قازىر «باياعىدا بولىس سايلاۋى دەگەن بولعان ەكەن. ەندى اكىم سايلاۋى بولاتىن بولدى...», دەپ اڭگىمە-دۇكەندى قىزدىرىپ وتىر اۋىلدىقتار. ولار بىلتىر پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋىندا قازاقستان حالقىنىڭ 40 پايىزى اۋىلدىق جەردە تۇراتىنىن ايتا كەلە, وكرۋگ اكىمدەرىن حالىق سايلاۋى كەرەكتىگىن ايتقاندا ەلەڭ ەتە تۇسكەن. ەندى سول ءسوز شىندىققا اينالىپ, تاۋەلسىز ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىن تۇرعىندار سايلايتىن كۇن دە كەلىپ قالدى.
سايلاۋ كۇنىنە دەيىن اكىمدىككە ۇمىتكەر ازاماتتار اۋىل جۇرتىمەن جۇزدەسىپ, سايلاۋالدى باعدارلامالارىمەن تانىستىرىپ ءجۇر. جۋىردا ۇلان اۋدانى, ايىرتاۋ اۋىلدىق وكرۋگىندە «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسى اتىنان تۇسكەن كانديدات دارحان تولەۋحانوۆ تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ وتكىزدى.
ايىرتاۋ اۋىلى وسكەمەننىڭ ىرگەسىندە بولعانىمەن, قوردالانعان ماسەلەسى بارشىلىق. اتاپ ايتساق, جايىلىمدىق, شابىندىق جەرى تار. كوشەلەرى جوندەۋ كورمەگەن, جارىق تارتىلماعان. اۋىزسۋ ماسەلەسى جانە ايتىلىپ كەلەدى. «اۋىل» پارتياسى اتىنان سايلاۋعا ءتۇسىپ وتىرعان د.تولەۋحانوۆ ايىرتاۋدا تۋىپ-وسكەندىكتەن, اتالعان پروبلەمالاردى بەس ساۋساعىنداي بىلەدى. اۋىلدىڭ مادەنيەت ۇيىنە جينالعان ايىرتاۋلىقتار دا, سىرتتان كەلگەن باسشىدان گورى اۋىل ازاماتى تىزگىندى قولعا السا دەگەن تىلەكتەرىن ايتىپ جاتتى.
جاس ۇمىتكەر دارحان تولەۋحانوۆ جوعارى وقۋ ورىنىن تامامداعان سوڭ تۋعان جەرىنە قايتىپ ورالعان. سودان بەرى اۋىلدا دزيۋدو مەن قازاقشا كۇرەستەن جاتتىقتىرۋشى. جاستاردى سالاماتتى ومىرگە باۋلىدى. سپورتتا ءوزىنىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى دە از ەمەس. ودان بولەك, اۋدانداعى قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەندى قاتىسىپ جۇرەتىن. «جاس كەلسە ىسكە» دەۋشى ەدى عوي, ەندى حالىق قولداپ جاتسا, دارحان كادىر ۇلى تۋعان اۋىلى ءۇشىن قىزمەت ەتۋگە دايىن.
– اۋىلداعى اۋىزسۋ, كوشەلەردى جوندەۋ, جارىقتاندىرۋ سياقتى ماسەلەلەردى جاقسى بىلەمىن. قازىردىڭ وزىندە ءتورت كوشەگە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. الداعى كۇندەرى اسفالتىن توسەيدى. ول ءۇشىن 120 ملن تەڭگە قارجى بولىنگەن. جوندەۋ جۇمىستارى ءتورت كوشەمەن شەكتەلمەيدى, كەلەر جىلدارى دا جالعاسىن تابا بەرمەك. ايىرتاۋ مەن قاناي اراسىنداعى جول دا جاڭارتىلادى. سونىمەن قاتار جايىلىم جانە شابىندىق جەرلەر جەتكىلىكسىز, – دەپ اۋىلداعى جاعدايدى جاقسى بىلەتىنىن اڭعارتتى دارحان تولەۋحانوۆ. ولاردى شەشۋ جولدارى سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا قاراستىرىلعان كورىنەدى.
