ماماندار «ىندەتتى جەڭۋدىڭ ازىرگە بىردەن-ءبىر جولى – ۆاكتسينا» دەپ پاندەميا باستالعالى ايتىپ كەلەدى. الايدا ەكپە دايىن بولعاندا حالىق ءتۇرلى سەبەپپەن ونى الۋعا اسىقپادى. ەكپە سالدىرۋ العاشىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە مىندەتتەلگەنىمەن, ۆيرۋس مۋتاتسيالانعان سايىن ەل ۇكىمەتتەرى تۇرعىنداردى دا قىسپاققا الا باستادى.
COVID-19 جۇقتىرعاندار سانى قايتا كوبەيىپ, ۆاكتسينالاۋ بارىسى باسەڭدەگەن سايىن ەۋروپا ەلدەرى مىندەتتى ۆاكتسينالاۋ تۋرالى ايتا باستادى. وسىعان دەيىن يتاليا ناۋرىز ايىنان باستاپ ايماقتاعى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن ەكپە الۋعا مىندەتتەگەن جالعىز ەل بولىپ كەلگەن ەدى. الايدا ۆيرۋستىڭ تەز تارايتىن دەلتا شتامى كەلگەلى ەۋروپا مەملەكەتتەرى ءوز شەشىمدەرىن قايتا قاراي باستادى.
وسى اپتادا فرانتسيا مەن گرەكيا بارلىق مەديتسينا قىزمەتكەرىنە ەكپە الۋدى مىندەتتى ەتتى. ەكى ەل دە كۇندەلىكتى كەيبىر قىزمەتتەر ءۇشىن ۆاكتسينانىڭ بولۋىن تالاپ ەتىپ وتىر. دەسە دە فرانتسيادا تەرىس پتر-تەست ناتيجەسىن نەمەسە يممۋنيتەتتىڭ بارىن دالەلدەيتىن انىقتاما دا قابىلدانادى. فرانتسيا پرەزيدەنتى ە.ماكرون ەل ۇكىمەتى ءتىپتى بارلىق فرانتسۋزعا ۆاكتسينالاۋدى مىندەتتى ەتۋدى قاراستىرعانىن ايتقان-دى. «جاعدايدىڭ قالاي وزگەرەتىنىنە بايلانىستى, ءبىز بارلىق فرانتسۋزدى مىندەتتى ۆاكتسينالاۋ كەرەك پە دەگەن ماسەلەنى قاراستىرۋىمىز كەرەك», دەدى ول حالىققا ۇندەۋىندە.
دەگەنمەن بۇل پىكىردى ەۋروپا ەلدەرى باسشىلارىنىڭ ءبارى بىردەي قولدامايدى. ماسەلەن, كەلەسى كۇنى گەرمانيا كانتسلەرى انگەلا مەركەل حالىقتى ەكپە الۋعا مىندەتتەۋگە قارسى ەكەنىن جەتكىزدى. ول ءوز سوزىمىزگە قارسى شىعىپ مىندەتتەيتىن بولساق, تۇرعىنداردىڭ سەنىمىنە يە بولمايتىنىمىز انىق دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. مەركەلدىڭ ايتۋىنشا, كەرىسىنشە ۆاكتسينانىڭ پايداسىن حالىققا ءتۇسىندىرۋ ارقىلى سەنىمگە كىرۋگە بولادى.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ەۋروپادا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن ەكپە الۋعا مىندەتتەگەن ەلدەردىڭ العاشقىسى يتاليا بولدى. ال باس تارتقاندار جىل سوڭىنا دەيىن ەش تولەمسىز جۇمىستان شىعارىلۋى مۇمكىن. دۇيسەنبىدەگى تەلەۆيزيا ارقىلى حالىققا ۇندەۋ جاساعان فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانۋەل ماكرون بارلىق فرانتسۋز مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە جانە حالىقتىڭ وسال توپتارىمەن بايلانىستا بولاتىن جۇمىسكەرلەرگە 15 قىركۇيەككە دەيىن ەكپە الۋدى تاپسىردى. سونداي-اق گرەكيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى كيرياكوس ميتسوتاكيس ەلدەگى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى قىركۇيەكتەن باستاپ ۆاكتسينا الۋدان باس تارتسا, جۇمىستان شىعارىلاتىنىن مالىمدەدى. ۇلىبريتانيادا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى مەتت حانكوك وتكەن ايدا قارتتار ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قازان ايىنان باستاپ ۆاكتسينالانۋى كەرەك دەدى. وزگە ەلدەر دە وسى سەكىلدى شارالاردى قولعا الا باستادى. سونىڭ ىشىندە پولشا تامىز ايىنان باستاپ ىندەت جۇقتىرۋ قاۋپى جوعارى توپتاردى ۆاكتسينالاۋدى مىندەتتەۋدى قاراستىرىپ جاتىر.
