تابىسىن جاسىرعاندار ايىپپۇل تولەيدى

جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيا­لاۋ ماسە­لەسى ەلىمىز ەگەمەندىگىن العالى تالاي رەت قوزعالعان. بى­راق «مۇنداي اۋقىمدى شارانى ەنگىزۋگە دايىن ەمەسپىز» دەگەن جەلەۋمەن كەيىنگە ىسىرىلا بەر­دى. تەك 2015 جىلدىڭ قاراشا­سىن­دا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى­­نىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلە­رىنە جەكە تۇلعالاردىڭ كىرىس­تەرى مەن مۇلكىن دەكلاراتسيالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قا­بىلدانعاننان كەيىن عانا بىرقاتار جۇمىس قولعا الىنا باستادى.

دەكلاراتسيالاۋدىڭ ءتۇپ-تور­كى­نىنە ۇڭىل­سەك, بۇل – مەملەكەت­تىك سالىق ساياساتىن دۇرىس جۇرگى­زۋ­گە, «كولەڭكەلى» ەكونوميكا­­مەن كۇرە­سۋگە, جەمقورلىقتىڭ جو­­لىن كەسۋگە ىقپال ەتەتىن ۇتىمدى ءتاسىل. شىنى­مەن ءادىل دە ادال جۇرگىزىلسە, دەكلاراتسيا­لاۋ – ەل قازىناسىنا قوماقتى قارجى تۇ­سى­رەتىن ءتيىمدى جۇيە بولار ەدى. تا­بىسى مەن مۇلكىن جاسىرىپ, شەتەلگە اسىرىپ جۇرگەن تالاي باي-باعلانداردى, بيلىك پەن بيزنەستى قاتار جۇرگىزىپ وتىرعان لاۋازىمدى تۇلعالاردى انىقتاۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى. قىسقاسى, جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ – جەكە تۇلعانىڭ تابىستارى مەن م ۇلىكتەرىن اشىق جاريا­لاۋى, ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – «كو­لەڭ­كەلى» ەكونوميكامەن كۇرەس, سىباي­لاس جەمقورلىقتى ازايتۋ, ەل قا­زىناسىنا تۇسەتىن تۇسىمدەر مەن سالىقتاردى كوبەيتۋ. بۇل ماسەلە ەلباسىنىڭ بەس ينستيتۋتتىق رە­­فور­­ماسىن جۇزەگە اسىرۋدىӊ 100 قا­دامى ۇلت جوسپارىندا دا اي­قىن­دالىپ, 2017 جىلدىӊ 1 قاӊ­­تارىنان مەملەكەتتىك قىز­مەتشىلەر ءۇشىن, ودان ءارى بارلىق قازاقستاندىق ءۇشىن كىرىستى جانە شىعىستى جالپىعا جاريالاۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ بولىپ ناقتى بەلگىلەندى.

دەمەك, جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ بارىمىزگە دە قاتىستى, ياعني قۇجاتتى كامەلەتكە تولعان بار­­لىق ازامات, قانداستار جانە تۇ­رۋعا ىقتيارحاتى بار تۇلعالار, ولار­­عا تىركەلگەن م ۇلىك بولعان كەزدە كا­مەلەتكە تول­ماعان بالالار دا, سون­داي-اق ەل اۋما­عىندا مۇلكى بول­عان نەمەسە قا­زاقستان رەس­پۋب­لي­كا­سىنان سالىق سا­لىنباعان تابى­سى بار ش­ە­تەل­دىكتەر دە تاپسىرۋعا مىن­دەتتى. ون­دا تابىس كورسەتكىشى, مەم­لە­كەتتىك نەمەسە وزگە تىركەۋگە جاتاتىن جىلجىمايتىن م ۇلىك, كولىك, باعالى قاعازدار, بيزنەسكە نەمەسە كاسىپكە قاتىسۋ ۇلەسى جانە باسقا دا مالىمەتتەر قامتىلادى. ال تەك ايلىقپەن كۇن كورىپ وتىر­عاندار, زەينەتكەرلەر, ستيپەنديا الاتىن ستۋدەنتتەر دەكلاراتسيا تاپ­سىراتىن جىلى پاتەر نەمەسە كولىك سەكىلدى م ۇلىك ساتىپ الماسا نەمەسە ساتپاسا, وندا دەكلاراتسيا تاپسىرمايدى.

سونىمەن, ءتورت كەزەڭ بو­يىن­شا جۇرگى­زىلەتىن دەكلاراتسيا تاپسىرۋدى بيىل الدىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر, ولاردىڭ جۇ­بايلارى باستادى.

«جالپىعا بىردەي دەك­لارا­تسيالاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزە­ڭىنىڭ دەك­لا­راتسياسىن قاعاز تۇرىندە ۇسى­نۋ مەرزىمى 2021 جىلدىڭ 15 شىل­دە­سىندە اياقتالسا, ەلەكتروندى تۇر­دەگى دەكلاراتسيانى تاپسىرۋ 2021 جىل­دىڭ 15 قىركۇيەگىندە اياقتالدى. بۇل مەرزىم دەكلاراتسيانى ەلەكتروندى تۇردە تاپسىراتىنداردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا بەلگىلەنگەنىن ەسكەرۋ قاجەت. بيىلعى تامىزدىڭ اياعىنا دەيىن دەكلاراتسيا تاپسىرۋعا ءتيىس ازامات­تاردىڭ 99%-ى دەكلارا­تسيا تاپسىرىپ قوي­دى. ياعني حا­لىقتىڭ كوپ بولىگى دەكلاراتسيانى تاپ­سىرۋدىڭ ەڭ سوڭعى مەرزىمى 15 قىر­­كۇيەك ەكەنىنە قاراماس­تان, قۇ­جاتتى ەرتە وتكىزدى. بۇل قا­زاق­ستان­­دىقتاردىڭ بەلسەن­دى­لىگىن, قول­­­داۋىن كورسەتەدى», دەدى قار­جى مي­­­نيسترلىگى مەملەكەتتىك كى­رىس­تەر كو­ميتەتى باسقارماسى باس­شى­­سىنىڭ ورىنباسارى اينۇر سارتاەۆا.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا, دەك­لارا­تسيا تاپسىرۋدىڭ ال­عاش­قى كەزەڭىنىڭ قورىتىن­دىسى سارا­لانىپ, ونىڭ تالداما­سى «كو­لەڭكەلى» ەكونوميكامەن, جەم­قور­لىقپەن كۇرەستىڭ نەعۇرلىم ءتيىمدى تەتىگىن قۇرۋعا ىقپال ەتپەك.

