شىعىستا تاعى شۋ. وسكەمەندەگى اۆتوبۋس پاركىنىڭ قىزمەتكەرلەرى تولەمنىڭ جاڭا جۇيەسى – ۆاليداتورعا قارسىلىق بىلدىرسە, سەمەيلىك اۆتوبۋسشىلار جالاقىدان ۇستالاتىن زەينەتاقى جارناسى مەن وزگە دە الىم-سالىقتىڭ كوپتىگىنە نارازى. قوس شاھارداعى اۆتوبۋس پاركتەرىنىڭ ماسەلەسى ەكى ءتۇرلى بولعاندىقتان, ارقايسىسىنا جەكە توقتالايىق. ايتپاقشى, سۋبسيديا ماسەلەسى جانە بار.
نارازىلىق بىلدىرگەن اۆتوبۋسشىلار ءوز باعىتتارىنا شىعۋدان باس تارتقان سوڭ, ونىڭ كەسىرى قاراپايىم حالىققا ءتيدى. ايالدامالاردا جينالعان جولاۋشىلار دىتتەگەن جەرىنە جەتە الماي زار بولىستى. اسىققاندار تاكسي ۇستاعان. مۇنداي كۇندەرى تاكسي پاركتەرى دە باعانى اسپانداتىپ جىبەرۋدى ادەتكە اينالدىرعان. ولارعا ء«اي دەيتىن اجا, قوي دەيتىن قوجا جوق» سياقتى.
وسكەمەندەگى جاعدايعا كەلەر بولساق, اۆتوبۋس جۇمىسشىلارى ۆاليداتوردىڭ ەنگىزىلۋىنە قارسىلىق ءبىلدىردى. سەبەبى تۇسكەن اقشانىڭ 20 پايىزى ۇكىمەتتىڭ قازانىنا تۇسەتىن كورىنەدى. قازىردىڭ وزىندە, پارككە كىرگەن كىرىس پايدا اكەلگەندى قويىپ, ءوز شىعىنىن ازەر جاباتىن سياقتى. اۆتوبۋستاردىڭ ابدەن توزىعى جەتكەندىكتەن, ونى كۇتىپ ۇستاۋ, بۇزىلعان تەتىكتەرىن اۋىستىرۋ, جوندەۋ قىمباتقا شىعادى. ودان بولەك, جانارماي باعاسى شارىقتاپ كەتكەن. جازا بەرسەك, اۆتوبۋسقا قاتىستى پروبلەما شاش-ەتەكتەن. بارىنەن بۇرىن قالا ىشىندەگى قوعامدىق كولىكتىڭ قوزعالىسى قاراپايىم حالىققا كەدەرگى كەلتىرمەۋى كەرەك.
– نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, وسكەمەننىڭ ايالدامالارىندا اۆتوبۋستى ساعاتتاپ كۇتەتىن بولدىق. انەۋگۇنى 60-شى اۆتوبۋس تۋرا ءبىر ساعات, جيىرما مينۋت دەگەندە كەلدى. ايالداماعا جينالعان ەل كەلگەن اۆتوبۋستىڭ بەلىن قايىستىرىپ جىبەرەدى. سانيتارلىق نورما ساقتاۋدى ايتپاي-اق قويايىن. تاڭەرتەڭ, كەشكە اۆتوبۋستاردا ينە شانشىر ورىن جوق. ونىڭ ۇستىنە وسكەمەندەگى بىرنەشە اۆتوبۋستىڭ تەرەزەسى اشىلمايدى. كۇننىڭ ىستىعىندا تىمىرسىق. ماسكامەن تۇمشالانىپ ءجۇرۋ مۇمكىن ەمەس. ونىڭ ءبارىن قويدىق, باستىسى ۋاقتىلى ءجۇرىپ تۇرسا, – دەيدى ءوزىن جازيرا تىلەۋباەۆا دەپ تانىستىرعان قالا تۇرعىنى.
راس, قالاىشىلىك قوعامدىق كولىكتەردىڭ اعىنى سيرەپ كەتتى. ۆاليداتورعا كوشپەس بۇرىن, اۆتوبۋستاردى جاڭارتىپ, حالىققا ىڭعايلى جاعداي جاساپ السا دۇرىس پا ەدى؟! ال زاماناۋي تولەم جۇيەسى ءوز رەتىمەن ەنگىزىلەر ەدى.
الايدا, وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ وسكەمەندىك تاسىمالداۋشىلارمەن كەزدەسىپ, ەلەكتروندى تولەمگە كوشۋ كەرەكتىگىن ايتقان.
– ەلەكتروندى بيلەتتەۋدى قولداساڭىزدار, مەن سىزدەردى قولدايمىن. ليزينگ, سۋبسيديا ماسەلەلەرىن رەت-رەتىمەن شەشەمىز. ەكى ايدان كەيىن قايتا جينالامىز, – دەدى وبلىس باسشىسى.
