قازىر بىزگە كىتاپ وقىعاننىڭ ءبارى سۇلۋ ءھام قادىرلى. كىتاپ قاي زاماندا دا مادەنيەتتىڭ باستاۋى سانالعاندىقتان, كىتاپ وقۋ – مادەنيەتتىلىكتىڭ بەلگىسى ءھام كىتاپ وقىعان ادام ارقاشان مادەنيەتتى. الايدا قوعام اۋىسىپ, زامان دامىعان ۋاقىتتا وقىرماننىڭ تالعامى دا, كوزقاراسى دا وزگەرەدى ەكەن. بۇل سوزىمىزگە بۇگىنگى حالىقتىڭ كىتاپ وقۋشىلىق دەڭگەيى دالەل.
سوندا نە وزگەردى؟ قازىرگىدەي جاھاندانعان قوعامدا قۇندىلىقتار اۋىستى دەيمىز. سول جوعالعان, بالكي ۇمىتىلعان قۇندىلىقتاردىڭ ىشىندە, ارينە كىتاپ وقۋ دا بار. ونىڭ نەگىزگى سەبەبىن عالامتورعا بالاپ جۇرگەندەرگە استە قوسىلۋعا بولماس. كەرىسىنشە, عالامتوردىڭ كىتاپ وقۋعا تيگىزەر پايداسى وراسان ەمەس پە؟! كوركەم دۇنيەگە قاجەتتىلىك بولماعان سوڭ, وقىرمان ءوز اياعىمەن شىعارماعا كەلمەگەن سوڭ, قوبىز سارىنعا سالىپ, «وقىمايدى-لاپ» ۇلارداي شۋلاعان بىزدىكى نە اۋرە وسى؟..
سالىستىرمالى تۇردە الىپ قاراساق, قازىر ادەبي كىتاپتاردىڭ تۇساۋكەسەرىنەن گورى موتيۆاتسيالىق, ىسكەرلىك, عۇمىرباياندىق كىتاپتاردىڭ تۇساۋكەسەرى جيىلەدى. جەتىستىككە جەتكەن بيزنەسمەن, ءانشى, ءبيشى, پروديۋسەرلەر وسى كۇنى كىتاپ شىعارۋعا قۇمار-اق بولدى. ارينە جالپى كىتاپ نارىعىندا ءتۇرلى جانرداعى كىتاپتاردىڭ وقتىن-وقتىن جاريالانۋى جاقسى ءۇردىس. دەگەنمەن, ناعىز ادەبيەتتىڭ, كلاسسيكانىڭ وقىرمانى بۇگىندە جەڭىل كىتاپتاردىڭ جەتەگىندە كەتكەنى ماسەلەگە اينالىپ وتىر.
مىسالى, قوعامدا قانداي كىتاپتار ءوتىمدى؟ قالاي باي بولۋعا بولادى؟ قالاي باقىتتى بولۋعا بولادى؟ مىقتى ايەل ءوزىن قالاي ۇستاۋى كەرەك؟ جاقسى ءومىر ءسۇرۋدىڭ جولدارى قانداي؟ تاعىسىن تاعىلار. ياعني ادامدار قيىندىقتى كىتاپتاعى دايىن اقىل ارقىلى جەڭگىسى كەلەدى. كىتاپتاعى كەڭەستەردى ورىنداپ, اقشا تاپقىسى كەلەدى. ءتىپتى دۇرىس ءومىر ءسۇرۋدىڭ دە, باقىتتى بولۋدىڭ دا سىرىن بىرەۋدىڭ سوزىنەن, ياكي ءومىربايانىنان ىزدەيدى. سوندا قازىرگى حالىق (بۇل ساناتتاعىلاردى وقىرمان دەۋگە بولماس) ومىرلىك قيىندىقتارمەن ءوز بەتىمەن كۇرەسە المايتىنداي ءالسىز بولعانى ما؟ نەگە ولار وسى تاقىرىپتاعى كىتاپتارعا مۇقتاج؟ بالكي, مۇنىڭ ءبارى «وقىرماننىڭ» ماتەريالدىق جاعدايىنا, قوعامداعى وزگەرىستەرگە بايلانىستى بولار... «سانانى تۇرمىس بيلەيدى» ەمەس پە؟! ءبىر جاعىنان, قوعامنىڭ نازارىن بىردەن كوركەم شىعارماعا بۇراتىنداي ادەبيەتتى ناسيحاتتاي الماي وتىرعانىمىز تاعى بار.
وسكار ۋايلد ايتادى: ەرتەدە كىتاپتاردى جازۋشىلار جازىپ, وقىرماندار وقيتىن. قازىر وقىرماندار كىتاپ جازادى, ال ونى ەشكىم وقىمايدى. بۇگىنگى ادەبي پروتسەستى قاراپ وتىرىپ, اعىلشىن جازۋشىسىنىڭ سوزىمەن ءۇنسىز كەلىسەسىڭ. حالىقتىڭ جاپا-تارماعاي «بويعا قۋات» بەرىپ, «العا جەتەلەيتىن» جەڭىل كىتاپتارعا اۋەستىگىنىڭ ءبىر ۇشى, ارينە بۇگىنگى اقىن-جازۋشىلارعا تيەدى. اينالامىزدا ناعىز «كىتاپ وقيتىن سۇلۋ» ادامداردىڭ ازايعاندىعىنا بۇگىنگى اۆتورلاردىڭ جاقسى جازا الماي جۇرگەنى سەبەپ پە؟..
دەگەنمەن, كەيدە وسى ءۇردىستىڭ ءبارى ۋاقىتشا سياقتى كورىنەدى. باي, باقۋاتتىلىققا تاربيەلەيتىن كىتاپتاردىڭ زامانى وتەدى: ول انىق. ويتكەنى كوركەم ادەبيەت قانا ماڭگىلىك. كلاسسيكا عانا اقيقات.