ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ ۇدەرىسىن كۇشەيتۋ ماسەلەسىن ايرىقشا اتادى. ال حالىققا ءبىلىم بەرۋ ءىسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ بەلومىرتقاسى دەپ ايتۋعا بولادى. ءبىلىم, جاس ۇرپاق جانە ەلدىڭ بولاشاعى دەگەن ۇعىمداردى بولە جارۋعا بولمايدى. جاس ۇرپاققا ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ جانە كاسىپتىك ماماندار دايىنداۋدا شەشىمىن كۇتەتىن ءتۇيىندى ماسەلەلەر بار. ودان قوستاناي وبلىسى دا قۇرالاقان ەمەس. وسى ورايدا قوستاناي وبلىسى ءبىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ءباتيما داۋموۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ ۇدەرىسىن كۇشەيتۋ ماسەلەسىن ايرىقشا اتادى. ال حالىققا ءبىلىم بەرۋ ءىسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ بەلومىرتقاسى دەپ ايتۋعا بولادى. ءبىلىم, جاس ۇرپاق جانە ەلدىڭ بولاشاعى دەگەن ۇعىمداردى بولە جارۋعا بولمايدى. جاس ۇرپاققا ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ جانە كاسىپتىك ماماندار دايىنداۋدا شەشىمىن كۇتەتىن ءتۇيىندى ماسەلەلەر بار. ودان قوستاناي وبلىسى دا قۇرالاقان ەمەس. وسى ورايدا قوستاناي وبلىسى ءبىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ءباتيما داۋموۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ءباتيما بەكسۇلتانقىزى, باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ەكى جىل ارالىعىنداعى جۇمىس قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى جەتىستىگىن ءبىر اۋىز سوزبەن قالاي ايتار ەدىڭىز؟
– قوستاناي وبلىسىنىڭ ءبىلىم سالاسىندا ايتارلىقتاي جۇيە بار ەكەندىگىن ايتا الامىن. وبلىس وقۋشىلارى 2013 جىلعى رەسپۋبليكالىق پاندەر وليمپياداسىندا زور جەتىستىكتەرگە جەتتى. كاسىبي بايقاۋلاردا پەداگوگتار دا جەڭىمپاز اتانىپ ءجۇر. دەپارتامەنتتىڭ ەكى جىلدىق جۇمىس تاجىريبەسىنەن دە وڭدى ناتيجەلەر كورىنە باستادى. ولار ماتەريالدىق بازانى نىعايتۋمەن قاتار, ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ماقساتتالعان شارالار.
– وتكەن وقۋ جىلى وبلىستاعى مەكتەپ تۇلەكتەرى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەن نەگە كوڭىلدەگىدەي كورسەتكىشكە جەتە المادى؟ اسىرەسە, «التىن بەلگىگە» ءۇمىتكەرلەر سەنىمدى نەگە اقتاپ شىعا المادى؟ وسىنىڭ سەبەبى نە؟
– ءيا, قايسىبىر ءىستىڭ دە تۇپكىلىكتى ناتيجەسى بولادى. «التىن بەلگىنىڭ» ۇمىتكەرلەرى تۋرالى دا وسىنى ايتقان دۇرىس بولار. 2011-2012 وقۋ جىلى وبلىستاعى مەكتەپتەردەن 169 تۇلەك ون ءبىر جىل بويى العان ءبىلىمىن «التىن بەلگىگە» لايىق دەپ سانادى. سودان ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىنىڭ تارازى-سۇزگىسىنەن وتكەندە سولاردىڭ اراسىنان 60 بالا عانا ءوز ءبىلىمىن دالەلدەي الدى. بۇل «التىن بەلگىگە» ۇمىتكەرلەردىڭ 35,5 پايىزى عانا ەدى. ال 2012-2013 وقۋ جىلى «التىن بەلگىگە» تالاپتانعان 135 تۇلەكتىڭ 41-ءى عانا, ياعني 35,4 پايىزى ءوزىنىڭ ۇزدىكتىگىن كورسەتتى. وسىدان-اق وبلىستاعى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى پروبلەمالاردىڭ بار ەكەندىگىن كورۋگە بولادى.
