقتى قاجەت ەتەتىن ورمانعا باي ءوڭىردىڭ ءبىرى. ال وقۋ-جاتتىعۋلار قاۋىپتى ەرتە انىقتاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋعا, عارىش­تىق مونيتورينگىمەن ورمان القاپتارىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋعا, سونداي-اق تابيعي ءورت وشاقتارىن جەدەل جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

قوستاناي وبلىسى