قوناعى كوپ كونە شاھار

تاريحى تەرەڭ كونە شاھاردا ءتۋريزمدى دامىتۋعا مۇمكىندىك مول. شەجىرەلى ولكە تۋريستەر كوپ ات باسىن بۇراتىن اي­ماققا سۇرانىپ تۇر. اسىرەسە, جاڭا عا­سىر­دا شىمكەنتكە كەلۋشى تۋريستەردىڭ قارقىنى وسكەن. مىسالى, 2003 جىلى بۇل كورسەتكىش 37 708 بولسا, وتكەن جىلى 213 394-كە جەتتى. وسى ۋاقىت ارا­لى­عىندا جەكە ينۆەستيتسيا جانە بيۋدجەت ەسەبىنەن 100-دەن استام ساياباق, مۇراجاي, دەمالىس ورنى ىسكە قوسىلدى. تاريحشىلار ەلىمىزدەگى ەڭ ەجەلگى قالا ەكەنىن وسى جەردەن تابىلعان جادىگەرلەر ارقىلى دالەلدەگەن شىمكەنتتە قازىر 110 قوناقۇي, 25 الەۋمەتتىك نىسان, 5 تەاتر, 7 مۇراجاي, 10 ساياباق, 18 اكۆاپارك جانە 4 تابيعي سۋ قويماسى ورنالاسقان. تمد ەلدەرىنىڭ مادەني استاناسى بولۋى دا قالانىڭ تۋريستىك ايماققا اينالۋىنا ىقپالىن تيگىزدى. قالا قوناقتارى مەن ساياحاتشىلارعا قىزمەت كورسەتەتىن تۋريستىك فيرمالار كوبەيدى. ءتۇرلى مارشرۋت ۇسىناتىن نۇسقالار سانى ارتتى. مىسالى, قالا اكىمىنىڭ تاپسىرما­سىمەن قۇرىلعان Visit Shymkent تۋريستىك اقپاراتتىق ورتالىعى بيىل قالا قوناق­تارى مەن تۋريستەرگە اقپارات بەرەتىن 7 تۋريستىك دۇڭگىرشەكتى ىسكە قوستى. ستا­تيس­تيكالىق دەرەكتەرگە قاراعاندا, 3 ايدا ورنالاستىرۋ ورىندارىندا تاۋلىگىنە 99 756 توسەكتىك ورىن ۇسىنىلىپ, 111,5%-عا ارتىپ وتىر. كولىككە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدە بىلتىر شىمكەنت باعىتىندا FlyArystan اۋەكومپانياسى تاراپىنان 7 رەيس اشىلسا (نۇر-سۇلتان, الماتى, اقتاۋ, اتىراۋ, قاراعاندى, قوستاناي, پاۆلودار), بيىل اقتوبە, ورال جانە سەمەي قالالارىنا تىكەلەي رەيستەر ىسكە قوسىلعان. «قالامىزعا كەلگەن ادامعا جانىنا كەرەكتىنىڭ ءبارى تابىلادى. شاھاردىڭ برەندىن تەك قىزعالداق, ءدامدى پالاۋ, كاۋاپ, سامسا عانا ەمەس, ينتەللەكتۋال­دى قالا رەتىندە قالىپتاستىرماقپىز. تۋريستەرگە شىمكەنتتى جاڭا قىرىنان تا­نىتقىمىز كەلەدى. ويتكەنى ءاربىر قالا­نىڭ وزىندىك ۇرانى بولۋى ءتيىس. شا­ھار­عا «جاسىل قالا», «قىزعالداقتار قا­لا­سى», «ارزان قالا» دەپ ءارتۇرلى تەڭەۋ بەرەدى. ءبىز شىمكەنتتىڭ برەندىنە ءوتىمدى تاۋار رە­تىن­دە قاراعانىمىز ءجون. سوندا مەگاپوليسكە تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعى مولايادى», دەيدى Visit Shymkent تۋريستىك اق­پا­رات­تىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى ايدارالي رامانوۆ.