– بالانىڭ ءبىلىم الۋىنا تۇساۋ بولاتىن وزەكتى ماسەلەنىڭ الدىنا قايسىسىن قويار ەدىڭىز؟
– ءبىلىم سالاسىنداعى پروبلەمالاردىڭ بارلىعى دا وزەكتى. الايدا, سولاردىڭ اراسىندا ۋاقىت كوتەرمەيتىن ماسەلەلەر بار. مىسالى, شاعىن جيناقى مەكتەپتەر تەك ءبىزدىڭ وبلىستا عانا ەمەس, بۇكىل رەسپۋبليكاداعى ءتۇيىندى تۇيتكىل بولىپ وتىر. ولاردىڭ جاعدايى دابىل قاعارلىق. 2013-2014 وقۋ جىلىندا قوستاناي وبلىسىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردەگى وقۋشىلاردىڭ 6,7 پايىزى, ياعني 6578 بالا نەمەسە ءاربىر ون ءتورتىنشى وقۋشى بىرىگىپ جيناقتالعان سىنىپتاردا ءبىلىم الادى. وندا نەگىزىنەن باستاۋىش جانە نەگىزگى ورتا سىنىپتارى بىرىكتىرىلىپ وقىتىلادى. وبلىس بويىنشا بىرىككەن سىنىپتاردىڭ ۇلەسى جالپى سىنىپتاردىڭ 13,1 پايىزىن قۇرايدى نەمەسە ءار جەتىنشى سىنىپ – بىرىككەن سىنىپ بولىپ قۇرىلعان. ەكى سىنىپتى بىرىكتىرۋ ۇلەسى 81,8 پايىز بولسا, ءۇش سىنىپتى بىرىكتىرۋ 10,8 پايىزدى, 4 سىنىپتى بىرىكتىرۋ 0,6 پايىزدى قۇرايدى. باستاۋىش ءبىلىم بەرۋدە 20 جيناقتى سىنىپ مەكتەپالدى دايىندىق سىنىپتارىمەن بىرىكتىرىلگەن, نەگىزگى ورتا مەكتەپتەردە 31 جيناقتى سىنىپ 9 سىنىپتارمەن بىرىكتىرىلگەن. بۇل جاعدايدا ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرى, سىنىپتاردىڭ وقۋ جۇكتەمەسى ەسكەرىلمەيدى. مۇنان بالانىڭ تانىمدىق بەلسەندىلىگى, وقۋ-تاربيە جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى تومەندەيدى. ءبىلىم ۇيىمدارىن مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋ ناتيجەسى كورسەتكەندەي, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىنان قازان ايىنا دەيىنگى ۋاقىتتا وبلىستاعى 70 شاعىن جيناقتى مەكتەپتە 274 مۇعالىم ساباقتى ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇرگىزبەي وتىر, ياعني ولار باسقا ساباقتاردى قوسىمشا بەرەدى دەگەن ءسوز. ءوزىنىڭ ماماندىعى بولماعان سوڭ, ول ساباق جونىندە مۇعالىمنەن قانداي بىلىكتىلىك كۇتۋگە بولادى؟ مۇنىڭ بارلىعى بالانىڭ ساپاسىز ءبىلىم الۋىنا سەبەپ بولدى. ونىڭ كورسەتكىشى دە دايىن. 2012-2013 وقۋ جىلىندا ۇبت-عا شاعىن جيناقى مەكتەپتەردىڭ 183 تۇلەگى قاتىستى. بۇل بارلىق تۇلەكتەردىڭ 5,7 پايىزىن قۇرايدى. ال ولاردىڭ جيناعان باللى وبلىستىق ورتاشا كورسەتكىشتەن تومەن بولدى. شاعىن جيناقى مەكتەپتەردى ءبىتىرگەندەر اراسىندا جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ەڭ تومەنگى باللدىڭ ءوزىن جيناي الماعانداردىڭ ۇلەسى وبلىستىق ورتاشا كورسەتكىشتەن 6,1 پايىزعا ارتىق. سولاي بولا تۇرسا دا, شاعىن جيناقى مەكتەپتەردە ءبىر بالاعا جۇمسالاتىن جىلدىق قارجىنىڭ كولەمى ءىشىڭدى اشىتادى.