– «اۋىل» پارتياسى اتىنان وبلىس بويىنشا وكرۋگ اكىمدىگىنە 18 ۇمىتكەر ۇسىنىلدى. ولاردىڭ ءبارى بەلگىلەنگەن تالاپتارعا ساي. سولاردىڭ ءبىرى – ايىرتاۋ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى لاۋازىمىنا ۇمىتكەر دارحان كادىر ۇلى. ۇمىتكەر جالعىز ەمەس, ونىڭ ارتىندا پارتيا تۇر. وبلىستا ءبىزدىڭ پارتيادان 15 دەپۋتات بار. ونىڭ ۇشەۋى – وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتارى, – دەدى «اۋىل» پارتياسى وبلىستىق فيليالى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى كامال ارىنحانوۆ.
ال اۋىل اقساقالى قادىلبەك ساعىنعانوۆتىڭ پىكىرىنشە, اۋىلدان شىققان ازامات تۋعان جەرى ءۇشىن جانىن بەرىپ, ەڭبەك ەتەدى. ءبىر جاعىنان ءوزىمىز سايلاعان سوڭ, قانداي ماسەلە بولسا دا توتەسىنەن ايتا الامىز دەسەدى حالىق.
– بۇرىن اۋىل اكىمىن دەپۋتاتتار سايلاعان. ەندى, مىنە, حالىق سايلايتىن بولدى. الايدا بيۋدجەتتەن قارجى بولىنبەسە, اۋىل اكىمى جۇمىس ىستەپ جارىتپايدى. ايتايىق دەگەنىمىز, حالىق قولداعانىمەن, سايلانعان اكىمدى اۋدان اكىمدىگى دە قولداۋى كەرەك, – دەستى جۇرت ءبىراۋىزدان.
كەزدەسۋدەن كەيىن كانديدات دارحان تولەۋحانوۆ پەن سەنىمدى وكىلدەرى اۋىلدى ارالاپ, جوندەلىپ جاتقان كوشەلەردى كوردى. بۇرىن-سوڭدى وعىر-شوعىر بولىپ جاتقان كوشەلەرگە اسفالت توسەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەرسىلى-قارسىلى اعىلعان تەحنيكا. شارۋا قىزۋ. اۋىل ىشىندەگى كوپقاباتتى ەسكى ۇيلەر دە بۇزىلادى. ەل امان, جۇرت تىنىش بولسا, جامان ىندەت توقتاپ, ەكونوميكا كوتەرىلسە, اۋىلدىقتار دا اۋىزبىرشىلىكتەن اجىراماسا, از ۋاقىت ىشىندە ايىرتاۋدىڭ دا ايى وڭىنان تۋادى. وعان سەنىم مول.
ايتقانداي, شىعىس قازاقستان وبلىسىندا سايلاۋدىڭ ءادىل ءوتۋى ءۇشىن 300-دەن استام تاۋەلسىز باقىلاۋشى قاتىسادى. 25 شىلدەدە بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەسىندە جۇمىس ىستەيتىن 300-دەن استام باقىلاۋشى ارنايى كۋرستاردان ءوتىپ جاتىر.
– بۇل سايلاۋ حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىن, سونداي-اق بيلىكتىڭ ءوز قىزمەتىنە جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. سايلاۋ پروتسەسى اشىق ءارى زاڭعا سايكەس ءوتۋى ءۇشىن ءبىز بايقاۋشىلاردى دايارلايمىز, – دەيدى «پارتيالىق ەمەس باقىلاۋ ورتالىعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى اياۋجان ءاشىموۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, بايقاۋشى بولعىسى كەلەتىندەرگە قويىلاتىن ەڭ ماڭىزدى تالاپ – پروتسەسكە قىزىعۋشىلىق تانىتۋ. ەگەر سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بايقاۋشىلار قانداي دا ءبىر بۇزۋشىلىقتاردى تىركەگەن جاعدايدا, ولار بۇل تۋرالى وڭىرلىك شتابقا دەرەۋ حابارلاۋعا ءتيىس. وندا زاڭگەرلەر مەن جاتتىقتىرۋشىلار ودان ءارى ءىس-قيمىل جاساۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. دەمەك سايلاۋدىڭ ءادىل وتەرى انىق.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ۇلان اۋدانى