ددۇ قازىرگى «مىندەتتى ۆاكتسينالاۋ» تىكەلەي نەمەسە جاناما جولمەن ورىندالماعان جاعدايدا شەكتەۋلەر بولاتىنىن ەسكەرتۋ ارقىلى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. ەۋروپادا دا تۋرا وسى جاعداي. ۆاكتسينا العانىن نەمەسە ۆيرۋس جۇقتىرماعانىن دالەلدەيتىن قۇجاتسىز قوعامدىق ورىندارعا كىرگىزبەۋ سەكىلدى تاسىلدەر قولدانىلادى.
ددۇ ۆاكتسينالاۋدىڭ بۇل ءتۇرى ءبىراز ەتيكالىق ماسەلە تۋدىراتىنىن مالىمدەگەن. باتىس قوعامى مۇنداي ارەكەتتەردى سىنعا الاتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مىندەتتەگەن جاعدايدىڭ وزىندە مۇنداي شەشىمدەردى ءتۇسىندىرۋ ارقىلى جەڭىل جولمەن ەنگىزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. وتكەن اپتادا ۆاكتسينا ەرەجەلەرىنە قارسى بولعان سلوۆاكيا تۇرعىندارى پارلامەنت الدىندا نارازىلىققا شىعىپ, كىرەبەرىستى جاۋىپ تاستاعان.
ەل ۇكىمەتتەرى ۆاكتسينا العانى تۋرالى قۇجاتتى تالاپ ەتكەن سايىن جالعان انىقتاما ساتىپ العىسى كەلەتىندەر كوبەيگەن سەكىلدى. مۇنداي ماسەلە يتاليادا تۋىنداپ وتىر. يتاليا پوليتسياسى ەو-نىڭ جالعان تۋريستەرگە ارنالعان سەرتيفيكاتتارىن, سونداي-اق ۆاكتسينانى ونلاين ساتقان الاياقتاردىڭ ۇستالعانىن مالىمدەدى. پاندەميا كەزىندە ساياحاتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تولقۇجاتتار مەن ۆاكتسينا ەۋروپادا عانا ەمەس, شۆەيتساريا, ۇلىبريتانيا, اقش سياقتى باسقا ەلدەردە دە قولجەتىمدى بولعان. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مۇنداي زاڭسىز ارەكەتتى جاڭا زەلانديا مەن الىس ەلدەردەن دە انىقتاعان. ونداي قۇجاتتىڭ باعاسى ۇسىنىسقا بايلانىستى 100-دەن 150 ەۋروعا دەيىن وزگەرىپ وتىرعان.
Telegram كانالعا 250 مىڭ قولدانۋشى تىركەلگەن, سولاردىڭ ىشىندە ءجۇز ادام ساتۋشىلارمەن بايلانىسۋعا تىرىسقان. ساتىپ الۋشىلار ەو-دان تىس ەلدەردەن دە بولعان. ەۋروپولدىڭ ايتۋىنشا, قىلمىسكەرلەر پاندەميا كەزىندە جالعان COVID-19 سىناق سەرتيفيكاتتارىن دا جاساعان. ەو قۇقىق قورعاۋ اگەنتتىگى قۇرلىقتاعى وزگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ىندەتپەن بايلانىستى قىلمىستاردى, سونىڭ ىشىندە كيبەرقىلمىستىڭ جولىن كەسۋدە قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. ەۋروپول تەحنولوگيالىق قۇرالدار كوبەيگەن سايىن پرينتەرلەر مەن ءارتۇرلى باعدارلامالار ارقىلى الاياقتار جوعارى ساپالى جالعان قۇجاتتار جاساي الاتىنىن ەسكەرتتى. ەل ۇكىمەتتەرى ىندەتپەن كۇرەستى قانشا كۇشەيتىپ جاتسا دا, الداپ سوعۋعا دايىن تۇراتىن الاياقتار تابىلىپ جاتىر.