«دەكلاراتسيا ۇسىنىلعاننان كەيىن مەم­لەكەت وندا كورسەتىلگەن كىرىستەر مەن الەۋ­مەتتىك شىعىس­تار­­عا قولدانىلاتىن سا­لىق شەگە­رىمدەرى تۋرالى اقپاراتتى قول­دا­نا وتىرىپ, تولىق تالداۋ جاسايدى, حالىق­تىڭ جاعدايىن تولىققان­دى كورە الادى. تالداۋ ناتيجەسى جان-جاقتى سارالانعاننان كەيىن حا­لىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتا­رى ناقتىلانادى جانە بۇل جۇيە مەملەكەتتىك قولداۋ ساياساتىن رە­ت­­­تەۋگە, وزگەرتۋگە كومەك­تەسە­دى. سو­نىمەن قاتار جالپىعا بىر­دەي دەك­­­لاراتسيالاۋعا كوشۋ مەم­لە­­كەت­تىك بيۋدجەت­كە قوسىمشا تۇ­­سىم­­دەردى قامتاماسىز ەتۋگە, لا­ۋا­زىم­­دى ادامداردىڭ زاڭسىز بايۋىن ءتيىمدى باقىلاۋ ەسەبىنەن كو­­لەڭكەلى اينالىم­دى جانە سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تو­مەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ا.سارتاەۆا.

قارجى مينيسترلىگى مەملە­كەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ بىز­گە بەر­گەن مالىمەتى بويىنشا, جال­پىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى 2023 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارىنان باستالادى جانە بۇل كەزەڭدە مەملەكەتتىك كاسىپورىن­دار مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور قىزمەتكەرلەرى مەن ولاردىڭ جۇبايلارى اكتيۆتەرى مەن مىندەت­تەمەلەرىن دەكلاراتسيالايدى.

ءۇشىنشى كەزەڭ – 2024 جىلدىڭ ­1 قاڭتا­رىنان باستالادى. وندا زاڭ­دى تۇلعالاردىڭ باسشىلا­رى مەن قۇرىلتايشىلارى (قاتى­سۋ­­شىلا­رى) جانە ولاردىڭ جۇباي­لارى, دارا كاسىپكەرلەر مەن ولار­دىڭ جۇ­بايلارى دەكلاراتسيا تاپسىرادى. سوڭعى ءتورتىنشى كەزەڭ – 2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باس­تالىپ, حالىقتىڭ قالعان ساناتتارى تا­بىستارى مەن م ۇلىكتەرىن جاريالايدى. وسىلايشا, قازاق­ستاندىقتار جالپىعا بىردەي دەك­لاراتسيالاۋعا تولىق كوشەدى.

ا.سارتاەۆانىڭ تۇسىن­دى­­رۋىن­شە, اكتيۆ­تەر مەن مىندەتتەمە­لەر تۋرالى دەكلاراتسيانى سا­لىق تولەۋشى ەلەكتروندى تۇر­دە – «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پور­تالىمەن نە­مەسە سالىق تولەۋ­شىگە ارنالعان ارنايى قو­سىم­شالار (e-Salyq Azamat, eGov mobile) ارقىلى تاپسىرا الادى. دەكلاراتسيالاۋعا قاتىستى سۇ­راقتار تۋىنداعان جاعدايدا مەم­لەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنا نەمەسە «1414» ءنومىرى بويىنشا بايلانىس ورتا­لى­عىنا حابارلاسۋعا بولادى. سونداي-اق بۇل تۋرالى مەم­لەكەتتىك كىرىستەر كومي­تەتىنىڭ رەس­مي سايتىنداعى (kgd.gov.kz) «جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ» بولىمىندە تولىق اقپارات بەرىلگەن.

جالپى, دەكلاراتسيالاۋ كەزىن­دە ەشكىم دە جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارا المايدى. اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەر تۋرالى دەك­لاراتسيا­نى ۋاقتىلى تاپسىر­ماعان ازاماتتار اكىمشىلىك جاۋاپ­­كەرشىلىككە تارتىلادى. مەر­زىمىندە تاپسىر­ماعاندارعا الدىمەن ەس­كەرتۋ جاسالادى, وسىدان كە­يىن دە ناتيجە بولماسا, 15 اەك مول­شەرىندە ايىپپۇل سالىنادى.

ال دەكلاراتسيادا تابىسىن ­جا­سىرىپ, بۇرمالاپ كور­سەت­كەن­دەرگە دە اكىمشىلىك جاۋاپ­كەر­شىلىك قاراس­تىرىلعان. العاش­قى كەزدە ەسكەرتۋ جاسالادى. ەس­كەرتۋ جاسالعان ءبىر جىل ىشىندە بۇزۋشىلىق تا­عى قايتالانسا, وندا 3 اەك مول­شە­رىندە ايىپپۇل سالىنادى.