شىمكەنتتى شاحمات قالاسى رەتىندە قالىپ­تاستىرۋ يدەياسى دا كەلۋشىلەر قاتا­رىن كوبەيتۋگە وزىندىك سەپتىگىن تيگىزەرى انىق. جالپى, ءۇشىنشى مەگاپو­ليستە ماڭىزدى تۋريستىك نىساندار جەتەرلىك. سونىڭ ءبىرى – «ەسكى قالاشىق» تاريحي-مادەني كەشەنىنە كەلۋشىلەر كوپ. ول ەلىمىزدەگى تۋريستەندىرۋ كارتاسىنىڭ توپ-50 تىزىمىنە ەنگەن. بۇگىندە اتالعان اۋماقتا «شىمقالا» كەشەنى ىسكە قو­سىل­دى. جوبانى ساپالى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كورسەتىلگەن اۋماقتىڭ شەبەر-جوسپارى ازىرلەنىپ, جاقىن اۋماقتا ورنالاسقان قوشقار اتا وزەنى, تاۋەلسىزدىك ساياباعى, ورداباسى الاڭى مەن شىعىس بازارىن بىرىكتىرەتىن تۋريستىك ورتالىققا اينالدى. بۇدان بولەك, سايرام تۇرعىن الابىنداعى تاريحي ورىنداردى تۋريزمگە دايىنداۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. «قىزىر» مۇناراسى مەتسەناتتاردىڭ قولداۋىمەن اباتتاندىرىلدى. قالادا ورنا­لاسقان 30 تۋريستىك نىسانعا 3 ءتىلدى اۋديوگيدى بار QR-تولقۇجاتتار جا­سالعان. ولارعا باعىتتايتىن 30 سىل­تە­مەلىك ستەللا ورنالاستىرىلدى. تۋ­ريس­تىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ اياسىندا تۋريستىك اۆتوبۋستارعا ارنالعان تۇراقتار جاسالۋدا. العاشقى نۇكتە ءال-فارابي الاڭىندا جۇزەگە اسقان بولاتىن. الداعى ۋاقىتتا مۇنداي تۇراقتار بايدىبەك بي ەسكەرتكىشى, شىمكەنت-تسيرك, ناۋرىز الاڭى, دەندروساياباق جانە ورداباسى الاڭىندا دا پايدالانۋعا بەرىلەدى. جالپى, قالاعا كەلۋشى قوناقتار ءۇشىن ىڭعايلى دا جايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىنداعى جۇمىستار جۇيەلى جۇرگىزىلۋدە. بيىل كوكتەمدە تۋريزم جانە سىرتقى بايلانىستار باسقارماسى مەن Kazakh Tourism ۇلتتىق كومپانياسى اراسىنداعى ەكىجاقتى كەلىسىم اياسىندا e-Qonaq بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى قوناقۇيلەردە ورناتىلعان بولاتىن. اقپاراتتىق جۇيە ارقىلى مەگاپوليسكە كەلگەن تۋريستەر ەرتەرەكتە اتقارىلعانداي كوشى-قون پوليتسياسىنا بارىپ نەمەسە egov پورتالىنا كىرىپ ۋاقىت جوعالتپاي, وزدەرى توقتاعان قوناقۇيدە قىزمەتكەرلەردىڭ كومەگىمەن نەمەسە ءوز ىقپالىمەن تىركەلە الادى. بۇل تۋريستەردى ەسەپكە الۋ, تۋريستىك اعىندى تالداۋ جانە كوشى-قون باقىلاۋىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان جۇيە. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن بازادا 40 مىڭعا جۋىق شەتەل ازاماتى تىركەلگەن. جالپى, قالاداعى 120 ورنالاستىرۋ ورنىنىڭ جەتپىسىندە قولدانىلىپ كەلە جاتقان بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەنى جىل سوڭىنا دەيىن بارلىق نىسانعا ورناتۋ جوسپارلانعان.

مارتەبەنىڭ مارتەبەسى...

