قر ۇكىمەتىنىڭ 2016 جىلدىڭ 23 جەلتوقسانىنداعى قاۋلىسى نەگىزىندە بەكىتىلگەن ەلوردانىڭ باس جوسپارىن جانە ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قالانىڭ جيناقى قۇرىلىسى بويىنشا قاجەتتى ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر, دەپ جازادى Egemen.kz.
ەلوردانىڭ ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە جەر قاتىناستارى باسقارماسى 20 گەكتار اۋماققا سوزىلعان كىشى تالدىكول (سىعاناق كوشەسىنىڭ سولتۇستىگى, ە22 كوشەسىنىڭ وڭتۇستىگى, تۇران داڭعىلىنىڭ شىعىسى جانە ش.ايتماتوۆ كوشەسىنىڭ باتىس جاعى) سۋ ايدىنى ساقتالاتىنىن حابارلايدى.
بۇل – سۋلى-باتپاقتى ورىن جانە سۋدىڭ حيميالىق مولشەرى شەكتى نورمادان بىرنەشە ەسە اسىپ, ادام دەنساۋلىعىنا تەرىس اسەر ەتۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى بۇل ايماق تازارتىلادى.
سول سياقتى سۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن ءتۇبىن قازۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك. وسىلايشا باتپاقتى جەر تازارتىلعان توعانعا اينالىپ, ماڭايىندا ساياباق اشىلادى.
سۋلى-باتپاقتى ورىننىڭ ىرگەلەس اۋماعى اباتتاندىرىلادى. وندا الەۋمەتتىك نىساندار: تۇرعىن ۇيلەر, 2,5 مىڭعا جۋىق وقۋشىعا ارنالعان وقۋ ورنى, بالاباقشا, مەديتسينالىق ورتالىق جانە ت.ب. اشىلاتىن بولادى.
ايتا كەتۋ كەرەك, سۋلى-باتپاقتى ورىننىڭ تالدىكول كولىمەن تابيعي بايلانىسى جوق. جەر ءۇستى اعىندارى مەن جەر استى سۋلارى ارقىلى ءوزارا قوسىلمايدى. قازىرگى ۋاقىتتا سۋلى-باتپاقتى ورىن ورگانيكالىق قوسىلىستار اسەرىنەن ءشىرىپ كەتۋى جانە قوقىستىڭ جينالۋىنان جاعىمسىز ءيىس شىعاتىن جانە جاندىكتەر (ماسالار, كەنەلەر) تارالاتىن وشاق بولىپ سانالادى.
بۇل ورىنعا دالالىق ولشەۋلەردى گيدروگرافيالىق جۇمىستارمەن ءبىر ۋاقىتتا جۇرگىزۋ بارىسىندا حيميالىق قۇرامىن زەرتتەۋ ءۇشىن شوگىندىلەرگە سىناما جۇرگىزىلدى. كىشى تالدىكولدە ادام دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن كوپتەگەن حيميالىق زات بار. قۇرعاق قالدىق 6,3 ەسە, تەمىر مولشەرى 6,2 ەسە, حلوريدتەر قۇرامى 9,5 ەسە, سۋلفاتتار 12 ەسە, اممياك 5 ەسە ارتىق. سونىمەن قاتار, سىعاناق كوشەسى ماڭىنداعى اممياكتىڭ مولشەرى 2,5 مگ قۇرادى, بۇل شرك-دان (شەكتى رۇقسات ەتىلگەن كونتسەنتراتسيا) 1,5 ەسە اسادى.
سونداي-اق زەرتتەۋ ناتيجەسى بويىنشا سۋ ساپاسى شارۋاشىلىق, اۋىز سۋ, بالىق شارۋاشىلىعى جانە رەكرەاتسيالىق ماقساتتا پايدالانۋعا جول بەرىلمەيدى.
تالدىكولدىڭ (ۇلكەن تالدىكول) ءوزىنىڭ ەكولوگيالىق ينفراقۇرىلىمى بولاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. تالدىكول كولىنىڭ جانىنان قورىق جانە ورمان-ساياباق اۋماعى بار ەلىمىزدەگى العاشقى تابيعي پارك اشىلادى. تارتىمدى ورىنعا اينالاتىن ەكىنشى ەكوپارك مايبالىق كولىنىڭ جانىندا (اۋەجاي باعىتىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىس جاعى) بولماق.