قالدىقتار دا كادەگە اسادى

شەت مەملەكەتتەردە قوقىس­تاردى بولەك-بولەك جينايتىن ءۇردىس بار.  ارنايى كونتەينەرلەرگە  جەكە-جەكە جيناقتالعان شىنى, ورگانيكا, پلاستيك بۇيىمداردى وڭدەۋگە جىبەرۋگە دە ىڭعايلى. ال قازاقستان اۋماعىندا قوقىس­تاردى بولەك جيناقتاۋ – ءالى دۇرىس جولعا قويىلماعان. بارلىق دەرلىك قالدىقتار قوقىس ۇيىندىلەرىنە كومىلەدى. سونىڭ وزىندە دە ماماندار تۇرمىستىق قالدىقتاردى كومۋگە ارنالعان پوليگونداردىڭ كوپشىلىگى سانيتاريالىق تالاپتارعا سايكەس كەلە بەرمەيتىنىن ايتىپ, دابىل قاعۋدا. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ەلوردانىڭ تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتار پوليگونى عانا ءتيىستى تالاپتارمەن جۇمىس ىستەيدى ەكەن. 2015 جىلى باس شاھار تۇرمىستىق قالدىقتاردى باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن جاساۋعا دەن قويا باستاعان. بۇل دەگەنىمىز قوقىستاردى جيناۋ مەن وڭدەۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرى دەگەن ءسوز. ياعني قالا بيلىگى وسى سالاداعى جاڭا ادىستەردى ەنگىزۋدى قولعا الدى. سونىڭ ءبىر كورىنىسى – قوقىستاردى بولەك-بولەك جيناۋ ءۇردىسى.  ونىڭ العاشقىسى ەلەكتر ۇنەمدەگىش جارىقشامداردى ارنايى سارعىش كونتەينەرلەرگە تاستاۋدان باستالعان ەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, ميلليونداعان ديودتى شام كادەگە جاراتىلعان ەكەن. سودان كەيىن قوقىستاردى قۇرامىنا قاراي بولەك جيناقتاۋ ءۇردىسىن تاجىريبەگە ەنگىزدى.

نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگى­نىڭ رەسمي ساي­تىنداعى مالىمەتكە سۇيەنسەك, كۇن سايىن قالا اۋما­عىنان 900-1 مىڭ توننا قات­تى تۇرمىستىق قالدىق شىعا­­رىلادى. ەلوردا اۋماعى 24 ۋچاس­كەگە بولىنگەن, وندا 15 مىڭ­نان استام كونتەينەرى بار 5091 الاڭ ۇيىمداستىرىلعان. قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى جيناۋ جانە تاسىمالداۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىستاردى ەلوردا­لىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعاتتى پايدالانۋ باسقار­ماسىنىڭ قولداۋى­مەن Clean City NC جشس جۇزەگە اسىرادى, دەلىن­گەن حابارلامادا.

ەلوردادا 2018 جىلدان باستاپ ەكى فراكتسيا – «دىمقىل» (تاماق قالدىقتارى) جانە «قۇرعاق» (قاعاز, پلاستيك, شىنى, مەتالل) قالدىقتار بولىپ بولەك جيناۋ جۇيەسى ەنگىزىل­دى.

رەسمي اقپارات بويىنشا, سارى كونتەينەرلەردە سۇرىپتالعان قالدىقتاردى اق ءتۇستى قوقىس تاسۋشى شىعارادى. قوقىس الاڭنىڭ اينالاسىنداعى ەكى مەتر راديۋستا ىرىكتەلەدى.

ال جاسىل جانە مەتالل كون­تەينەرلەردەگى قالدىقتاردى قىزعىلت-سارى قوقىس تاسۋشى شىعارادى.

«قوقىستى شىعارۋ كۇن سايىن ساعات 06:00-دەن 22:00-گە دەيىن ەكى اۋىسىمدا جۇر­گىزى­لەدى. جاعىمسىز يىستەردىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ, كەمىرگىشتەردىڭ, جاندىكتەردىڭ پايدا بولۋىنىڭ الدىن الۋ, ەكو­لوگيالىق قاۋىپ­سىزدىك نورمالارىن بۇزباۋ جانە ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن كونتەي­نەرلەردى قاۋىپسىز دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىمەن جۋ جانە وڭدەۋ تۇراقتى جۇرگىزىلەدى.

قالا اۋماعىندا پايدا بول­­­عان بارلىق قالدىق قوقىس وڭ­دەۋ كەشە­نىنە شىعارىلادى. ونىڭ اۋماعىندا قالدىقتاردى قابىلداۋعا ارنالعان ەكى جەلى جۇمىس ىستەيدى. كەشەندە قالدىقتار سۇرىپتالادى, بريكەتتەلەدى جانە وڭدەلەدى. قايتا وڭدەۋگە جاتپايتىن بريكەتتەلگەن قتق كەيىننەن كومۋ ءۇشىن پوليگونعا شىعارىلادى», دەيدى اكىمدىك سايتىندا.

ايتپاقشى, جارامسىز بولىپ قالعان اۋديو-بەينە قۇرىلعىلار دا قالاي بولسا سولاي شاشىلىپ جاتپايتىن بولعان. قالانىڭ بىرنەشە ساۋدا ورىندارىندا ىستەن شىققان ەلەكتروندىق قۇرالداردى تاستاۋعا ارنالعان ارنايى جاشىكتەر بار.

البەتتە, قوقىستاردى بولەك-بولەك سۇرىپ­تاپ تاستاۋ – اقىلعا قونىمدى-اق جۇيە. بىراق مۇنداي ءتيىمدى ءتاسىلدىڭ دۇرىس جۇزەگە اسۋى تۇرعىندارعا تىكەلەي بايلانىستى. تازا­لىق مادەنيەتتiلiكتiڭ ولشەمى دەسەك تە, تۇرمىس­تىق قالدىقتاردى بولەك-بولەك تاستاۋ بىلاي تۇرسىن, قوقىسىن تاياق تاستام جەردە تۇرعان جاشىككە تاستاۋعا ەرىنەتىندەر بار. كەجەگەسى كەرى تارتقاندار ۇرلانىپ, قوقىسىن ءليفتىنىڭ ىشىندە, كىرەبەرىستەرگە, اۋلاعا قالدىرىپ كەتەدى. مىنە, كەيبىر ادامداردىڭ ىشكى مادە­نيەتىنىڭ دەڭگەيى. ول ول ما, قوقىستى جول جيە­گىنە تاستاپ كەتەتىندەر, كولىك تەرەزەسىنەن تەمەكى تۇقىلىن لاقتىرىپ نە بولماسا ارتىمدا ادام قاراپ تۇر-اۋ دەمەي, تۇكىرىنىپ-قاقىرىنىپ جاتاتىندار – سونىڭ كورىنىسى. سوندىقتان الدىمەن ادامداردىڭ ساناسى تازارۋ كەرەك. سوندا اينالامىز دا تازارىپ, قورشاعان ورتانىڭ كىرشىكسىز تازالىعى كوڭىل-كۇيىمىزگە دە وڭ اسەر ەتكەن بولار ەدى. ايتپەسە قوقىستىڭ قانشا جاشىگىن ورناتساق تا مادەني ورەمىز تومەن بولسا, ولاردىڭ ءبارى بەكەر بولماق.