شىمكەنت قالاسىنىڭ اۋماعىندا 110 تۋريستىك نىسان بار. ونىڭ ىشىندە جەتى تاريحي نىسان رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرى» جوباسىنا ەنگەن. وسىنداي تاريحي ءارى تۋريستىك نىساننىڭ ءبىرى – مارتوبە كەشەنى. بۇل كەشەن بۇگىندە تانىمال تۋريستىك باعىتتاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. سايرام تۇرعىن الابى مەن قارامۇرت اۋى­لىنىڭ ارالىعىندا ورنالاسقان قالاشىقتىڭ ورنى ءVىى-ءحىى عاسىرلارعا ءتان. بيىكتىگى 6-7 مەتر بولادى. بۇل اۋماقتا ايگىلى دالا پارلامەنتىنىڭ كەلەلى جيىندارى ءوتىپ, «جەتى جارعىعا» ءمور باسىلعان. قولايلى كليمات, اينالانىڭ انىق كورىنىسى, تاشكەنت پەن تۇركىستان سياقتى ءىرى قالالاردىڭ جاقىن ورنالاسۋى – قازاق بيلەرى جينالاتىن جەردى تاڭداۋدا نەگىزگى فاكتور بولعان. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي بۇل نىساننىڭ تاريحىن تەرەڭىرەك ءبىلۋ ماقساتىندا بىلتىردان بەرى 70 مىڭنان استام تۋريست كەلگەن. ءۇشىنشى مەگاپوليس­كە كەلگەن تۋريستەر مەن قوناقتار گيدتىڭ كومەگىمەن ەكىقاباتتى ەكسكۋرسيالىق اۆ­تو­بۋسپەن قالانى ارالاپ, تاماشالاي الادى. ساپار بارىسىندا ماماندار قالا تا­ريحىمەن, تاريحي ەسكەرتكىشتەرمەن تانىستىرادى. ءبىر كەشتە تانىسىپ شىعۋعا بارلىق مۇمكىندىك جاسالعان. شىرايلى شىمكەنتتىڭ باسقا قالالاردان تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – ەجەلگى شىعىستىڭ اس دايىنداۋ ونەرىن پاش ەتەتىن ءدامحانالار مەن تاماقتاندىرۋ ورىندارىنىڭ كوپتىگى. قالا تۇرعىندارىنىڭ ەڭ سۇيىكتى دەمالىس ورنىنا اينالعان اسانباي اسقاروۆ اتىنداعى دەندروساياباق سامال جەل, تازا اۋاسىمەن سەرۋەندەۋشىلەرگە كەرەمەت كوڭىل كۇي سىيلايدى. ولكەتانۋ مۇراجايى ءوڭىردىڭ مادەني-تاريحي ومىرىنەن دەرەك بەرەدى. ال تاۋەلسىزدىك ساياباعىنداعى ء«انشى» سۋبۇرقاقتار كلاسسيكالىق جانە قازىرگى زامانعى مۋزىكانىڭ ىرعاعىمەن جان-جاعىنا ءتۇرلى-ءتۇستى جارىق شاشىپ, مەرەكەلىك كۇيگە بولەيدى. قالانىڭ ءدال ورتاسىنان اعاتىن قوشقار اتا وزەنىنىڭ ورنى ءبىر توبە. جازدا وزەن جاعاسى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا لىق تولادى. ينە شانشار ورىن تابىلمايدى. اپتاپ ىستىقتان سايا ىزدەگەن ۇلكەن-كىشى وسى جەرگە ءۇيىر. تابيعات-انانىڭ كەرەمەت تارتۋى ىسپەتتى بۇلاقتىڭ سۋى شىرايلى قالانى كەسىپ وتەدى. جەرگىلىكتى تۇرعىندار