ءماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسى ءوتتى. جيىن بارىسىندا دەپۋتاتتار بالانىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار مەن مەملەكەتتىك ورگان وكىلدەرى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا قاتىستى پىكىر الماسىپ, زاڭ جوباسىن جان-جاقتى تالقىلادى. اتالعان قۇجات جونىندە بايانداما جاساعان دەپۋتات دينارا زاكيەۆانىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىندا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى وڭالتۋعا ارنالعان ينفراقۇرىلىمنىڭ جەتىسپەۋى ماسەلەسىن شەشۋ كوزدەلگەن.
«بۇل نورما وڭالتۋ قىزمەتتەرىن رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردا, اۋدانداردا كورسەتۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قولدانىستاعى وبەكتىلەرىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ بويىنشا وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جانە استانانىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ قۇزىرەتىن بەكىتەدى. وسىلايشا, وڭالتۋ ورتالىقتارىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىك جاسايمىز.
مەكتەپ – ءجاسوسپىرىم ءۇشىن ۋاقىتىنىڭ كوپ بولىگىن وتكىزەتىن, ماڭىزدى جانە كۇردەلى ماسەلەلەردى قاۋىپسىز تالقىلاۋعا بولاتىن, ءوزىن ءوزى دامىتاتىن, وقۋ مەن تاجىريبە جيناۋ ءۇشىن مۇمكىندىكتەر كوزى سانالاتىن ورىن جانە تانىس, قاۋىپسىز ورتا. ارينە, جەكە دامۋدىڭ, پسيحيكالىق جانە ەموتسيانالدى دەنساۋلىعىنىڭ قاينار كوزى. بىراق مەكتەپتە بالالاردىڭ ءجابىر كورۋى, زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراۋى دا سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي ەمەس. بۇل بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرىپ قانا قويماي, مەكتەپ كليماتىنا دا تەرىس اسەر ەتەدى. سوندىقتان زاڭ جوباسىندا ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىندە جابىرلەۋدىڭ الدىن الۋ تەتىكتەرىن رەتتەۋ كوزدەلەدى», دەدى دەپۋتات.
د.زاكيەۆانىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىندا مۇعالىمدەر مەن قىزمەتكەرلەردى كومەككە مۇقتاج بالاعا ۋاقتىلى كومەك كورسەتۋ جونىندەگى ادىسنامامەن, سونداي-اق بالاعا جابىرلەۋدىڭ بەلگىلەرىن تۇسىندىرەتىن جانە ءبىر-بىرىنە قۇرمەتپەن قاراۋعا باۋليتىن باعدارلامالارمەن قامتاماسىز ەتۋ ۇسىنىلادى.
«بۇل تۇزەتۋ 3 ميلليوننان استام وقۋشىنىڭ جاعدايى مەن ءومىرىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان. قازاقستان قوعامى ءۇشىن تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى سۋيتسيد. ماسەلەن, 2021 جىلدىڭ تەك التى ايىندا 105 بالا سۋيتسيدكە بارعان. 193 بالا ءوز-وزىنە قول جۇمساۋعا وقتالدى. بۇل رەتتە بىرقاتار وڭىردە سۋيتسيد سانى وسكەنى بايقالادى. تۇركىستان, الماتى, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا بۇل كورسەتكىش ۇلعايعان. وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسىندا بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا پسيحولوگيالىق قىزمەتتەردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ تەتىكتەرىن رەتتەۋ ۇسىنىلادى», دەدى د.زاكيەۆا.
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن زاڭ جوباسىندا بالالاردىڭ تۇرعىن ءۇي جانە وتباسىلىق جاعدايدا مۇددەلەرىن قورعاۋعا, قاداعالاۋسىز جانە پاناسىز قالۋدىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. پالاتا سپيكەرىنىڭ ايتۋىنشا, بۋللينگ پەن كيبەربۋللينگ قوعامدا قاتتى الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر.
«بالالاردى وسى قاۋىپتەن قورعايتىن ناقتى نورمالار قاجەت. دەرەكتەرگە جۇگىنسەك, 18 جاسقا دەيىنگى جاستار اراسىندا وتكەن جىلى 143 سۋيتسيد جانە 306 ءوز-وزىنە قول جۇمساۋعا ارەكەت ەتكەن وقيعا تىركەلگەن. تەك جارتى جىلدىڭ ىشىندە 105 سۋيتسيد پەن 193 وزىنە قول سۇعۋ ارەكەتى بولعان. شىنىمەن بۋللينگ جانە كيبەربۋللينگ – وتە قاۋىپتى نارسە. ول بالالاردىڭ پسيحولوگياسىن بۇزاتىن, سۋيتسيدكە اپاراتىن جول. سوندىقتان جاڭا ايتىپ كەتكەندەي, بالالاردى, اسىرەسە, مەكتەپ بالالارىن بۋللينگ جانە كيبەربۋللينگتەن تولىقتاي قورعايتىن ناقتى نورمالار ەنگىزۋىمىز كەرەك. وسىعان بايلانىستى, ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت», دەدى پالاتا سپيكەرى.
نۇرلان نىعماتۋليننىڭ ايتۋىنشا, بۇل زاڭ جوباسى قازىرگى قوعامعا قاجەتتى كوپتەگەن ماسەلەلەنى, اسىرەسە, بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جولىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋگە ءتيىس. ءماجىلىس توراعاسى اتاپ وتكەندەي, قازىر بالالاردى قورعاۋ ءۇشىن وتباسىلىق قاتىناستار, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا قوسىمشا شارالار قاراستىرىلدى.
