بيىل «سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويىلعانىنا 30 جىل تولدى. وسىعان وراي الماتىدا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك عىلىمي-تەحنيكالىق قۇجاتتاما ءارحيۆى باستاماشى بولىپ, «قازاقستان – حالىقارالىق انتيادرولىق قوزعالىستىڭ كوشباسشىسى» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» ماقالاسىندا: «1991 جىلى سەمەي پوليگونى جابىلدى. ونىڭ ەلىمىز عانا ەمەس, بارشا ادامزاتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى شەشىم ەكەنىن ەسكەرىپ, ارنايى ءىس-شارا وتكىزۋ قاجەت دەپ سانايمىن. ەلباسى قول قويعان جارلىقتىڭ ارقاسىندا قازاقستان بۇكىل دۇنيە جۇزىنە يادرولىق قارۋ-جاراققا قارسى الەمدىك قوزعالىستىڭ كوشباسشىسى بولىپ تانىلدى, الىپ مەملەكەتتەردىڭ سەنىمىنە يە بولدى, حالىقارالىق قوعامداستىقتا جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ەل رەتىندە مويىندالدى», دەگەن بولاتىن.
بۇگىندە قازاقستان يادرولىق قارۋدان باتىل تۇردە باس تارتقان ەل رەتىندە, ءوزىنىڭ دايەكتى انتيادرولىق باستامالارىمەن بۇكىل الەمگە تانىمال. وسى باستامالار نەگىزىندە 2015 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسى يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋدىڭ جالپىعا ورتاق دەكلاراتسياسىن قابىلدادى. قازاقستاننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا بۇۇ 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى دەپ جاريالادى.
دوڭگەلەك ۇستەل اياسىندا ارحيۆ قۇجاتتارىندا قازاقستانداعى انتيادرولىق قوزعالىستىڭ قۇرىلۋى مەن جەتكەن جەتىستىكتەرىنىڭ تاريحى, قازىرگى ۋاقىتتا انتييادرولىق قوزعالىستىڭ وزەكتىلىگى, انتييادرولىق قوزعالىستىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان تۇلعالار تۋرالى باياندامالار جاسالدى.
– بۇل كۇن تەك قازاقستاندىقتار ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ پلانەتامىزدىڭ بارلىق تۇرعىندارى ءۇشىن دە ماڭىزدى جانە ايتۋلى كۇنگە اينالدى. قازاقستانداعى سەمەي پوليگونى جابىلعاننان كەيىن الەمدەگى ءتورت ءىرى: نوۆايا زەمليا (رەسەي), نەۆادا (اقش), مورارۋا (فرانتسيا), لوبنور (قىتاي) پوليگوندارىندا يادرولىق قارۋدى سىناۋعا موراتوري جاريالانعان بولاتىن. بۇل ماسەلەدە كورنەكتى اقىن, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى قازاقستاننىڭ يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى وكىلى ولجاس سۇلەيمەنوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن «نەۆادا-سەمەي» حالىقارالىق انتييادرولىق قوزعالىسى ەرەكشە ءرول اتقارعانىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. سول كىسىنىڭ بەدەلىنىڭ ارقاسىندا قوزعالىس قازاقستاندا عانا ەمەس, ەلىمىزدەن تىسقارى جەرلەردە دە قولداۋ تاپتى. يۋنەسكو شەشىمى بويىنشا قوزعالىس «الەم تۋرالى ەستەلىك» دۇنيەجۇزىلىك تىزىلىمىنە ەنگىزىلدى, – دەيدى ارحيۆ ديرەكتورى بايان جۇماتاەۆا.
الماتى