نەگە ەكەنىن قايدام, شىعىس قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرىلىستاردىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيدى. جاڭا تۇرعىن ۇيلەردىڭ قابىرعالارى قاقىراپ, توبەلەرىنەن سۋ سورعالايتىنىن جازا-جازا جالىقتىق. جوق, جالىققاندىق ەمەس, ماسەلەنىڭ ءمان-جايىنا ءۇڭىلىپ, وڭ ناتيجە شىعارا قوياتىنداي باسشى جوق. ەندىگى جاعداي مىناۋ, اقشوقىداعى قۇنانباي اۋلەتى جەرلەنگەن جەردىڭ ويرانى شىقتى.
بىلتىر ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي قورشالعان قۇنانباي اۋلەتىنىڭ قورىمى جاۋعان جاڭبىرعا, سوققان جەلگە توتەپ بەرە المادى. ۇلى ابايدىڭ اسقار تاۋداي اكەسى قۇنانبايدىڭ
تاقتاتاسى قۇلاعان, قيراعان. تىزە بۇگىپ, كولەڭكەلەپ وتىراتىن شاتىردى سوققان داۋىل قورشاۋدىڭ سىرتىنا قاراي ۇشىرعان. بالكىم, داۋىل تىم قاتتى بولدى ما؟ الدە, ادەتتەگىدەي قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىنا نازار اۋدارعان ەشكىم بولمادى ما؟! ولاي دەيتىنىمىز, ابايدىڭ 125 جىلدىعىنا وراي سالىنعان عيماراتتار جاۋىن-شاشىنعا, ۇيىتقىعان داۋىلعا بىلق ەتپەي ساقتالىپ كەلەدى. ارينە, ۇساق-تۇيەك جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. بىراق كەيىن بوي كوتەرگەن عيماراتتارداي ءب ۇلىنىپ جاتقان جوق.
ايتتى-ايتپادىق, كوكتەمدە تاقتاتاستارى كوتەرىلىپ كەتكەنى بولماسا, توي تارقاعانشا تۇردى. وعان دا شۇكىر. سودان ءبىر جىلعا جەتپەي, مىنە, سوققان جەل قيراتىپ جاتىر.
ارينە, تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنە جابا سالۋ وڭاي. دەي تۇرعانمەن, قۇرىلىسشى ماماندار جاۋىن-شاشىنعا, جەلدىڭ كۇشىنە بايلانىستى ەسەپ-قيساپ جۇرگىزبەگەن بە؟ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتقا قىرۋار قارجى جۇمساپ جاتاتىنى تاعى بار ەمەس پە؟! بىلۋىمىزشە, اتالعان مادەني نىسانعا 20 ملن تەڭگەنىڭ ۇستىندە قارجى بولىنگەن.
اباي اۋدانى اكىمدىگىنىڭ بەرگەن مالىمەتىنە سۇيەنسەك, قورىم اۋماعىنا كەلتىرىلگەن شىعىندى ارنايى كوميسسيا ەسەپتەپ جاتىر. ال قاسقابۇلاق اۋىلىنىڭ ىشىمەن اققان جاڭبىر سۋى ەشقانداي شىعىن اكەلگەن جوق.
ورىن العان وقيعا تۋرالى اباي اۋدانىنىڭ تۇرعىنى مالىكاجدار ءجۇنىسجانوۆ الەۋمەتتىك جەلىدە دابىل قاعىپ, ناقتى مىسال كەلتىرە وتىرىپ, «ابايدىڭ 125 جىلدىعىندا سالىنعان بىردە-ءبىر نىسان نوسەردەن قۇلاعان جوق. ويتكەنى, ءاربىر قۇرىلىستى اۋداننىڭ سول كەزدەگى ءبىرىنشى باسشىسى حافيز ماتاەۆ تىكەلەي باقىلايتىن, ءوزى ۇلگەرمەي جاتسا, اۋاتكوم باسشىلارىنا تاپسىراتىن. 50 جىل وتسە دە, سول قۇرىلىستار ءالى تۇر. باقىلاماعان سوڭ مەردىگەرلەرگە ءبارىبىر» دەپ جازدى. ءيا, جازعان ءۋاجى ورىندى سەكىلدى.
ال بۇل مادەني ماڭىزى بار نىسان سەمەي قالاسىنداعى وبلىستىق ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قاراماعىندا ەكەن. مۋزەي باسشىسى قايرات سابىربايدىڭ ايتۋىنشا, اكت جاسالادى.
– مۋزەي تاراپىنان اۋدانعا حابارلادىق. دۇيسەنبى كۇنى اكت جاساتامىز. نەگىزى, تاپسىرىس بەرۋشى – ءبىز ەمەس. اباي اۋدانىنىڭ مادەنيەت ءۇيى مەكەمەسىنەن قابىلداپ العانبىز. وسى نىسان قۇرىلىسىن جاساعان مەردىگەردىڭ كەپىلدىگى بار بولسا, قايتادان جاساپ بەرەدى. ول ەندى اكت جاسالعان سوڭ بارىپ, بەلگىلى بولادى. قابىلداپ العانىمىزعا ءبىر اپتا عانا بولعان ەدى, – دەيدى مۋزەي باسشىسى قايرات سابىرباي.
مەردىگەر كومپانيانىڭ بەرگەن كەپىلدىك ۋاقىتى بولسا, ءوتىپ كەتكەن. قايتا قالپىنا كەلتىرۋ-كەلتىرمەۋ ماسەلەسى الداعى كۇندەرى قاراستىرىلادى. ايتا كەتەرلىگى, قاسقابۇلاقتىڭ ماڭىندا مۇنداي داۋىل ءبىرىنشى رەت بولعان ەكەن. زاردابى مۋزەي اۋماعىنا عانا تيمەي, جەرگىلىكتى شارۋا قوجالىقتارىنا تيەسىلى عيماراتتاردىڭ شاتىرىن دا ۇشىرىپ كەتىپتى.