ەپيدەميالىق احۋالى سايابىر تاپقانداي بولعان الماتىدا جاعداي كۇرت وزگەردى. حالىقارالىق اۋەجاي مەن تەمىرجول ۆوكزالدارىندا باقىلاۋ قايتا كۇشەيتىلدى. قالانىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرى جانداربەك بەكشين الماتىدا كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا ء«ۇندى» شتامى تىركەلگەنى تۋرالى حابارلادى. سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى قالا ەپيدەميولوگتارى جاڭا مۋتاتسيالاردى انىقتاۋ ءۇشىن الماتى اۋماعىندا اينالىمدا جۇرگەن كوروناۆيرۋس شتامدارىنا گەنەتيكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن حابارلادى. ءبىرىنشى كەزەكتە اينالىمداعى 90%-عا جۋىق مۋتاتسيالانعان شتامداردىڭ تارالۋىنا بايلانىستى قالاداعى ەپيدەميالىق جاعداي كۇردەلى ەكەنىن ايتتى.
«12-19 ماۋسىم ارالىعىندا مۋتاتسيالانعان شتامداردىڭ اينالىمىن انىقتاۋ ماقساتىندا پتر-دياگنوستيكاسىن جۇرگىزدىك. 53 زەرتتەۋدىڭ ىشىنەن «بريتاندىق شتامم» 44 ادامدا (83%), «وڭتۇستىكافريكالىق» ەكى جاعدايدا (4%) جانە ءبىر ادامدا «نيۋ-يوركتىك» شتامم (1,8%) انىقتالدى. قالعان 11%-دا COVID-19 ۆيرۋسىنىڭ مۋتاتسياسى انىقتالمادى», دەدى ج.بەكشين.
مەكەمە باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 16 ماۋسىمنان باستاپ جۇقتىرۋ كورسەتكىشى 0,7-دەن 0,96-عا دەيىن وسكەن. «بۇل – دەمالىس ورىندارىنا بارۋ مەن تۇرعىنداردىڭ بەتپەردە رەجىمىن ساقتاۋدا ەپيدەمياعا قارسى شارالاردى ەلەمەۋى سالدارىنان بولدى», دەدى ج.بەكشين. سونداي-اق COVID-19 اۋرۋى ءوسۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى ينفەكتسيانىڭ تەز تارالۋىنا ىقپال ەتەتىن مۋتاتسيالانعان شتامداردىڭ پايدا بولۋىنا دا بايلانىستى. ناتيجەسىندە, 22 ماۋسىمدا ەپيدەميالىق جاعدايدى باعالاۋ ماتريتساسىندا الماتى تاعى دا «سارى ايماققا» ءوتتى. جۇقتىرۋ كورسەتكىشى جوعارى.
ج.بەكشين ەپيدەميالىق جاعداي ۋشىعا تۇسكەن جاعدايدا شەكتەۋ شارالارىن باقىلاۋ 5 كۇن ىشىندە جۇرگىزىلەتىنىن ءتۇسىندىردى («جاسىل ايماقتان» «سارىعا» نەمەسە «سارى ايماقتان» «قىزىلعا» كوشۋ). سوندىقتان الماتىدا «جاسىل ايماق» رەجىمى تاعى 5 كۇن, ياعني 27 ماۋسىمعا دەيىن ساقتالادى. سوندىقتان الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى حالىقارالىق اۋەجايدا جانە قالانىڭ تەمىرجول ۆوكزالدارىندا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر.
ءوز كەزەگىندە قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان باباقۇماروۆ قۇزىرلى مەكەمە باسشىلارىمەن بىرگە الماتى حالىقارالىق اۋەجايى مەن قالا ۆوكزالدارىنىڭ اۋماعىنداعى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتتەردىڭ جۇمىسىن تەكسەردى.
قازاقستان اۋماعىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسياسى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ەلدە «دەلتا» ء(«ۇندى») شتامىنىڭ اينالىمىنا قاتىستى تاپسىرماسىن ەسكەرە وتىرىپ, جەرۇستى قىزمەتتەردىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا قارسى دايىندىعى, ۇشۋ اۋماعىندا ينفەكتسيا بەلگىلەرىن انىقتايتىن جولاۋشىلار ءۇشىن جەكەلەگەن ينفەكتسيالىق بوكستاردىڭ جۇمىسى تەكسەرىلدى. اۋەجايعا كىرەبەرىستەگى Ashyq قوسىمشاسى ارقىلى «قىزىل» مارتەبەلى ەكى-ءۇش جولاۋشى تىركەلگەنى تۋرالى حاباردار ەتىلىپ, ينفەكتسيانىڭ ودان ءارى تارالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن بۇل ادامدار جەدەل وقشاۋلاندى.
ەپيدەميولوگتاردىڭ ايتۋىنشا, «دەلتا» شتامى جوعارى جۇقپالى ءارى انىقتالعان شتامدارعا قاراعاندا 60% جۇقپالى. ورتاشا العاندا, 1 ادامنان 5-6 ادام جۇقتىرادى, ال اينالىمداعى شتامداردان 3-4 ادامعا جۇعادى. شتامنىڭ ينكۋباتسيالىق كەزەڭى جەتى كۇندى قۇرايدى. عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرى كوروناۆيرۋستىڭ ء«ۇندى» شتامى اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ مەن ءولىم-ءجىتىمنىڭ ىقتيمالدىلىعى جوعارى ەكەنىن ايتتى. ج.بەكشين ء«ۇندى» شتامىنىڭ سيمپتومدارى باسقا ەكەنىن جەتكىزىپ, ۇيرەنشىكتى شتامداردان وزگەشەلىگىن اتادى. الايدا, اۋرۋدىڭ بەلگىلەرى بولعان كەزدە دەرەۋ دارىگەردى شاقىرۋ كەرەك. ويتكەنى جاڭا شتامم قاۋىپتى. وسىعان بايلانىستى باس سانيتار قالا تۇرعىندارى ءوزىن-ءوزى ەمدەۋمەن اينالىسپاۋى كەرەكتىگىن تاعى دا قاپەرگە سالدى.
الماتى بيلىگى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قورعاۋدىڭ بارلىق شارالارىن كۇشەيتۋدى, ونىڭ ىشىندە اۋەجاي قىزمەتكەرلەرىن ۆاكتسينالاۋعا شاقىردى. سونداي-اق اۋەجايدى دەزينفەكتسيالاۋ جۇمىستارى قايتا جالعاساتىن بولادى.
ايتا كەتۋ كەرەك, الماتى ەپيدەميولوگتارى قاۋىپتى «دەلتا» شتامىنان تۋىنداۋى مۇمكىن كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ جاڭا تولقىنىن جوققا شىعارمايدى. الماتى قالاسىنىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ جونىندەگى قالالىق شتابى تۇرعىنداردى ۆاكتسينالاۋعا, سونداي-اق بەتپەردە رەجىمى مەن الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاۋعا شاقىردى.
ال دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, 20 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا SARS-CoV-2 «دەلتا» شتامى الەمنىڭ 74 ەلىندە انىقتالعان.
الماتى