جازدا جاعاسى جانعا سايا, سۋى دەرتكە شيپا وزەندى قالانىڭ بويتۇمارى سانايدى. بىلتىر عانا بوي كوتەرگەن ەسكى قالاشىقتاعى اسپان استى مۋزەيى بۇگىندە كورنەكتى ورىنعا اينالىپ ۇلگەردى. اۋماعى 4,5 گەكتار بولاتىن تسيتا­دەلدىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسىنەن مەگاپوليس الاقانداعىداي كورىنەدى. مۇنداعى مادەني قاباتتاردىڭ تەرەڭدىگى 14 مەترگە دەيىن جەتەدى. ەڭ تومەنگى قاباتىنان «ب.ز.د. ءىى عاسىردىڭ باسى مەن ءىىى عاسىردىڭ اياعى» دەپ كورسەتىلگەن كەراميكا بۇيىمدارىنىڭ بولىكتەرىن تاپقان ارحەولوگتەر بۇل جەردىڭ 8 مىڭ شارشى مەتر اۋماعىن ارشۋى ءتيىس بولاتىن. سول ارالىقتا ءحىح عاسىرداعى قالالىق تسيتادەلدىڭ تاريحي تۇرپاتىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن رەس­­تاۆ­راتورلار قوسىلدى. قابىرعالار مەن مۇنارانى, باقىلاۋ الاڭشالارىن, كىرۋ ەسىكتەرىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە مۇم­كىن­دىك جاسادى. بۇل ونىڭ ەرتەرەكتە پايدا بولعانىنا, ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەر قاتارىندا ەكەنىنە دالەل. ال XIX عاسىردا قوقاندىقتار بەكىنىستى العاننان كەيىن توبە اۋماعى تسيتادەلگە اينالعان. پاتشا گەنەرالى چەرنياەۆتىڭ اسكەرى تسيتادەلدى 1864 جىلى باسىپ العان سوڭ قىراتتىڭ اينالاسىنا قورعان تۇرعىزىلىپتى. «شىمقالا» تاريحي-مادەني كەشەنىنە جولى تۇسكەن قوناقتار مەن تۋريستەر تاريحىن تەرەڭ تانىپ, ساۋلەت جانە قۇرىلىستىڭ ءتۇر-تۇرىمەن تانىسادى. ياعني اتالعان نىسان زور الەۋەتى مەن داستۇرلەر جيىنتىعىنىڭ ناتيجەسىندە ەتنوگرافيالىق-تۋريستىك باعىتتا پايداعا جاراپ تۇر. ۇلى جىبەك جولى, كونە قالا اۋماعىندا كەرۋەن سارايلارىنىڭ بولۋى, تسيتادەل اتانعان «شىمقالا» كەشەنىنىڭ ءوزى, سونىمەن قاتار سايرام نەمەسە ەجەلگى يسپيدجابتاعى مۋزەيدىڭ جاڭا كەيىپكە ەنۋى تاريحي نىساننىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشا ءتۇستى. «ەسكى قالاشىق» قازىر جاڭاشا تۇرلەندى. قالانىڭ تاريحي كىندىگىنە اينالعان كونە قامال ورنى اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيگە اينالىپ وتىر. جەرگىلىكتى تاريحشىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, الداعى ۋاقىتتا ونىڭ اينالاسىنا مۋزەي, كىتاپحانا جانە تاعى باسقا نىساندار توپتاستىرىلىپ, ءبارى ءبىر ورتالىققا شوعىرلاندىرىلماق.