وبلىس اكىمدىگى بەرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ەلەكتروندى تولەم جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اسىرەسە, اۆتوبۋس يەلەرىمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەيتىن جەرگىلىكتى اۆتوپاركتەر ءۇشىن ءتيىمدى بولماق.
سونداي-اق كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار سۋبسيديالاۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. جولاۋشى تاسىمالداۋ سالاسى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ەلەكتروندى بيلەت جۇيەسى جەڭىلدەتىلگەن ساناتتاعى جولاۋشىلاردىڭ ناقتى سانىن كورسەتە الادى. الىنعان مالىمەتتەر بولىنگەن سۋبسيديالاردىڭ مولشەرىن دە ءدال ەسەپتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋ. ول ءۇشىن وبلىس ورتالىعىنىڭ كەيبىر كومپانيالارى تەحنيكانى ليزينگكە الۋعا نيەتتى, ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت پەن ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن. ەندىگى كەزەكتە تاسىمالداۋشىلار ءوز سالاسىن دامىتۋ جوسپارىن جاسايدى, باسقا ماسەلەلەردەن بولەك باعىتتاردى وزگەرتۋ جونىندە ۇسىنىستارىن دايىندايدى جانە اۆتوپاركتەردىڭ جىلجىمالى قۇرامىنا جاڭارتۋ مەحانيزمدەرى ەنگىزىلمەك. ناقتى شەشىمدەر ەكى ايدان سوڭ بەلگىلى بولادى.
– اۆتوبۋس پاركتەرىن دامىتۋ, سۋبسيديالاۋ تۋرالى سۇراعىمىزدى وبلىس باسشىلىعىنا قويدىق. بىرنەشە جىلعا سۋبسيديالاۋ ماسەلەسى قارالاتىن بولادى. ليزينگكە اۆتوبۋستار الۋىمىز مۇمكىن. ەكى اي ىشىندە بۇل ماسەلە شەشىلۋى ءتيىس. ەلەكتروندى تولەمگە الەم كوشىپ جاتقاندىقتان, ءبىز دە سوعان قاراي ىڭعايلانامىز. بۇل جولاۋشىلار ءۇشىن ىڭعايلى بولعانىمەن, بىزگە قيىندىق تۋعىزاتىن شىعار, – دەدى «VOSCA» جشس ديرەكتورى قانات قالەلوۆ.
قوعامدىق كولىكتىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى – وبلىستاعى وزەكتى ماسەلە. جوعارىدا ايتقانداي, سەمەيدەگى «Semey Bus» باسشىلىعىنىڭ زەينەتاقى جانە باسقا دا اۋدارىمدار بويىنشا بورىشى جارتى ملرد-تان استام تەڭگەنى قۇرايدى ەكەن. اي سايىنعى زەينەتاقى اۋدارىمدارى تۇراقتى بولماعاندىقتان, نەسيەگە دە ءوتىنىش بەرە المايدى. ونىڭ باستى سەبەبى, ۋاقتىلى جالاقىنىڭ تولەنبەۋى مەن زەينەتاقى جارنالارىنىڭ اۋدارىلماۋىنان سەكىلدى. جۇرتشىلىقتىڭ نارازىلىعىن تىڭداعان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان باياحمەتوۆ پارك جۇمىسشىلارىنا سوتقا جۇگىنۋگە كەڭەس بەرگەن.
شىن مانىندە, اۆتوپاركتەر ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن ساناتتاعى جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋعا 70 ملن تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا قاراستىرىلعان كورىنەدى. بىراق «Semey Bus» جشس-ءنىڭ باسقا ۇيىمدار الدىندا دا قارىزى بار سياقتى. وسىعان بايلانىستى كاسىپورىننىڭ شوتتارى بۇعاتتالعان ەكەن. قالا باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, سۋبسيديالار اۋدارىلعاننان كەيىن, ولار اۆتوماتتى تۇردە ۇجىمنىڭ جالاقىسىنا ەمەس, قارىزدى وتەۋگە جۇمسالادى ەكەن.
وسىنداي ىشكى پروبلەمالاردىڭ سالدارىنان قاراپايىم حالىق جۇمىستان كەشىگەدى, بولماسا تاكسي جالداۋعا ءماجبۇر. تۇرعىنداردىڭ امالسىزدىعىن بىلگەن تاكسيشىلەر دە باعانى كوتەرىپ جىبەرەدى. وبلىس اكىمى ۋادە ەتكەندەي, وسكەمەندەگى اۆتوبۋس ماسەلەسى ەكى اي ىشىندە شەشىلۋى مۇمكىن. ال سەمەيدەگى اۆتوبۋسشىلاردىڭ نارازىلىعىنا نۇكتە قويىلاتىن ءتۇرى جوق...
شىعىس قازاقستان وبلىسى