تاياۋدا وبلىس اكىمى نۇرالى سادۋاقاسوۆ وتكىزگەن ماجىلىستە اۋىلدارداعى شاعىن جيناقى مەكتەپتەردىڭ جاعدايى باستى ماسەلە بولىپ قارالدى. بۇل الداعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك باقىلاۋ جۇرگىزگەندە دە تەرەڭ زەرتتەلەتىن بولادى, قولداعى ءمالىمەتتەر قوستاناي ءوڭىرىنىڭ شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەرىن دامىتۋ باعدارلاماسىن قۇرۋعا نەگىز بولادى.
– شاعىن جيناقى مەكتەپتەر ماسەلەسىن شەشۋگە مينيسترلىك تاراپىنان بەلگىلى شارالار قابىلداندى. بىراق سولاردىڭ بارلىعى ءساتتى بولدى دەپ ويلايسىز با؟ مىسالى, تىرەك مەكتەپتەر نەمەسە رەسۋرس ورتالىقتار ءوزىن اقتادى ما؟ قوستانايداعى جاعداي قالاي؟
– شاعىن جيناقى مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ رەسۋرسىن نىعايتۋ ماقساتىندا تىرەك مەكتەپتەرى بەلگىلەنگەن. ولاردىڭ بازاسىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىستار ناتيجەسىندە شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردەگى ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋ كوزدەلگەن. قوستاناي وبلىسىنىڭ بىرقاتار اۋدانىندا مۇنداي 9 ورتالىق, ياعني 9 مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. ولارعا 29 شاعىن جيناقى مەكتەپتەر بەكىتىلىپ بەرىلگەن. ەكى رەسۋرستىق ورتالىقتا وقىتۋدىڭ قاشىقتىق ءتۇرى, التى مەكتەپتە سەسسيالىق, ءبىر مەكتەپتە سەسسيالىق جانە سەسسياارالىق ءتۇرى ۇيىمداستىرىلعان. تىرەك مەكتەپتەردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ ءۇش جىلدان بەرى ساتىلاپ جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. ءارينە, جاڭادان ەنگىزىلگەن ءار ءىستىڭ العاشقىدا بۇلتتان شىققان كۇندەي ءبىر ساتتىك اسەرى بولادى. بۇل اتا-انالار, پەداگوگيكالىق جۇرتشىلىق جانە وقۋشىلار تاراپىنان جاقسى پىكىر تۋعىزعان ەدى. الايدا, رەسۋرستىق ورتالىقتاردى قۇرعاندا ەلەنبەگەن قيىندىقتار ءبىلىنىپ وتىر. وقۋشىلاردى جيناعاندا 3 رەسۋرستىق ورتالىق جانىنداعى ينتەرناتتا ورىن تاپشىلىق ەتەدى, ەكى رەسۋرستىق ورتالىقتا ينتەرنات جوق, 3 رەسۋرستىق ورتالىققا بالالاردى تاسيتىن كولىك قامتاماسىز ەتىلمەگەن. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ «ءبىلىم تۋرالى» زاڭىنا ءسايكەس رەسۋرستىق ورتالىقتاردا جاقىن ماڭدا ورنالاسقان ماگنيتتىك مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ قورلارى شوعىرلانىپ, شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەردىڭ وقۋشىلارىنا ساپالى ءبىلىم الۋ جەتىمدى بولۋ ءۇشىن وقىتۋدىڭ قىسقا مەرزىمدى سەسسيا جانە سەسسياارالىق فورمالارى جانە اعىمداعى, قورىتىندى اتتەستاتتاۋ وتكىزىلۋ كوزدەلگەن. سەسسيالىق وقىتۋ جىل بويى وقۋشىلاردىڭ كانيكۋلدارى كەزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. وقىتۋدىڭ سەسسيالىق فورماسىندا جۇمىس-وقۋ جوسپارىنىڭ ءۆارياتيۆتى ءبولىگىن نە اپتالىق جۇكتەمەنىڭ وقىتىلۋىن