قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەر قاتارى ارتا ءتۇستى

«ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق ساراپ­شى­لارىنىڭ دەرەگىنە سايكەس قازاقستاندا 2021 جىلدىڭ 1-توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا 73,7 مىڭ ادام قا­شىقتىقتان جۇمىس ىستەدى, ولار­دىڭ 70,2%-ى – نەگىزىنەن قالادا تۇ­راتىن ايەل ازاماتتار.

بىلتىرعى COVID-19 سالدارىنان جۇمىستىڭ يكەمدى تۇرىنە كوشۋ پروتسەسىن جەدەلدەتۋ ءۇردىسى بۇگىندە قاشىقتان جۇمىسپەن قامتۋ فورماتىنىڭ كەڭ تارالۋىنان كورىنىس تاۋىپ وتىر. قاشىقتان جۇمىس ىستەگەن نەمەسە جۇمىس ىستەي باستاعان ازاماتتاردىڭ ەڭبەگى قوعامنىڭ جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بالامالى نىساندارىن قابىلداۋ پروتسەسىن جەدەلدەتتى. وسىنىڭ نا­تيجەسىندە قازاقستاندا ەركىن تابىس دەپ اتالاتىن ەكونو­مي­كانىڭ دامۋى, ەڭبەككە ايەل­دەر مەن اۋىل تۇرعىندارىن بەل­سەندى تارتۋ كورىنىس تابا باستادى.

«مىسالى, ەل بويىنشا ءاربىر ءۇشىنشى اۋىل تۇرعىنى قاشىق­تان جۇمىس ىستەيدى جانە جۇمىس بەرۋشىلەر قاشىق­تان جۇمىس ىستەيتىن قىزمەت­كەر­لەر­دىڭ 14%-ىنا عانا كوممۋ­ني­كاتسيا قۇرالدارىن بەرگەن», دەيدى ەردو ستراتەگيا جانە جوبالىق باسقارۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى الەكساندرا مولچانوۆسكايا.

حالىقارالىق تاجىريبە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بالامالى نىسانى رەتىندە كورسەتىلەتىن قىز­مەتتەر سەكتورىن دامىتۋ مەن تولىق ەمەس جۇمىس كۇنىن كەڭەيتۋ ەىدۇ-عا مۇشە ەلدەر­دە ايەلدەردىڭ جۇمىس كۇشى قۇرامىنا قاتىسۋىن كە­ڭەي­­تۋدىڭ قۋاتتى فاكتورىنا اي­نالعانىن بايقاتتى. سو­نى­مەن قاتار ۇيدەن جۇمىس ىستەۋ­دىڭ ارتىقشىلىقتارىنا قاراماستان, جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ۇلعايۋى جانە جۇمىس ۋاقىتى مەن جەكە ءومىردىڭ ارالاسۋ قاۋپى بار. الايدا جۇمىسپەن قام­تۋ­دىڭ يكەمدى تۇرلەرىنىڭ تارالۋى كۇندەلىكتى جۇمىسپەن قامتۋعا جاڭا سيپاتتاما بەرە وتىرىپ, قارقىن الىپ كەلەدى.

پاندەميانىڭ ەڭبەك نارى­عىنا اسەرىنىڭ تاعى ءبىر كورسەت­كى­شى – جۇمىس بەرۋشىمەن رەسمي بايلانىستى ساقتاي وتىرىپ, جۇمىس بەرۋشىنىڭ باستاماسى بويىنشا ءىس جۇزىندە جۇ­مىس ىستەمەۋگە ءماجبۇر بول­عان ۋا­قىت­شا جۇمىسپەن قام­تىل­ما­عاندار سانىنىڭ وزگەرۋى بولدى. ولاردىڭ سانى وتكەن جىل­دىڭ 2-توقسانىندا ەڭ جو­عار­عى شەگىنە جەتتى جانە 2021 جىلدىڭ 1-توقسانىندا 74%-عا, 139,6 مىڭ ادامعا دەيىن قىسقاردى, ال 2020 جىلدىڭ 4-توقسانىمەن سالىستىرعاندا تو­مەندەۋ 5%-دى نەمەسە 7,1 مىڭ ادامدى قۇرادى.