كاسىبي مامان دايارلاۋ ماڭىزدى مىندەت

ەسكە سالا كەتەيىك, بىلتىر 29 قىر­كۇيەك­تە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارحەولوگيالىق جۇمىس ناتي­جە­سى­مەن جانە مادەني كەشەندى ودان ءارى دامىتۋ جوسپارىمەن تانىسىپ, وعان وڭ باعاسىن بەرگەن بولاتىن. ال 2019 جىلى شىمكەنت قالاسىنىڭ 2200 جىلدىق مەرەيتويى يۋنەسكو-نىڭ اتاۋلى مەرەيتويلار كۇنتىزبەسىنەن ورىن تاپتى. تسيتادەلدەن تابىلعان زەڭبىرەكتەر مەن پۋلەمەت وقتارى دا كەلۋشىلەر نازارىنان تىس قالمايدى. مادەني قابات قۇرىلىسى دا ءار الۋان. ءبىرىن-ءبىرى قايتالامايدى. قازىرگى تاڭدا ءتۋريزمنىڭ باسىم تۇرلەرى رەتىندە تاريحي-مادەني (ساكرالدى) تۋريزم, ەكسترەمالدى تۋريزم, گاسترونوميالىق جانە مە­ديتسينالىق تۋريزم تۇرلەرى اي­قىن­دالىپ وتىر. تاڭعاجايىپ سىرعا تولى تابيعاتىمەن قاتار كونەدەن شەجىرە تارتاتىن تاريحى, مادەني-رۋحاني وزگەشەلىكتەرى شەتەلدىكتەر ءۇشىن عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرىندەگى تۇرعىندار ءۇشىن دە تارتىمدى بولا الادى. قالا اكىمدىگى تۋريستىك الەۋەتتى جاقسارتىپ, دامىتۋ ماقساتىندا بىرقاتار باستامالاردى قولعا الىپ وتىر. مىسالى, جۋىردا شىمكەنت قالاسىنىڭ تۋريزم جانە سىرتقى بايلانىستار باسقارماسى مەن تۇركىستان قالاسى حالىقارالىق تۋريزم جانە مەي­ماندوستىق ۋنيۆەرسيتەتى اراسىندا ەكى­جاقتى كەلىسىمگە قول قويىلدى. كەلىسىم اياسىندا تۋريزم سالاسىندا كاسىبي ماماندار دايارلانىپ, باسقارما مەن وعان قاراستى Visit Shymkent تۋريستىك اقپاراتتىق ورتالىعىندا ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى, ەكى قالانىڭ تۋريستەرگە قىزمەت ەتەتىن ورىندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى اراسىندا تاجىريبە الماسۋعا مۇمكىندىك تۋادى. سونداي-اق اۋقىمدى ءىس-شارالاردا ەرىكتى رەتىندە قىزمەت كورسەتە الادى. «بۇگىندە شىمكەنت قالاسىندا ىشكى جانە حالىقارالىق تۋريستىك نارىقتا بەلسەندى سەگمەنتتىڭ قالىپتاسۋى ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەر بار. زامان تالابىنا ساي, باسەكەگە قابىلەتتى تۋريستىك نارىق قۇرۋداعى ەڭ ماڭىزدى شارتتاردىڭ ءبىرى – بۇل ساپالى كادر دايىنداۋ ماسەلەسى. تۋريزم سالاسى بويىنشا ءبىلىم الىپ وتىرعان ءاربىر تۇلەك – ءوڭىر ءتۋريزمىنىڭ دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنى ءسوزسىز. ءبىز ءۇشىن بولاشاق تۋريزم ماماندارىن قازىردەن باستاپ سالا جۇمىسىنا تارتۋ جانە جان-جاقتى تاجىريبەدەن وتكىزۋ وتە ماڭىزدى. سول سەبەپتى, الداعى ۋاقىتتا وقۋ ورنىمەن بىرلەسە ساپالى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ, ەل ءتۋريزمىن كوركەيتۋگە نيەتتىمىز», دەيدى شىمكەنت قالاسىنىڭ تۋريزم جانە سىرتقى بايلانىستار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان قىدىروۆ. سونىمەن قاتار باسقارما باسشىسى ستۋدەنتتەردى دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم كۇنىنە وراي وتەتىن «شىمكەنت 2200: تۋريستىك كرەاتيۆتى قالا بەينەسى» اتتى فورۋم-كورمەگە قاتىسىپ, باق سىناۋعا شاقىردى.