قامتۋ باسىم بولىپ وتىر. ول وقۋشىنىڭ ساباققا دەگەن قۇلشىنىسىن كەمىتەدى, ماگنيتتىك مەكتەپتەردە جۇمىس-وقۋ جوسپارىنىڭ ءۆارياتيۆتى بولىگىنىڭ ورىندالماۋى ءجيى ورىن الادى. رەسۋرستىق ورتالىق پەن ماگنيتتىك مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ ەڭبەگىن باعالاۋ مەحانيزمى جوق. قىسقاسى, ءدال بۇگىن رەسۋرستىق ورتالىقتار شاعىن جيناقى مەكتەپتەر پروبلەماسىن شەشۋگە ىقپالدى بولىپ وتىرعان جوق. ونى ءالى دە تالداپ, زەرتتەي تۇسكەن دۇرىس بولار ەدى. ال, 2011-2020 جىلداردا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ باعدارلاماسىنا سايكەس ەلىمىزدە وسىنداي 160 رەسۋرستىق ورتالىقتار جاساۋ بەلگىلەنگەن.
– قازىر پاندىك وقۋ باعدارلامالارىنىڭ جەڭىل ەمەس ەكەندىگىن مۇعالىمدەر دە, اتا-انا دا ايتىپ جاتادى. ءار وقۋ توقسانىنان كەيىنگى كانيكۋلدى وقۋشىلار اسىعا كۇتەدى. ءبىر اپتالىق دەمالىسىندا بالانى وزگە مەكتەپتەرگە تاسىعانشا, ينتەرناتتاردى قايتا جاڭعىرتۋ تيىمدىلىگى قالاي بولار ەدى؟
– قازىر ينتەرناتتار وقۋشى سانى جىل سايىن ازايىپ بارا جاتقان اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ وزەكتى ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ناعىز بالاماسى بولار ەدى. بۇگىندە قوستاناي وبلىسىندا 29 مەكتەپ-ينتەرنات بار, ولاردا نەبارى 915 وقۋشى جاتىپ وقيدى. بۇل بارلىق شاعىن جيناقتى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ 2,7 پايىزىن عانا قۇرايدى. قازىر اۋىلدارداعى از عانا بالا وقيتىن شاعىن جيناقتى مەكتەپتەرگە جۇمسالاتىن قارجىنىڭ ەسەبىنەن ينتەرناتتار جەلىسىن كەڭەيتۋگە باعىت الساق, ارينە, ءبىلىم دە ساپالى بولار ەدى.
– بالا تاربيەسى بەسىكتەن باستالادى. بۇگىندە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەن ونىڭ ءار اتا-اناعا قولجەتىمدىلىگىنىڭ ماڭىزى ورتا, كاسىپتىك نەمەسە جوعارى ءبىلىم بەرۋدەن كەم ءتۇسىپ وتىرعان جوق. ونىڭ وبلىستاعى وزەكتى تۇستارىن ايتساڭىز.
– ءبىلىم سالاسىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋ جۇرگىزۋ مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ ءۇش باستى پروبلەماسىن انىقتاپ وتىر. ولاردى ءبىلىم سالاسىنىڭ بارلىق قۇرىلىمدارى بىرلەسىپ قانا شەشە الادى. ونىڭ ەڭ باستىسى – كادر ماسەلەسى. قازىر وبلىس بويىنشا بۇل سالادا 3336 پەداگوگ بار, ونىڭ 328-ءىنىڭ عانا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ بويىنشا جوعارى ءبىلىمى بار. 829 مۇعالىمنىڭ مەكتەپكە دەيىنگى ارناۋلى ورتا ءبىلىمى بار, سوندا ءار ءۇشىنشى مۇعالىمنىڭ عانا ءبىلىمى ءوز ماماندىعىنا سايكەس, ياعني مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋدىڭ ادىستەمەسىن مەڭگەرگەن. كادر ماسەلەسىن شەشۋدە «مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە ءتاربيەشىسى» ماماندىعىن ورىس, قازاق تىلدەرىندە دايىندايتىن وبلىستاعى ەكى كوللەدجگە 2012 جىلى ليتسەنزيا بەرىلدى.