جالپى, بيىل 1-توقساندا ەڭبەك نارىعىنداعى جاعداي تۇراقتى قالپىنا كەلتىرىلىپ, كوروناداعدارىستىڭ تەرىس سالدارىن باسەڭدەتتى. جۇمىس كۇشىنىڭ سانى وتكەن جىلدىڭ 4-توقسانىمەن سالىستىرعاندا 35 مىڭ ادامعا (0,4%) ارتىپ, 9 ملن 232 مىڭ ادامدى قۇرادى. جالدامالى (+27,2 مىڭ ادام 6 ملن 703 مىڭ ادامعا دەيىن), سونداي-اق ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار اراسىندا (+9,4 مىڭ ادام 2 ملن 078 مىڭ ادامعا دەيىن) جۇمىسقا تۇرۋ ءوستى.

«ەكونوميكالىق قىزمەت تۇر­لەرى بويىنشا قىزمەت كور­سە­تۋ سەكتورىندا قالپىنا كەلۋ باي­قالادى. بۇل رەتتە اۋىل شار­ۋا­شىلىعى, قۇرىلىس, ونەر مەن ويىن-ساۋىق, قارجى جانە ساق­تاندىرۋ قىزمەتى سالالا­رى بار. بىلىكتىلىك قۇرىلىمى ورتا بىلىكتى مامانداردىڭ كوبەيۋى­نە جانە سايكەسىنشە جو­عا­رى بىلىكتى جۇمىسشىلار ۇلە­سى­نىڭ ازايۋىنا بايلانىستى وز­­گە­­رۋدە», دەدى الەكساندرا مولچانوۆسكايا.

وسىلايشا, باسشىلار مەن كاسىبي ماماندار سانى تيىسىنشە 16,2 مىڭ جانە 13,5 مىڭ ادامعا قىسقاردى. سونىمەن قاتار تەحنيك-مامانداردىڭ (+41,2 مىڭ ادام), وندىرىستىك جابدىق وپەراتورلارىنىڭ (+33,5 مىڭ ادام), قىزمەت كورسەتۋ جانە ساتۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ (+8,7 مىڭ ادام), سونداي-اق فەرمەرلەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىسشىلارىنىڭ (+6,3 مىڭ ادام) سانى ءوستى. ءوز كەزەگىندە بىلىكتىلىگى جوق قىزمەتكەرلەر 6 مىڭ ادامعا كوبەيدى.

سونىمەن قاتار 2020 جىلعى 4-توقسانمەن سالىستىرعاندا جۇمى­س­سىزدار سانى 1,7 مىڭ ادام­عا قىسقارىپ, 451,3 مىڭ ادام­دى قۇرادى, بۇل رەتتە جۇ­مىس­­سىزدىق دەڭگەيى 4,9% دەڭ­گەيىندە ساقتالدى.

جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى ەلدىڭ وڭتۇستىگىندە – الماتى قا­لا­سى مەن تۇركىستان وبلىسىن­دا (ەكى وڭىردە دە 5,2%), سونداي-اق شىمكەنت قالاسىندا (5,1%) شەكتەن تىس كوپ. بۇل رەتتە جۇ­مىس­سىزدىقتىڭ ەڭ تومەنگى دەڭ­گەيى قاراعاندى وبلىسىندا (4,5%) جانە نۇر-سۇلتان قا­لا­سىن­دا (4,6%) تىركەلگەن.

جۇمىسپەن قامتۋ ورگان­دا­رىن­­دا ەسەپتە تۇرعان جۇمىس­سىز­­دار سانى 2021 جىلعى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا 215 مىڭ­عا جۋىق ادامدى قۇرادى, ال جال­­پى رەسپۋبليكا بويىنشا تىر­كەل­گەن جۇمىسسىزدىق دەڭ­گەيى 2,3%-عا تەڭەلدى. تىر­كەل­گەن جۇ­مىسسىزدىقتىڭ ەڭ جو­عارى دەڭ­گەيى تۇركىستان (4,6%), اتى­راۋ جانە باتىس قازاق­ستان (ەكى وڭىر­دە دە 4,4%) وبلىستارىندا بايقالدى, دەپ حابارلادى ەڭبەك جانە حالىق­تى الەۋ­مەت­­تىك قورعاۋ مينيستر­لى­گى­نىڭ ءباس­پا­سوز قىزمەتى.