ايتا كەتەلىك, تۋريزم باسقارماسىنا جۋىردا «كرەاتيۆتى ەكونوميكا» فۋنكتسياسى بەرىلدى. الەمدىك ەكونوميكانىڭ ترانسفورماتسيالانۋى جانە ءال-اۋقاتتىڭ ءوسۋىنىڭ جاڭا تۇجىرىمدامالارىن ىزدەۋ جاعدايىندا «كرەاتيۆتى ەكونوميكانىڭ» تانىمالدىلىعى ارتا تۇسۋدە. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكو­نوميكانىڭ جاڭا دامۋ باعىتىن اي­قىنداپ, «كرەاتيۆتى يندۋستريانى» دامىتۋ بويىنشا ارنايى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. وسى ورايدا, جاڭا وزگەرىستەردى ءتيىمدى قولدانۋ جانە شىمكەنت قالاسىندا «كرەاتيۆتى يندۋستريا» سالاسىن دامىتۋدى جۇيەلەندىرۋ ماقساتىندا تۋريزم جانە سىرتقى بايلانىستار باسقارماسىنا «كرەاتيۆتى ەكونوميكا» فۋنكتسياسىن بەرۋ ۇسىنىلىپ, ول قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆتىڭ تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى. ياعني بۇل شەشىمنىڭ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكاداعى ءۇشىنشى مەگاپوليس – تۋريزم سالاسىنا كرەاتيۆتى ەكونوميكا يندۋسترياسى قوسىلعان ءبىرىنشى باسقارما بولادى. باسقارما باسشىسى ەردان قىدىروۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا اتالعان باستاما ءتۋريزمدى دامىتۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ, Smart-ينفراقۇرىلىم, كرەاتيۆتى جوبالار مەن ماركەتينگ, سىرت­قى بايلانىستار سەكىلدى زاماناۋي ترانسفورماتسيالانۋ باعىتتارىندا قىزمەت اتقارۋمەن قاتار مەگاپوليس ەكو­نو­­ميكا­سى­نىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن, تۋريستىك كرەاتيۆتى قالا بەينەسىن قالىپ­تاس­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال سالا ماماندارىنىڭ مالىمدەۋىنشە, تۋريزم مەن كرەاتيۆتى يندۋستريانى بىرىك­تى­رۋ – ەڭ الدىمەن ونى جاڭا دەڭگەيگە شىعارىپ, ءتۋريزمدى دامىتۋعا تىڭ يدەيالار­دى ەنگىزە وتىرىپ, جاڭاشىل باعىتتا ىلگەرىلەۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. قا­لا­نىڭ جاڭا بەينەسىن قالىپتاستىرىپ جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, ەكونوميكا ءتۇسىمىن جوعارىلاتىپ, كەلۋشى تۋريستەر لەگىن ارتتىرادى دەگەن بولجام دا بار. جاستاردىڭ شىعارماشىل يدەيالارىن قولداۋ ماقساتىندا شىمكەنت قالاسى اكىمدىگى جانىنان ءتۇرلى سالا وكىلدەرىنەن تۇراتىن «كرەاتيۆتى كەڭەس» قۇرىلعانىن دا ايتا كەتەلىك.

ساپالى جول ء– تۋريزمنىڭ تىرەگى

ءتۋريزمدى دامىتۋدا ينفراقۇ­رى­لىم­نىڭ الار ورنى ەرەكشە ەكەنى انىق. بۇل ورايدا ءۇشىنشى مەگاپوليستە جاڭادان سالىنعان, جوندەۋدەن وتكەن جولدار شا­قى­رىمى ارتا تۇسۋدە. مىسالى, سوڭعى ءۇش جىلدا 850 شاقىرىمنان استام جول توسەلدى. مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ ىشكى بايلانىسىن جاقسارتۋدا كولىك ينفراقۇرىلىمىنا قاتىستى ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەگەنى ءمالىم. قالا اكىمدىگى اۆتوموبيل جولدارى ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سەكتورى ەكەنىن, جول ساپاسىن ارتتىرۋدا ناقتى كورسەتكىشتەر بەل­گى­لەپ, ىسكە اسىرۋدا. بۇگىندە شىمكەنت قالاسىنداعى جولداردىڭ جالپى ۇزىن­دى­عى – 3247 شاقىرىم. جاقسى