زاڭ جوباسىندا جازىلعان نورمالار ازاماتتاردى, اسىرەسە, بالالاردى وسىنداي بۋللينگ جانە كيبەربۋللينگ سەكىلدى قۇبىلىستاردان قورعاۋ كەرەك. بۇل نورمالار زامان تالابى ەكەنىن ايتقان نۇرلان نىعماتۋلين وسى زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ ازاماتتاردى ينتەرنەت ارقىلى قىسىم كورسەتۋدەن زاڭ دەڭگەيىندە قورعاۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋعا باعىتتالعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار ءماجىلىس توراعاسىنىڭ پىكىرىنشە, ءبىر عانا زاڭ جوباسى ارقىلى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋ مۇمكىن ەمەس.
«بۇل جەردە, ارينە, جۇيەلى شارالار, كەشەندى تاسىلدەر قاجەت. ول ءۇشىن بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, پەداگوگتەر مەن اتا-انالار قاۋىمىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى كەرەك. ال دەپۋتاتتىق كورپۋس ءوز تاراپىنان بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋ بويىنشا زاڭنامالىق جاعىنان قولداۋ كورسەتۋگە دايىن», دەدى نۇرلان نىعماتۋلين.
ايتا كەتۋ كەرەك, زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا بالالاردىڭ تۇرعىنجاي بويىنشا قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق وتباسىلىق قاتىناستاردا بالانىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋعا جانە ينتەرنەت جەلىسىندەگى قۇقىققا قارسى كونتەنتتىڭ الدىن الۋعا ارنالعان بىرقاتار نورما قاراستىرىلدى.
سونىمەن قاتار جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك باسقارۋ دەڭگەيلەرى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
«اتالعان زاڭ جوباسى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن. وسى زاڭ جوباسى بيىل 2 ماۋسىمدا ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار مىنانداي تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. ۇكىمەتتىڭ تاماق ونىمدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى جانە سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جەكەلەگەن وكىلەتتىكتەرى ساقتالادى.
اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننان جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, مولايتۋ جانە پايدالانۋ سالاسىنداعى ورگانعا اسىل تۇقىمدى بالىق ءوسىرۋدى دامىتۋ بويىنشا قۇزىرەت بەرىلەدى. اۋديتورلىق قىزمەت, بۋحگالتەرلىك ەسەپ جانە قارجىلىق ەسەپتىلىك سالالارىنداعى رۇقسات بەرۋ راسىمدەرىن جۇرگىزۋ بويىنشا, سونداي-اق اەروتۇسىرىلىم جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جونىندەگى نورمالار ناقتىلانادى. بۇعان قوسا, جەكەلەگەن نورمالاردى ناقتىلايتىن جانە زاڭ جوباسىنىڭ مازمۇنىن جاقسارتاتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى جامبىل احمەتبەكوۆ.
ءماجىلىس دەپۋتاتتارى زاڭ جوباسىن ءبىراۋىزدان ماقۇلداپ, قۇجات سەنات قاراۋىنا جىبەرىلدى.
بۇدان بولەك, جالپى وتىرىس بارىسىندا پالاتانىڭ بەيىندى كوميتەتى قازاقستان مەن تاجىكستان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى تاجىك-اۋعان شەكاراسىنا ىرگەلەس اۋدانداردا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە اسكەري-تەحنيكالىق جاردەم كورسەتۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى.
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.
امانجان جامالوۆ پرەمەر-مينيستر اسقار مامينگە جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا تەمەكى ونىمدەرى مەن الكوگول سۋسىندارىن تاڭبالاۋ جوباسىنا كۇمان كەلتىردى.
دەپۋتات ماقپال تاجماعامبەتوۆا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆقا الماتىداعى ۇلتتىق مەملەكەتتىك كىتاپ پالاتاسىن جاڭا عيماراتقا كوشىرۋ قاجەت ەكەنىن جەتكىزدى. فايزوللا كامەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىن ءۇي كووپەراتيۆتەرىنىڭ قىزمەتىن قاتاڭ رەگلامەنتتەۋ قاجەت. دەپۋتات وسىعان بايلانىستى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى رومان سكليارعا ساۋال جولدادى.
ماقسات رامانقۇلوۆ قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ رەسەي سبەربانكىمەن تسيفرلى ۇكىمەت پلاتفورماسىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمى قوعامدا ۇلكەن داۋ تۋعىزعانىن اتاپ ءوتتى. بۇدان بولەك, جيىن بارىسىندا ايگۇل نۇركينا, ەرلان سمايلوۆ, الەكساندر ميليۋتين, ەرلىك ومىرعالي, يۋري لي, سەرگەي سيمونوۆ, سىرىم ەرتاەۆ, دانيا ەسپاەۆا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا «اق جول» پارتياسىنىڭ ءتىزىمى بويىنشا عاني بولات ۇلى حامزين ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قاۋلىسىمەن ءماجىلىس دەپۋتاتى رەتىندە تىركەلىپ, كونستيتۋتسيانىڭ 51-بابىنىڭ 6-تارماعىنا سايكەس قازاقستان حالقىنا انت بەرىپ, ءماجىلىستىڭ اگرارلىق ماسەلەلەر كوميتەتىنىڭ قۇرامىنا سايلاندى.