وبلىستا بارلىعى مەكتەپكە دەيىنگى 630 مەكەمە بار, سونىڭ 480-ءى مەكتەپتەر جانىنداعى شاعىن ورتالىقتار. بارلىق ءبۇلدىرشىندەردىڭ 66,6 پايىزى وسىنداي مەكەمەلەردە تاربيە الىپ جاتىر. قازاقستاندا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىندا شاعىن ورتالىقتاردىڭ ۇلەسىن 2010 جىلى 59,7 پايىزدان 2015 جىلعا قاراي 50 پايىزعا دەيىن ازايتۋ جوسپارلانعان.
نارىق قيىندىقتارى ورىن العان بۇرناعى جىلدارى مەكتەپتەر جانىنداعى شاعىن ورتالىقتار ءوز مىندەتىن اتقاردى, ال قازىر ولار ۋاقىت تالابىنا جاۋاپ بەرە المايتىنىن ءبىلۋىمىز ابزال. بالاباقشالاردا بالانىڭ ءدامدى تاعاممەن تاماقتاندىرىلۋى, مەديتسينالىق باقىلاۋدا بولۋى جانە تاربيە الۋى قاجەت. مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىندا ءبۇلدىرشىندەردىڭ ينتەللەكتۋالدىق, فيزيكالىق, پسيحولوگيالىق جانە ەستەتيكالىق جاعىنان جان-جاقتى دامىتىلۋى كوزدەلگەن ەمەس پە؟ سوندىقتان بيىل «العاشقى قادام», «زەرەك بالا», «ءبىز مەكتەپكە بارامىز» باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنىنا تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى.
وبلىستىڭ ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ جەلىسىن ۇكىمەتتىڭ 2007 جىلعى جەلتوقسان ايىنداعى قاۋلىسى بەكىتكەن كەپىلدى نورماتيۆ تالاپتارىنا سايكەستەندىرۋ ءۇشىن ءبىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ 2012 جىلى وتكىزگەن مونيتورينگىنىڭ قورىتىندىلارى قوزعاۋشى كۇشكە اينالدى. وتكەن وقۋ جىلىنا قاراعاندا, بيىل جۇيە قىسقاردى, ياعني 14 مەكتەپ جابىلدى. نەبارى 60 بالا عانا وقىعان بۇل مەكتەپتەردىڭ ەكەۋى نەگىزگى, قالعان ون ەكىسى باستاۋىش ءبىلىم بەرەدى. بارلىعى 389 وقۋشى ءبىلىم الىپ وتىرعان ون ءبىلىم وشاعى ورتا مەكتەپتەن نەگىزگى ورتا مەكتەپكە, 68 بالا قالعان 9 نەگىزگى ورتا مەكتەپ باستاۋىش مەكتەپكە اينالدىرىلدى. جابىلعان مەكتەپتەردەن بالالار ينتەرناتى بار مەكتەپتەرگە تاسىمالدانادى. وسىلاي وقۋشىلارعا مەملەكەتتىك ستاندارتتى يگەرۋگە نەعۇرلىم قولايلى جاعدايلار جاسالۋدا. دەگەنمەن, ۇستىمىزدەگى وقۋ جىلىندا وبلىستاعى بارلىق ءبىلىم وشاقتارىنىڭ 77,7 پايىزى وقۋ-تاربيە ۇدەرىسى ەرەكشە تۇردە ۇيىمداستىرىلاتىن شاعىن جيناقى مەكتەپتەر بولىپ وتىر. وبلىستاعى ءار ءۇشىنشى وقۋشى وسىنداي مەكتەپتەردەن ءبىلىم الۋدا...