جانە قا­­ناعاتتانارلىق جاعدايداعى جول­دار­دىڭ ۇلەسىن بيىل 63,6 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. رەسپۋبليكالىق قالا مارتەبەسىن العان 2018 جىلى بۇل كور­سەت­كىش 53 پايىزدى قۇراعان بولاتىن. قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆ وسى جىلدار ىشىندە كولىك جولدارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلىپ, سالاعا بولىنگەن قاراجات پەن جۇمىس كولەمى ەسەلەپ ارتقانىن مالىمدەدى. مىسالى, 2018 جىلى 4,1 ملرد تەڭگە قارالىپ, 222,6 شاقىرىم بولاتىن 112 نىساندا جول قۇرىلىسى, جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلسە, 2020 جىلى 416,8 شاقىرىم بولاتىن 261 جول نىسانى قامتىلىپ, 21,9 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن. بيىل 311,3 شاقىرىم بولاتىن 182 جول نىساندارىندا قۇرىلىس-جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 34,8 ملرد تەڭگە قارالدى. ونىڭ ىشىندە اۋقىمدى جوبالار – ا-2 اي­نال­ما جولىنىڭ كەزەڭدىك جۇمىستارى, قوناەۆ داڭعىلى جالعاسىنىڭ قۇرىلىسى, قوناەۆ-رىسقۇلوۆ كوشەسىندە جولايرىق قۇرىلىستارى قامتىلعان. بيىلعى جوس­پار بويىنشا قالا اۋداندارىندا 71 كوشە كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ وتىرسا, 9 ماگيسترالدى جانە 151 ىشكى ورامدىق كوشەلەر ورتاشا جوندەۋدەن وتەدى. جىل سوڭىنا دەيىن 270 شاقىرىمنان اساتىن 169 نىسان پايدالانۋعا بەرىلمەك. شاعال تاس توسەۋ جۇمىستارى 157 شاقىرىمدىق 277 كوشەدە جوسپارلانىپ, اتقارىلۋدا. جەراستى ينفراقۇرىلىم جەلىلەرى تار­تىل­عان اۋماقتاردىڭ جولدارىنا تاس توسەۋ ءۇشىن قوسىمشا 500 ملن تەڭگە قا­راستىرىلعان.

قالاعا كەلۋشى قوناقتارعا جايلى جاع­داي جاساۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان ىس­­تەردىڭ تاعى ءبىرى – ءىرى كوشەلەرىنىڭ قيى­­لىسى مەن تۋريستىك نىساندارىندا ور­نا­تىلعان اقپاراتتىق ناۆيگاتسيالىق ستەللالار. اۋماققا جاقىن ورنالاسقان مادەني ورىندار, تاماقتانۋ جانە قو­ناق­ۇيلەر, دەمالىس ايماعى تۋرالى جان-جاقتى ماعلۇمات بەرەتىن اقپاراتتىق تاقتايشالار ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانۋعا جانە قالاعا العاش كەلۋشىلەردىڭ نى­ساندار­مەن جىلدام تانىسىپ الۋىنا مۇم­­كىندىك بەرەدى. جالپى, شاھاردا اقپا­رات­تىق قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ اياسىندا 33 تۋريستىك نىساندا QR-تولقۇجاتتار, كورىكتى ورىندارعا باعىتتايتىن 29 ناۆي­گا­تسيالىق ستەللا ورنالاستىرىلعان. وندا قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىل­دە­رىن­­دە اقپارات بەرىلگەن. وكىنىشكە قاراي, كوپ­شىلىكتىڭ كادەسىنە جارايتىن دۇنيەنىڭ كەيبىرى بۇگىندە جارامسىز حالگە ءتۇسىپ, ءۆان­داليزمنىڭ قۇربانى بولىپ وتىر. بۇل رەتتە قالا اكىمدىگى ستەللادا ورناتىلعان بەينەكامەرالار ارقىلى بۇزاقىلىق جا­سا­عان ازاماتتار انىقتالعان جاعدايدا زاڭ اياسىندا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىنىن ەسكەرتىپ, تۇرعىنداردى بىرلەسە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالارعا ۇل­كەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا شا­قى­رۋدا.