– ءبىلىم ساپاسىنا كولدەنەڭ تۇراتىننىڭ ءبىرى وقۋلىق ەكەنى ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. ءسىز وسىعان نە دەر ەدىڭىز؟
– بۇگىندە مۇعالىمدەرى ءوز بەتىنشە جۇمىس ىستەي الاتىن, ءوزىن ءوزى باسقارا الاتىن مەكتەپتەر قاتارىنىڭ كوبەيۋى جانە ءبىلىم بەرۋ ىسىنە قاتىستى بارلىق سۋبەكتىلەردى قاتىستىرا ءبىلۋ جوعارى ءبىلىم ساپاسىنىڭ كەپىلى بولماق. الايدا, جاس ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋ ىسىندەگى باستى قۇرال – وقۋلىق ەكەنى ەستەن شىقپاسا كەرەك-ءتى. «ءبىزدىڭ كىتاپتان الاتىن ءبىلىمىمىزدى ۇستازدارىمىزدان باسقا ەشكىم بىلمەيدى» دەگەن ەكەن ۆيردجينيا حادسون. وقۋلىق ساپاسى تۋرالى ايتىلىپ-اق كەلەدى. مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتى تالابى بويىنشا جاسالعان وقۋ باعدارلامالارىن ورىنداۋ قيىنعا سوعىپ وتىر. ساراپتاما كورسەتكەندەي, بىرقاتار وقۋلىقتاردىڭ مازمۇنى وقۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنىن اشپايدى, جەكە پاندەر بويىنشا وقۋ جۇكتەمەلەرىن قىسقارتۋ كەزەكتى وقۋ جىلىندا مينيسترلىك كەپىلدەگەن جانە رۇقسات ەتكەن باسپالاردان شىققان وقۋلىقتاردا ەسكەرىلمەگەن. قىسقاسى وقۋ باعدارلاماسى مەن وقۋلىقتىڭ مازمۇنى سايكەس كەلمەيدى. ءسوزىمىز قۇرعاق بولماۋ ءۇشىن مىسال كەلتىرە كەتەيىن. 7 سىنىپقا, 10 سىنىپقا ارنالعان جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتتاعى «اعىلشىن ءتىلى» (اۆتورى ت.اياپوۆا), 6 سىنىپقا ارنالعان «يستوريا درەۆنەگو كازاحستانا» (اۆتورلارى ت.سادىقوۆ, گ.تولەۋباەۆا, ب.حاليدۋللين), وسى وقۋلىقتىڭ 2 شىعارىلىمى («الماتى», «اتامۇرا» باسپالارى) 11 سىنىپقا ارنالعان «قازاقستان تاريحى» وقۋلىعى (اۆتورلارى ت.تۇرلىعۇل, س.جولداسباەۆ, ل.قوجاكەەۆا, «مەكتەپ» باسپاسى 2007 ج), 4 سىنىپقا ارنالعان «رۋسسكي يازىك» وقۋلىعى «الماتىكىتاپ», «اتامۇرا» باسپالارىنان شىققان, اۆتورلارى س.ا.نيكيتينا, ل.پ.ياكۋنينا, ر.ت.مەنديكينوۆا, ت.ا.كۋلگيلدينوۆا. وسىلاي جالعاستىرا بەرۋىمە بولادى.
مۇنىڭ بارلىعى دا جوندەۋگە كەلمەيتىن كەمشىلىكتەر ەمەس. ولار كەشە مەن بۇگىن تۋىنداعان جوق. قازاقستاننىڭ بىرقاتار دۇنيەجۇزىلىك ۇيىمدارعا مۇشە بولۋى ءبىز اڭگىمە ەتكەن ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋدى تالاپ ەتەدى. سەبەبى, ەلىمىزدىڭ الدىندا بيىك بەلەس – الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلى قاتارىنان كورىنۋ مىندەتى تۇر. ول ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان ءبىراز ەلەۋلى ىستەر اتقارىلۋدا, قارجىلاي كومەك تە از ەمەس. جاس ۇرپاقتىڭ ساپالى ءبىلىمى قارجىدان دا قىمبات ەكەنىن تاعى ءتۇسىنۋىمىز قاجەت.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.